
Ҳозирги вақтда ирсий касалликларнинг генетик асослари аниқланган ва улар матриксли оқсиллар мета- болизмидаги ўзгариш билан намоён бўлади ва натижада артерия девори қаттиқлигининг ошишига олиб келади. Матрикси металлопротеиназлар (ММП) тўқималарнинг физиологик ремоделлашда муҳим рол ўйнайди ва 3-ММП улар ичида артериал деворни ремоделлаш учун энг муҳимидир, чунки экстрацеллу- ляр матриксли оқсилларининг деградациясига боғлиқ равишда томир деворидаги таркибий ўзгаришлар ривожланишига ёрдам беради, айниқса коронар атеросклероз билан оғриган беморларда. Текширув мақсади: ю рак и шемик к асаллиги ( ЮИК) б илан о ғриган б еморларда 3 -ММП 5А в а 6 А а л- лелларининг полиморфизмини ва уларнинг артериал девор қаттиқлигига таъсирини ўрганиш. Текширув материали ва усуллари. Текширув 2015–2018 йй. ичида «Республика ихтисосласҳтирилган кардиологийа илмий-амалий тиббийот маркази» ДК юрак ишемик касаллиги лабораторияси асосида сурункали юрак ишемик касаллиги билан оғриган 55 ёш ва ундан катта ёшдаги 100 бемор (51 эркак ва 49 аёл) орасида ўтказилди. Марказий гемодинамиканинг (ГД) параметрлари ва қон томир деворининг қаттиқлиги SphygmoCor аппаратининг (AtCor MEDICAL Pty Ltd, Австралия) автоматлаштирилган тизи- ми ёрдамида аниқланди. «DiatomTM DNA Prep 200: Isogene RUS» тўплами ёрдамида ДНК изоляцияси тўлиқ қондан қилинган. Текширув натижалари. Беморларда марказий ГД кўрсаткичларини мСҚБ, мПБ, АIх ва АА ни баҳалаганда улар юқори қийматлари қайд этилди. Шу билан бирга, фарқлар ишонарли равишда 5А-аллелининг ташувчилари ва ташувчилар бўлмаганлар ўртасида мСҚБ (р = 0,007), мПБ (р = 0,042) аниқланди. ПТТ ва АIx кўрсаткичлар 3-ММП генотипини ташиш туридан қатъий назар, ошган эди. ППТ умумий когортада (р = 0,0015), шунингдек, 5А-аллели ташувчилар ва ташувчилар бўлмаган эркак (р = 0,0017) ва аёл (р = 0,0013) ўртасида сезиларли фарқ анилқланди. Хулоса. Бизнинг текширувимизда олинган натижаларга кўра ММП генининг ўзгариш вариациялари ЮИК учун кучли потенциал генетик омилдир, айниқса 6А/6А 3-ММП генотипи (5А-аллелини ташувчи- лари бўлмаган) максимал даражада аортал девор қаттиқлигининг кучайганлигини кўрсатади. Ушбу ги- потезани янада синаб кўриш учун, катта беморларга эга бўлган қўшимча генетик ва эпидемиологик текширувлар олиб борилиши керак.