logo
calendar24 июн 2021
view2
Asosiy til:O'zbek

ҚАДИМГИТУРКИЙ МАҚОЛЛАРДА ТАЗОД ВА АЛЛИТЕРАЦИЯНИНГ ЎРНИ

Fan yo'nalishi:
pdf

60d45cc092748.pdf

PDF

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Халқ оғзаки ижоди намуналарини тилшунослик нуқтаи назаридан тадқиқ этиш тилимиз тарихи учун аҳамиятлидир. Бунда фольклор намуналарининг вақт ўтиши билан бирга қандай шаклда ўзгарганини, уларда тил ҳодисаларининг қўлланиши билан боғлиқ кўплаб масалаларга ойдинлик киритиш мумкин. Ўзбек халқ мақолларининг илк ёзма шакли XI асрнинг қомусий олими Маҳмуд Кошғарийнинг “Девону луғати-т-турк” асарида келтирилган. Муаллиф ўз асарига ўздаврида маълум бўлган 300 га яқин мақолларни киритган. Улар 15 дан ортиқ тематик гуруҳга мансуб бўлиб, ҳаётнинг турли дамларида қўлланилади. Ҳозирги кунга қадар ўзбек халқ мақоллари тилшунослик жиҳатидан ўрганилган. Ушбу мавзуда диссертациялар ҳам ёқланган. Ушбу тадқиқотларда ҳозирги ўзбек халқ мақоллари таҳлилга тортилган. Аммо қадимги туркий мақоллар тадқиқот доирасига кам тортилган. Мазкур мақолада Маҳмуд Кошғарийнинг “Девону луғати-т-турк” асарида келтирилган мақолларда қўлланган тазод ҳамда аллитерация тўғрисида гап боради.Маълумки, мақолларда бирор мазмунни ифодалаш учун турли усуллардан фойдаланилади. Шулардан бири икки ҳодисани бир-бирига чоғиштириш ҳисобланади. Айни солиштиришда мақолдан айтилаётган мақсад тушунилади. Бу усул қадимги туркий мақолларнинг аксарида қўлланган. Бунга қўшимча равишда, қадимги туркий мақолларда товушларнинг уйғунлиги ҳам катта аҳамиятга эга ҳисобланади. Чунки мақолларни ўқувчининг онгида яхши сақланиб қолишида товушларнинг маълум тартибда келиши, мусиқийлик муҳимдир. Чунки мақол айтилаётганда ритм ва оҳанг бўлиши керак. У ҳам худди шеърга ўхшаб эсда қолиши лозим. Мазкур тил ҳодисаларининг мақол услуби, мазмуни ва шаклига таъсири очиб берилган.

MUALIFLAR

Teglar

# мақол# пословица# proverb# antonym# антоним# аллитерация# alliteration# зидлов# Маҳмуд Кошғарий# противоположность# Махмуд Кашгари# antithesis# “Девону луғати-т-турк”# «Диван лугати-т-турк»# Mahmud Kashgari# “Devonu Lugh’ati-t-turk”.

Maqolani baholang

0

0 ta

Maqola idintifikatorlari

Foydalanilgan adabiyotlar

Abdusamatov M., Homudxonova F.. Ming bir forscha maqol va matallar. — Toshkent. G’afur G’ulom nashriyoti. 2006. — 136 b.

O’zbek xalq maqollari. Tuzuvchilar: T. Mirzayev, A. Musoqulov, B.Sarimsoqov. —Toshkent: Sharq. 2005. 512 b.

Sodiqov Q. Turkiy til tarixi. — Toshkent. 2009. — 368 b.

Маҳмуд Кошғарий. Девону луғати-т-турк (Туркий сўзлар девони). Нашргатайёрловчи: Қ.Содиқов. — Тошкент: Ғафур Ғулом, 2017. — 488 б.

Ҳожиев А. Тилшунослик терминларининг изоҳли луғати. — Тошкент. 2002. —168 б.

Ўзбек тилининг изоҳли луғати. Беш жилдли. Иккинчи жилд. Е-М. — Тошкент:Ўзбекистон миллий энциклопедияси, 2006. 672 б.

public

SLIB.uz — O'zbekiston ilmiy jurnallari va maqolalar yagona tizimda ilmiy nashirlarni bir joyda ko'rish, izlash va ulardan foydalanish imkonini beruvchi zamonaviy platforma.

Ijtimoiy tarmoqlarda
instagramtelegramyoutubefacebook

Bog'lanish uchun

Manzil:Chilonzor tumani Qatortol ko'chasi 60B

Tel:+998(55)511-44-00

Savol-javob va takliflar uchun

© 2026 Barcha huquqlar himoyalangan.