Муаммонинг келиб чиқиши. Пиролиз дистилляти табиий газни қайта ишлаш жараёнида ишлаб чиқариш чиқиндиси сифатида ҳосил бўлади ва у тўйинган углеводородлар, моноолефинлар, тўйинмаган қуйи молекуляр бирикмалар, ароматик углеводородлар ва бошқа моддаларнинг мураккаб аралашмаларидан иборат. Тадқиқотлар Устюрт ГКК да ҳосил бўлиб (йилига 103000 т) қайта ишланадиган пиролиз дистилляти, тўридан тўғри ҳайдаладиган бензин фракциясига мослигини кўрсатди, чунки намуналар таркибида 80 % дан ортиқ миқдорда бензин фракциялари мавжуд. Шунинг учун пирполиз дистиллятини қайта ишлаш технологик жараёнларини такомиллаштириш НҚИЗ да тайёрланадиган нефт маҳсулотлари компонентлари - бензин фракциялари (35÷205 оС), енгил нафта (30÷80 оС) ва пиролиз мойи (350 оС ва ундан юқори) ишлаб чиқариш ҳажмини орттириш имконини беради. Ишнинг мақсади. Хом ашё – пиролиз дистиллятини гидрогенлаш ва ҳосил бўлувчи оралиқ технологик маҳсулотларни гидротозалаш каталитик жараёнларини ҳисоблаш методикасини ишлаб чиқиш. Методологияси. Тадқиқотлар олиб боришда тизимли таҳлил принциплари ва технологик жараёнларни математик моделлаштириш услублари қўлланилган. Илмий янгилиги. Гидрогенолиз реакциялари (гидрогенлаш, гидротозалаш) вақтида олтингугурт бирикмаларининг парчаланишини кинетик моделларига асосланган пиролиз дистиллятини гидротозалаш жараёнининг компьютер модели ишлаб чиқилган. Олинган натижалар. Пиролиз дистиллятини гидротозалаш жараёнида парчаланаётган олтингугурт бирикмалари ҳамда янгидан ҳосил бўлаётган реакция маҳсулотлари концентрацияларининг тақсимланишини эгри чизиқлари қурилган. Олинган натижалар жараён ҳарорати 327 °С ва босими 3,0 МПа бўлган шароитларда маҳсулотнинг оптимал чиқиш фоизларини аниқлаш имконини беради. Хусусиятлари: - пиролиз дистилляти олтингугурт бирикмаларининг парчаланиши механизми; - пиролиз дистилляти олтингугурт бирикмаларининг гидротозалаш жараёнида парчаланиш схемаси.