Муаммонинг келиб чиқиши. Бугунги кунда муҳим масалалардан бири потенциал фаол гетероциклик бирикмалар, хусусан 5,6-диметилтиено[2,3-d]пиримидин-4-онлар, уларнинг электрофил ва нуклеофил реагентлар билан ҳосил қилган маҳсулотларини тузилишини аниқлаш ва истиқболли моддаларни мақсадли синтез қилиш ҳамда улар асосида самарали биологик фаол препаратлар яратишдан иборат. Жумладан, бициклик 5,6-диметилтиено[2,3-d]пиримидин-4онларнинг янги ҳосилаларини замонавий органик синтез усуллари ёрдамида олиш, биологик фаолликларини аниқлаш ва улар асосида янги фармакологик препаратлар яратиш бўйича илмий тадқиқотлар олиб бориш муҳим ахамиятга эга. Ишнинг мақсади. 2-Алкил(арил)-5,6-диметилтиенопиримидин-4-онларни кўп компонентли бир босқичли синтезини амалга ошириш ва уларни метиллаш реакцияларини олиб бориш. Олинган моддаларни тузилишини замонавий физик-тадқиқот усуллари ёрдамида таҳлил қилиш. Методология. 2-Амино-4,5-диметилтиофен-3-этоксикарбоксилатни алкилнитриллар билан бир босқичли ҳалқаланиши натижасида олинган бирикмаларни метил йодид билан алкиллаб тегишли 2-алкил-3,5,6-триметилтиено[2,3-d]пиримидин-4-онлар олинди. Синтез қилинган моддаларнинг тузилиши ИҚ-, 1H ЯМР ва масс-спектр натижаларининг таҳлили орқали исботланди. Илмий янгилиги. Биринчи марта 2-амино-4,5-диметилтиофен-3-карбон кислота этил эфирини алкилнитриллар билан кислотали шароитда ҳалқалаб тегишли 2-алкил-5,6-диметилтиено[2,3d]пиримидин-4-онлар синтез қилинди. Олинган моддаларни метил йодид билан метиллаш реакциялари олиб борилди. Реакцияни боришига таъсир этувчи омиллар аниқланди. Олинган натижалар. Юқори унумлар билан 2-алкил(арил)-5,6-диметилтиено[2,3d]пиримидин-4-онлар синтез қилинди. Олинган моддаларни ИҚ, 1H ЯMР, масс-спектрлари таҳлил қилинди ва тегишли структураларга мос келиши исботланди. Хусусиятлари: - 2-алкил(арил)-5,6-диметилтиенопиримидин-4-онлар синтез қилинган; - олинган моддаларни метиллаш реакциялари олиб борилган; - реакция унумига алкил радикали таъсири аниқланган; - моддаларнинг масс-спектрометрия таҳлили ўрганилган.