Муаммонинг келиб чиқиши. Кальцийнинг хелатли бирикмалари ўсимликлар учун жуда муҳимдир. У углеводлар ва оқсил моддаларининг алмашинувига таъсир қилади. Кальцийга бўлган эҳтиёж ўсимлик ўсишининг дастлабки босқичларида намоён бўлади ва гуллаш даврида ўсимликларни етилиши учун зарурдир. Ишнинг мақсади кальций динатрий ЭДТА синтези учун оптимал шароитларни аниқлаш ва физик-кимёвий таҳлил усуллари билан унинг хоссаларини ўрганиш. Методологияси. Тадқиқотларни ўтказиш учун ИҚ-спектроскопия, METTLER TOLEDO FE 20/FG 2 рН метри, элементар таҳлиллар ишлатилган. Илмий янгилиги. Кальций карбонати ва этилендиаминтетраацетатнинг динатрийли тузи асосида кальцийнинг хелатли бирикмасини олиш учун мақбул шароитлар аниқланди. Унинг физиккимёвий ва реологик хусусиятлари ўрганилади. Олинган натижиалар. Кальций хелатининг синтезини бошланғич моддаларнинг турли моляр нисбатларида қўллаб ўрганиш натижасида 99,72% кальций хелати ва қўшимча моддаларсиз мақбул моляр нисбати 1,0:1,0 эканлиги аниқланди. Кальций динатрий ЭДТА синтезини асослаш учун унинг оптимал моль миқдори ва pH кўрсатгичи аниқланди. Мураккаб бирикманинг ИҚ спектридаги аниқланган ўзгаришлар лиганднинг кальций билан олти бурчакли О карбоксил атомлари ва учламчи аминокислоталар Н атомлари орқали бирикиб, октаэдр тузилишининг ички комплекс бирикмасини ҳосил қилади деб ҳисоблашга асос бўлади. Хусусиятлар: - кальцийнин хелат биикмаларини олишнинг оптимал шароитлари аниқланган; - синтез қилинган координацион бирикмаларнинг ўзига хослиги тасдиқланган;