Muammoning kelib chiqishi. Salitsil kislotasi kompleks hosil qiluvchi ligand sifatida koordinatsion va analitik kimyoda katta ahamiyatga ega. U biologiya va tibbiyotda ham muhimdir. Salitsil kislotasining ko'plab muhim funktsiyalari metall ionlarining salitsil kislotasi bilan komplekslanishi natijasida yuzaga keladi. Salitsil kislotasi (C7H6O3) o'simliklarning o'sishida va rivojlanishida muhim rol o'ynaydigan va o'simlik tanasida mavjud bo'lgan fenol fitogamondir. Zamonaviy tibbiyotda rux oksidi va salitsil kislotasini o'z ichiga olgan malham ma'lum. Bundan tashqari, u yallig'lanishga qarshi vosita sifatida ham ishlatiladi. Salitsil kislotasining yana bir muhim qo'llanilishi analitik kimyo hisoblanadi. Shu munosabat bilan metallarning salitsil kislotasi bilan koordinatsion birikmalarini izlash va maqsadli sintez qilish muhim ahamiyatga ega. Ushbu ishning maqsadi yangi dori vositalarini ishlab chiqarishda foydalanish mumkin bo’lgan salitsil kislotasi bilan rux kompleksini sintez qilish, hamda uning kristallarini rentgeno diffraktsiya strukturaviy o'rganishdir. Metodologiya. Mono-yadroli bis (salicylato) -diaqua-rux kompleksi, [Zn(Sal)2(H2O)2] (I) (bu erda Sal - deprotonatsiyalangan karboksil guruhi bo'lgan salitsilat anioni) rux asetat va salitsil kislotasining suvli eritmada aralashtirish orqali sintez qilingan. Mollar nisbati Zn: HSal = 1: 2. I Komplex I ning monokistali reaktsiya eritmasini sekin bug'latish orqali olingan. C, H va O ni tahlil qilish German Elementar Vario EL asbobida amalga oshirilgan. Kristal tuzilishini aniqlash uchun ma'lumotlar Oksford Diffraction XCalibur-R CCD diffraktometrida to'plangan (CuKa nurlanishi, λ = 1,54184 Å, ω-skanerlash rejimi, grafit monoxromator, 293K da). SHELX-97 dasturiy to'plami yordamida tuzilish to'g'ridan-to'g'ri usul bilan hal qilindi. Barcha vodorod bo'lmagan atomlar anizotropik usulda aniqlangan. Vodorod atomlari hisoblangan holatlarga va belgilangan izotropik issiqlik parametrlari bilan o’tqazildi. MERCURY dasturiy to'plami yordamida molekulyar rasmlari chizildi. Ilmiy yangilik. Salitsil kislotasi bilan rux kompleksi sintez qilindi, uning I kristall tuzilishi monokristallarda rentgen diffraktsiyasi usuli bilan o'rganildi. Olingan natijalar. Kristallar monoklinik, fazoviy guruhi C2: a = 15.490 (1), b = 5.348 (1), c = 9.179 (1) Å, β= 93.53 (1)°, V = 758.9(1) cm3, dnaz. = 1,64 g / cm3, Z = 3. R1[I  2  (I)] va wR2 faktorlarining qiymatlari (barcha reflekslar) 860 ta mustaqil reflekslar uchun mos ravishda 0,0405 va 0,0414 ga teng. I ning kristall tuzilishi monoyadroli Zn[(Sal)2(H2O)2 molekulalaridan qurilgan. Zn atomi 2-simmetriya o'qida joylashgan va ikkita simmetrik bog'langan monodentat Sal ligandning ikkita O atomini va ikkita suv molekulasini o'z ichiga olgan tetraedral koordinatsion poliedri shaklida. Karboksilat guruhining koordinatsion rejimi sin-1a monodentat tipidadir. Хususiyatlari: - Zn atomi kristallografik simmetriya o'qi 2 da joylashgan va ikkita monodentat Sal anioni va ikkita suv molekulasining O atomlari tomonidan tetraedral koordinatsiyaga ega, - kompleks molekulaning geometrik parametrlari odatdagi qiymatlarga ega, - kompleks tuzilishi bilan uning gidrofil va gidrofob xususiyatlari o'rtasidagi bog'liqlik o'rganildi.