ХОРИЖИЙ ФОНДЛАРДАГИ «МУҚАДДАМАТУ-ЛАДАБ»  ҚЎЛЁЗМАЛАРИНИНГ МАНБАШУНОСЛИК ТАҲЛИЛИ

Admin bo'lib kirish (www.admin.slib.uz)

Tizim sinov (TEST) rejimida ishlamoqda! Murojat uchun @slib_support

Eski talqinga o'tish link

26 апрел 2023

Asosiy til:O'zbek

ХОРИЖИЙ ФОНДЛАРДАГИ «МУҚАДДАМАТУ-ЛАДАБ» ҚЎЛЁЗМАЛАРИНИНГ МАНБАШУНОСЛИК ТАҲЛИЛИ

Fan yo'nalishi:

6449290a92f14.pdf

PDF

THE LIGHT OF ISLAM

Maqola chop etish see more

MAQOLA ANNOTATSIYASI

Маҳмуд Замахшарийнинг тилшунослик, луғатшунослик, адабиётшуносликка оид илмий мероси 70 га яқин асарлардан иборат. Олим илмий меросида “Муқаддамату-л-адаб” асарининг алоҳида ўрни бор. Дастлабки кўптилли луғат сифатида эьтироф этилган ушбу асарнинг арабча-форсча-туркий уч тилли, арабча-форсча-туркий-мўғулча тўрт тилли қўлёзмалари мавжуд. Асар беш қисмдан иборат бўлиб, унинг биринчи исм сўз туркумига оид сўзлар, иккинчи қисмига феъл ва ундан ясалган сўзларга бағишланган. Унинг учинчи қисми ёрдамчи сўзларга, тўртинчи қисми исмларнинг турланишига ва бешинчи қисми феълларнинг тусланишига оид грамматик қоидалардан иборат. Дунё фондларида асарнинг беш қисми жамланган нусхалари, шунингдек грамматик қисмлари алоҳида кўчирилган қўлёзмалари мавжуд. Асарнинг луғат қисмлари ҳажман катта ва муҳим илмий аҳамият касб этади. Айниқса, асарнинг туркий сўзлик киритилган қўлёзмаларидаги туркий сўзлик жаҳон тилшунослигида ўрганилмаган ва долзарб мавзулар сирасига киради. “Муқаддамату-л-адаб” луғатининг 10 та нодир қўлёзмаси Тошкент фондларида, ҳозирча аниқланган 62 та нусхаси дунё мамлакатлари фондларида сақланмоқда. Уларнинг асосий қисми XIII-XIY асрларда кўчирилган ва мазкур давр туркий тил сўзлигининг бойлиги ва маъно хусусиятларини тадқиқ этишда муҳим манба вазифасини ўтайди. Асарнинг энг қадимий қўлёзмаси 1257 йили Хоразмда кўчирилган арабча-форсча-туркий сўзлик киритилган ва ҳозирда Туркиянинг Сулаймония фондида сақланаётган нусха ҳисобланади. Асарнинг дунёдаги ягона арабча-форсча-туркий-мўғулча тўрт тилли 1492 йили Бухорода кўчирилган қўлёзмаси Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Давлат адабиёт музейи фондида сақланади.

MUALIFLAR

Teglar

# қўлёзма# тилшунослик# Маҳмуд Замахшарий# луғатшунослик# ёрдамчи сўзлар# феъллар# “Муқаддаматуладаб”# исмлар# кўптилли луғат

Maqolani baholang

0

0 ta

Maqola idintifikatorlari

ROI:

https://eroi.uz/11.0139/A0423-0081

DOI:

Mavjud emas

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Baevskiy S.I. Opisanie persidskih i tadjikskih rukopisey instituta narodov Azii. – M. Nauka, 1968. 2. Bartold V.V. Sobranie sochinenie I, VII. - М. 1973. 3. Catalogue of the Turkish manuscripts in the British Museum. By Charles Rieu. London, 1988. 4. Horezmce Tercumeli Muqaddimat al-adab. Yayinlayan Zeri Velidi Togan – Istanbul: 1951. 5. Katalog arabskih rukopisey instituta istorii, yazika i literatura Dagestanskogo filiala AN SSSR. М., 1977. 6. Katalog vostochnih rukopisey AN Tadjikistana. Dushanbe. I., VI., 1983. 7. Nuri Yuce. Mukaddimatu’l-edeb. Hvarizm turkcesi ila tercumcli Suster nushasi – Ankara: 1988/ 24-25 s. 8. Nure Yuce. Mukaddimetu’l-edeb. Hvarizm turkcesi ila Suster nushasi – Ankara: 1993, 9 s. 9. Togan Z.V. Horezme tercumeli Mukaddimat al-adab – Istanbul: 1951, 6 s. 10. Togan Z.V. Zimahseri’nin Dog’u Turkcesi ile «Mukaddimatu’l-Edeb» I // Turk Medeniyati, N 14. – Istanbul: 1965. 84 s. 11. Remarquesser les manuscrits oreintauxde la collectionpar Marsigle a Bologne suivion de la liste complete des manuscrits arabes de la meme collection par le baron Victor Rosen. – Rome. 1885, N 371. 12. Verzeichniss der arabishen Handichriften von W. Ahlward. B-de I-X, berlin, 1887-1899, N 6990-6962, 242-245 p.