CodICologICal analysIs of manusCrIpts of “mukaddamatu-ladab” of mahmud ZamakhsharI In the funds of the World

Admin bo'lib kirish (www.admin.slib.uz)

Tizim sinov (TEST) rejimida ishlamoqda! Murojat uchun @slib_support

Eski talqinga o'tish link

5 май 2023

Asosiy til:O'zbek

CodICologICal analysIs of manusCrIpts of “mukaddamatu-ladab” of mahmud ZamakhsharI In the funds of the World

Fan yo'nalishi:

6454fe73f2475.pdf

PDF

THE LIGHT OF ISLAM

Maqola chop etish see more

MAQOLA ANNOTATSIYASI

Маҳмуд Замахшарийнинг тилшунослик, луғатшунослик, адабиётшуносликка оид илмий мероси 70 га яқин асарлардан иборат. Мақолада олим илмий меросида “Муқаддамату-л-адаб” асарининг алоҳида ўрни тадқиқ қилинган. Дастлабки кўптилли луғат сифатида эьтироф этилган ушбу асарнинг арабча-форсча-туркий уч тилли, арабча-форсча-туркий-мўғулча тўрт тилли қўлёзмалари мавжуд. Асар беш қисмдан иборат бўлиб, унинг биринчи қисмига исм сўз туркумига оид сўзлар, иккинчи қисмига феъл ва ундан ясалган сўзларга бағишланган. Унинг учинчи қисми ёрдамчи сўзларга, тўртинчи қисми исмларнинг турланишига ва бешинчи қисми феълларнинг тусланишига оид грамматик қоидалардан иборат. Дунё фондларида асарнинг беш қисми жамланган нусхалари, шунингдек, грамматик қисмлари алоҳида кўчирилган қўлёзмалари мавжуд. Асарнинг луғат қисмлари ҳажман катта ва муҳим илмий аҳамият касб этади. Айниқса, асарнинг туркий сўзлик киритилган қўлёзмаларидаги туркий сўзлик жаҳон тилшунослигида ўрганилмаган ва долзарб мавзулар сирасига киради. “Муқаддамату-л-адаб” луғатининг 10 та нодир қўлёзмаси Тошкент фондларида, ҳозирча аниқланган 62 та нусхаси дунё мамлакатлари фондларида сақланмоқда. Уларнинг асосий қисми XIII-XIV асрларда кўчирилган ва мазкур давр туркий тил сўзлигининг бойлиги ва маъно хусусиятларини тадқиқ этишда муҳим манба вазифасини ўтайди. Асарнинг энг қадимий қўлёзмаси 1257 йили Хоразмда кўчирилган арабча-форсча-туркий сўзлик киритилган ва ҳозирда Туркиянинг Сулаймония фондида сақланаётган нусха ҳисобланади. Асарнинг дунёдаги ягона арабча-форсча-туркий-мўғулча тўрт тилли 1492 йили Бухорода кўчирилган қўлёзмаси Алишер Навоий номидаги Ўзбекистон Давлат адабиёт музейи фондида сақланади. Мақолада ушбу асарнинг дунё фондларидаги қўлёзмаларининг кодикологик таҳлили баён этилган.

MUALIFLAR

Teglar

# қўлёзма# тилшунослик# Маҳмуд Замахшарий# луғатшунослик# ёрдамчи сўзлар# феъллар# исмлар# кўптилли луғат# “Муқаддамату-л-адаб”

Maqolani baholang

0

0 ta

Maqola idintifikatorlari

ROI:

https://eroi.uz/11.0139/A0523-0023

DOI:

Mavjud emas

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Bartold V.V. Sobraniye sochineniy I, VII, - М. 1973. 2. Baevskiy S.I. Opisaniye persidskix I tadjikskix rukopisey instituta narodov Azii. – M. Nauka. 1968. 3. Catalog arabskix rukopisey instituta istorii, yazika i literature Dagestanskogo filiala AN SSSR. М., 1977. 4. Catalog vostochnix rukopisey AN Tadjikistana. Dushanbe. I., VI., 1983. 5. Togan Z.V. Zimahseri’nin Dog’u Turkcesi ile «Mukaddimatu’l-Edeb» I // Turk Medeniyati, N 14. – Istanbul: 1965. 6. Horezmce Tercumeli Muqaddimat al-adab. Yayinlayan Zeri Velidi Togan – Istanbul: 1951. 7. Nuri Yuce. Mukaddimetu’l-edeb. Hvarizm turkcesi ila Suster nushasi – Ankara: 1993. 8. Nuri Yuce. Mukaddimatu’l-edeb. Hvarizm turkcesi ila tercumcli Suster nushasi – Ankara: 1988. 9. Catalogue of the Turkish manuscripts in the British Museum. By Charles Rieu. London, 1988. 10. Catalogue of the Turkish manuscripts in the British Museum. By Charles Rieu. London, 1988. 11. Verzeichniss der arabishen Handichriften von W. Ahlward. B-de I-X, berlin, 1887-1899, N 6990-6962. 12. Remarquesser les manuscrits oreintauxde la collectionpar Marsigle a Bologne suivion de la liste complete des manuscrits arabes de la meme collection par le baron Victor Rosen. – Rome. 1885, N 371.