logo
calendar19 ноябр 2019
view2
Asosiy til:O'zbek

АЛИШЕР НАВОИЙНИНГ “МУҲОКАМАТ УЛ-ЛУҒАТАЙН” АСАРИДА ЛИНГВОПОЭТИКА МАСАЛАЛАРИ

Fan yo'nalishi:
pdf

5dd3e15ebfc9c.pdf

PDF

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Алишер Навоий туркий-ўзбек адабиётини бетимсол чўққига кўтарган бадиий, фалсафий-таълимий, тарихий мавзуларда асарлар ёзиш билан бир қаторда, она тили ривожида алоҳида ўрин тутувчи масала – тил нуфузини ошириш соҳасида ҳам қалам тебратиб, юксак даражада тилшунослик истеъдодини ҳам намойиш этади. У туркий тилнинг бой имкониятлари тадқиқига доир илмий асари “Муҳокамат ул-луғатайн” (“Икки тил муҳокамаси”)ни 1499 йилнинг декабрь ойида ёзиб тугаллайди. Навоий “Муҳокамат ул-луғатайн”да туркий-ўзбек тилининг бойлиги, чексиз имконияти, қудратини илмий асослаб беради. Асарда туркий-ўзбек ва форс тили товуш тизими, лексик, морфемик-морфологик хусусиятлари ўзаро қиёсланади. Сўзларнинг синонимик, антонимик, омонимик ва кўп маьнолик хусусиятлари орқали туркий-ўзбек тилининг имконият доираси кенглигини, унинг шеъриятда турли-туман маъноларни ифодалашдаги аҳамиятини кўрсатиб беради. Навоий грамматик жиҳатдан ҳам ўзбек тилининг ўзига хос табиатини ёритиш учун кўпгина мисоллар келтирилади ва таҳлил этади. Маънони қисқа ва аниқ ифодалаш имкониятига кўра тилнинг юксак тараққий этганлигини асослайди. Туркий-ўзбек тилининг ривожланган тил сифатидаги мақомини кўрсатиб беришда тилнинг ифода имкониятларига алоҳида тўхталади. Буни тажнис (жинсдошлик), ийҳом (шаклдош) каби поэтик воситаларни келтириб, изоҳлайди. Шундай қилиб, ушбу мақолада Алишер Навоийнинг “Муҳокамат ул-луғатайн” асарида келтирилган лингвистик ва поэтик материаллар асосида лингвопоэтиканинг назарий масалаларига доир мулоҳазалар билдирилади. Асар материаллари таҳлилида лингвистик асос етакчи бўлган поэтик санъатлар ўрганилади. Хусусан, уларнинг фонетик, лексик хусусиятларига доир кузатишлар мисоллар асосида далилланади.

MUALIFLAR

Teglar

# тасниф# classification# harmony# гармония# классификация# synonymy# синонимия# омонимия# лингвопоэтика# шаклий-маъновий таркиб# бадиий санъат# лингвистик асос# контекстуаллик# формально-нравственное содержани# художественное искусство# лингвистические основы# контекстуальность# linguopoetics# shape-moral content# artistic art# linguistic basis# contextuality

Maqolani baholang

0

0 ta

Maqola idintifikatorlari

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Alisher Navoiy. Muhokamat ul-lug'atayn. - T.: Fan, MAT, 20 tomlik. 16-j. 2000.

2. Nurmonov A. O'zbek tilshunosligi tarixi. -T.: O'zbekiston, 2002.

3.Hojiahmedov A. She'riy san'atlar va mumtoz qofiya. - T.: Sharq, 1998

public

SLIB.uz — O'zbekiston ilmiy jurnallari va maqolalar yagona tizimda ilmiy nashirlarni bir joyda ko'rish, izlash va ulardan foydalanish imkonini beruvchi zamonaviy platforma.

Ijtimoiy tarmoqlarda
instagramtelegramyoutubefacebook

Bog'lanish uchun

Manzil:Chilonzor tumani Qatortol ko'chasi 60B

Tel:+998(55)511-44-00

Savol-javob va takliflar uchun

© 2026 Barcha huquqlar himoyalangan.