logo
calendar24 октябр 2024
view2
Asosiy til:O'zbek

AFG'ONISTONDA AMALDA BO'LGAN O'ZBEK TILINI TIL O'LIMI XAVFIGA OLIB KELADIGAN OMILLAR

Fan yo'nalishi:
pdf

671a70e23ae52.pdf

PDF

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Har qanday tilning yo‘qolishi insoniyat uchun tuzatib bo‘lmaydigan yo‘qotishdir. Aniq hajmi noma'lum bo‘lsa-da, dunyoning ko‘p joylarida tillar tezda yo‘q bo‘lib ketayotgani ilm dunyosiga ma'lum. Biroq bu haqiqatni isbotlash oson emas. Ba'zi ma'lumotlarga ko‘ra, 6000 ta tildan faqat 600 tasi xavfsizdir. Xo‘sh, bu xavfning oldini olish mumkinmi? Uni yo‘q bo‘lib ketishdan saqlab qolish mumkinmi? Tilshunoslik sohasiga ixtisoslashgan ko‘plab tadqiqotchilar xavfning sabablari va bu savollarga javob topish uchun nima qilish kerakligi haqida muhim maslahatlar beradi. Biroq tabiat qoidalaridan biri tug‘ilish va o‘lim faktidir. Bu haqiqat boshqa tirik mavjudotlarda bo‘lgani kabi tillarda ham mavjud, chunki tillar ham tirik. U tug‘iladi, o‘sadi, rivojlanadi, o‘zgaradi va o‘ladi. Tillarning o‘lish jarayonini o‘rganish uchun tillarning tug‘ilishi, manbalari va jarayonlariga nazar tashlash kerak. Tilshunoslarga ko‘ra, XXI asr oxiriga kelib dunyodagi tillarning kamida yarmi nobud bo‘ladi. Bu kamida 3000ta til deganidir. Biz bu maqolada Afg‘oniston O‘zbek turklari oldida turgan o‘tmishdagi va hozirgi xavflarni umuminsoniy va mintaqaviy omillar bilan ochib berishga harakat qildik.

MUALIFLAR

Teglar

# Language Death# Afghanistan Uzbek Turkish# Factors that put it at ris# Til o‘limi# Afg‘oniston o‘zbek tili# xavfni vujudga keltiruvchi omill

Maqolani baholang

0

0 ta

Maqola idintifikatorlari

Foydalanilgan adabiyotlar

Aitchison J. Language Change: Progress or Decay? — Cambridge: Cambridge University Press. 2012. — 209 p.

Aksan D. Her Yönüyle Dil-Ana Çizgileriyle Dilbilim — Ankara: Türk Dil Kurumu. 2009. — 80 p.

Appel R. and Muysken P. Language Contact and Bilingualism — London: Edward Arnold Press. 1989. — 228 p. — URL: https://archive.org/details/languagecontactb0000appe

Crystal D. The Camrbidge Encyclopedia of Language — Cambridge: Published by Cambridge University Press. 1987. — 484 p. — URL: https://archive.org/details/cambridgeencycl000crys

Crystal D. Dillerin Katili. (Çev. Gökhan Cansız) — İstanbul: Profil Yayınları. 2015. — 92 p.

Garzon S. “The Process of Language Death in a Mayan Community in Southern Mexico”. Allan Taylor and Joshua Fishman, Mouten de Gruyter (eds.). // International Journal of Sociology of Language. — New York. 1992. — URL: https://www.semanticscholar.org/author/S.- Garzon/116074625

Grinevald C. “Language Endangerment in South America: a programmatic approach”, in Lenore Grenoble and Lindsay Whaley (eds.), Endangerment Languages — Cambridge: Cambridge University Press. 1998. 137 p.

Ğubar G. M. Afganistan der Mesir-i Tarih — Kabil: Kabil Matbaası. 1967. — 67 p.

Hale Ken “On Endangered Languages and the Safeguard of Diversity”, in Endangered Languages, (ed) Ken Hale, MIT Press — Cambridge. 1994. — 21 p.

İbrahim M. İ. Trajik Afganistan — İstanbul: Tarih Düşünce Kitapları Yayını 2. Cilt. 2003. — 190 s.

Karabulut F. Dil Ölümü Süreceinde Kazak Türkçesinin Durumu — Manisa: Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2004. — S. 1–7.

Saray M. Afganistan ve Türkler — İsta nbul: Kitapevi Yayınları, I. Cilt. 1997. — 186 s. — URL: https://openlibrary.org/works/OL1020325W/Afganistan_ve_T%C3%B Crkler

Saray M. Afganistan ve Türkler — İsta nbul: Kitapevi Yayınları, 2. Cilt. 1997. — 298 s.

Trask R. L. Historical Linguistics — London: Arnold Press. 1996. — 324 p.

Wurm S. Language Death and Disappearance: Causes and Circumstances in Robert Robins and Eugenius Uhlenbeck (eds.), Endangered Languages — New York: Berg Press. 1991. — URL: https://philpapers.org/rec/SAWLDA

public

SLIB.uz — O'zbekiston ilmiy jurnallari va maqolalar yagona tizimda ilmiy nashirlarni bir joyda ko'rish, izlash va ulardan foydalanish imkonini beruvchi zamonaviy platforma.

Ijtimoiy tarmoqlarda
instagramtelegramyoutubefacebook

Bog'lanish uchun

Manzil:Chilonzor tumani Qatortol ko'chasi 60B

Tel:+998(55)511-44-00

Savol-javob va takliflar uchun

© 2026 Barcha huquqlar himoyalangan.