logo
calendar13 ноябр 2024
view2
Asosiy til:O'zbek

СУҒОРИШ ТИЗИМЛАРИДА МАНБАДАГИ ОҚИМНИНГ ҲОСИЛ БЎЛИШИДА МЕТЕОРОЛОГИК ПАРАМЕТРЛАРНИ HBV-LIGHT МОДЕЛИ ОРҚАЛИ ГИДРАВЛИК ВА ГИДРОЛОГИК МОДЕЛЛАШТИРИШ

Fan yo'nalishi:
pdf

67347859ab98c.pdf

PDF

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Компьютер технологиялари, моделлаштириш учун дастурлар бугунги кунда сув хўжалиги соҳасини ҳам четлаб ўтгани йўқ. Улардан HBV-light model (HBV – Hydrologiska Byrans Vattenavdelning) дастури ҳозирда гидравлика ва гидрология соҳасида дунё бўйлаб фойдаланиб келинаётган моделлардан саналади. Ушбу мақолада HBV-light model дастуридан фойдаланиб, табиий шароитлар (ҳарорат, шамол, тупроқ) нинг оқим ҳосил бўлишидаги ўрни ва таъсири баҳоланди. Бунда 2021 йилнинг 26 апрелидан 2023 йилнинг 21 сентябрига қадар олинган Жиззах вилояти метереологик маълумотлари дастурга киритилди ва оқим ҳосил бўлишига таъсири ўрганилди. Метереологик маълумотлардан ўртача, максимал ва минимал ҳарорат, ҳаво намлиги, шамол тезлиги, , қуёш радиацияси ва ёғингарчилик миқдорларининг 3 йилликдаги ҳар бир кунлик ўзгариши олинди. Натижаларга кўра, ўртача ҳарорат ошиб боргани сари сув миқдори кўпайган, ҳаво ҳарорати тушиб кетганда эса, аксинча, камайган, ёғингарчилик таъсири эса ҳарорат кўтарилганда камайиб, тушганда ошиб кетган. Тупроқнинг тузилиши ҳам оқим ҳосил бўлишига ўз таъсирини кўрсатди, яъни тупроқ тузилиши, унинг механик таркиби ўзида сув йиғиш хусусиятига кўра турлича ва шунга асосан, тупроқда тўпланган сув миқдори кўпайгани сари оқим сарфи камайган, камайганда эса кўпайган. Бундан ташқари, оқим ҳосил бўлишида буғланишнинг ҳароратга тўғри пропорционаллигини инобатга олиб, графикларда буғланиш кўп бўлса, оқим ҳам кўп, кам бўлса, оқим ҳам камайиши аниқланди. Яна бир параметр сифатида ер ости сувларини кўрсатиш мумкин. Бунда оқим ер ости сувлари билан ҳам тўғри пропорцияга эга. Оқим ҳосил бўлишида юқоридаги параметрларнинг таъсири аҳамиятли эканлиги исботланди.

MUALIFLAR

Teglar

# природные условия# natural conditions# irrigation# суғориш# поток# орошение# HBV-light model# оқим ҳосил бўлиши# табиий шароитлар# модель HBV-light# flow generation

Maqolani baholang

0

0 ta

Maqola idintifikatorlari

Foydalanilgan adabiyotlar

Agro-olam. (2020). Sprinkler yomgirlatib sugorish tizimi xaqida malumotlar [Information about the sprinkler irrigation system]. (In Uzbek). agro-olam.uz. https://agro-olam.uz/sprinkleryomgirlatib-sugorish-tizimi-xaqida-malumotlar/

Allan, J. D., Yuan, L. L., Black, P., Stockton, T., Davies, P. E., Magierowski, R. H., & Read, S. M. (2012). Investigating the relationship between environmental stressors and stream condition using Bayesian belief networks. Freshwater Biological, 58–73.

ANZECC. (2002). Australian water quality guidelines for fresh and marine waters. National Water Quality Management Strategy. Australian and New Zealand Environment and Conservation Council, 25.

ANZECC/ARMCANZ. (2000). Canberra Australian and New Zealand Guide lines for Fresh and Marine Water Quality. Australian and New Zealand Environment and Conservation Council, Agriculture and Resource Management Council of Australia and New Zealand, Canberra Arhonditsis GB.

Arnell, N. W. (2003). Relative effects of multi-decadal climatic variability and changes in the mean and variability of climate due to global warming: future streamflows in Britain. Hydrol, 270  (3–4), 195–213. https://doi.org/10.1016/s0022-1694(02)00288-3

Arthington, A.H., & Pusey, B. J. (2003). Flow restoration and protection in Australian rivers. River Res Appl, 19 (5–6), 377–395. https://doi.org/10.1002/rra

Barlow, A., Norris, R.H., Wilkinson, L., Osborne, W., Lawrence, I., Lowery, D., Linke, S., DeRose, R., Wilkinson, S., & Olley, J. M. (2005). Report on the existing aquatic ecology that may be affected by each of the proposed future water supply options. Draft Environmental Impact Statement. Appendix H: Aquatic Ecology Study. ACT EW Corporation. Canberra.

Black, A., Rowan, J., Duck, R., Bragg, O., & Clelland, B. E. (2005). DHRAM: A method for classifying river flow regime alterations for the EC Water Framework Directive. Aquatic Conservation: Marine and Freshwater Ecosystems, 15, 427–446. https://doi.org/10.1002/aqc.707

Brett, M. T. (2005). Eutrophication model for Lake Washington (USA) Part II - model calibration and system dynamics analysis. Ecol Model, 187 (2–3), 179–200. https://doi.org/10.1016/j. ecolmodel.2005.01.039

Bunn, S., & Arthington, A. (2002). Basic principles and ecological consequences of altered flow regimes for aquatic biodiversity. Environ Manage.

Calhoun, H. (2023). Sprinkler qurilmalari: turlari, qoʻllanilishi. Techconfronts. https:// uz.techconfronts.com/17291033-sprinkler-installations-types-application

Castelletti, A., & Soncini-Sessa, R. (2007). Bayesian Networks and participatory modelling in water resource management. Environ Model Softw, 22 (8), 1075–1088. https://doi.org/10.1016/j. envsoft.2006.06.003

Chen, S.H., & Pollino, C. A. (2012). Good practice in Bayesian network modelling. Environ Model Softw, 37, 134–145. https://doi.org/10.1016/j.envsoft.2012.03.012

Chiew, F.H. S., Teng, J., Vaze, J., Post, D. A., Perraud, J-M., Kirono, D. G. C., & Viney N. R. (2009). Estimating climate change impact on runoff across south-east Australia: method, results and implications of modelling method. Water Resour Res, 45, W10414. https://doi. org/10.1029/2008WR007338

Chiew, F.H. S., Young, W. J., Cai, W., Teng, J. (2011). Current drought and future hydroclimate projections in southeast Australia and implications for water resources management. Stoch Env Res Risk Assess, 25, 601–612. https://doi.org/10.1007/s00477-010-0424-x

Clelland, B. E. (2005). DHRAM: a method for classifying river flow regime alterations for the EC Water Framework Directive. Aquatic Conserv Marine. Freshwater Ecosystem.

CSIRO. (2008). Water availability in the Murray-Darling Basin. A report to the Australian Government from the CSIRO Murray Darling Basin. Sustainable Yields Project.

João, J., & Camilo, A. (2021). Two-dimensional spatial distribution modeling of sprinkler irrigation. Revista Ceres., 68, 257–266. https://doi.org/10.1590/0034-737x2021680400

Lazzari, Z. (2017). Small Sprinkler Irrigation Models for School Projects. sciencing.com. https:// sciencing.com/small-sprinkler-irrigation-models-school-projects-12006039.html

Reckhow, K.H. (2003). Integrated approach to total maximum daily load development for Neuse River Estuary using Bayesian probability network model (Neu-BERN). Water Resour Plan Manag-ASCE, 129 (4), 271–282. https://doi.org/10.1061/(asce)0733-9496(2003)129:4(271)

Richter, B., Baumgartner, J., Wigington, R., & Braun, D. (1997). How much water does a river need? Freshw. Biol. 37 (1), 231–249.

Yaxshiyev, D. (2022). Iqlimiy omillar va ularning daryo oqimigata sirini baholash [Assessment of climatic factors and their effect on river flow]. (In Uzbek). Proceedings of the Conference. https:// oefen.uz/uz/documents/referatlar/umumiy/iqlimiy-omillar-va-ularning-daryo-oqimiga-ta-sirinibaholash

Zerihun, D. & Sanchez, C. A. (2014, February). Sprinkler Irrigation Precipitation Pattern Simulation: Model Development and Evaluation. A report submitted to the USBR. University of Arizona Maricopa Agricultural Center. https://desertagsolutions.org/sites/desertagsolutions.org/files/ SprinklerIrrigPrecipPatternSimulModel.pdf

public

SLIB.uz — O'zbekiston ilmiy jurnallari va maqolalar yagona tizimda ilmiy nashirlarni bir joyda ko'rish, izlash va ulardan foydalanish imkonini beruvchi zamonaviy platforma.

Ijtimoiy tarmoqlarda
instagramtelegramyoutubefacebook

Bog'lanish uchun

Manzil:Chilonzor tumani Qatortol ko'chasi 60B

Tel:+998(55)511-44-00

Savol-javob va takliflar uchun

© 2026 Barcha huquqlar himoyalangan.