logo
calendar27 январ 2025
view2
Asosiy til:O'zbek

СИРДАРЁ ҲАВЗАСИ СУВ РЕСУРСЛАРИНИНГ МИҚДОР ВА СИФАТ КЎРСАТКИЧЛАРИНИ БАҲОЛАШ (ЎЗБЕКИСТОН ҲУДУДИ)

Fan yo'nalishi:
pdf

67972c275a0d4.pdf

PDF

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Аннотация. Ҳозирги кунда жаҳонда иқлим ўзгаришлари ва антропоген омиллар таъсири натижасида сув ресурсларининг камайиши ва ифлосланиши асосий экологик муаммолардан бирига айланди. Қишлоқ хўжалигида суғоришдан кейин ҳосил бўлган коллектор-зовур сувларининг ҳамда етарли даражада тозаланмаган саноат ва маиший оқова сувларнинг дарёларга бориб қуйилиши сув ресурсларининг минераллашув миқдори ошишига, оғир металлар ва бошқа ифлослантирувчи моддалар миқдорининг ортишига олиб келмоқда. Кўп йиллик тадқиқот натижаларига асосан Сирдарё дарёсининг Ўзбекистон ҳудуди юқори қисмидан қуйи қисмига қараб сувнинг минераллашуви йиллар кесимида 1,56 баробардан 2,34 баробаргача ортиб борган. Сирдарё дарёси ҳавзасида ҳосил бўлаётган коллектор-зовур сувлари минераллашуви йиллик ўртача энг кам қиймати Наманган вилоятида 0.72 г/л ни, энг юқори қиймат Жиззах вилоятида 3.41 г/л ни, коллектор-зовур сувлари ҳажмининг ўртача йиллик кўрсаткичи 11400 млн м3 дан 16500 млн м3 гача, ҳосил бўлаётган туз миқдори йиллик ўртача 12600 минг тоннадан 20100 минг тоннани ташкил этган. Сирдарё дарёси суви таркибидаги оғир металлар миқдорининг гидропостлар бўйича ўртача қиймати йиллар кесимида дарёнинг кузатув жойи жойлашувига қараб юқоридан қуйи қисмига қараб ортиб борганлиги аниқланган

MUALIFLAR

Teglar

# оғир металлар# минерализация# mineralization# коллекторно-дренажные воды# минераллашув# heavy metals.# Калит сўзлар: Сирдарё# коллектор-зовур сувлари# сифат ўзгаришлари# Ключевые слова: Сырдарья# качественные изменения# тяже- лые металлы.# Key words: Syrdarya# collector-drenaj waters# quality changes

Maqolani baholang

0

0 ta

Maqola idintifikatorlari

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Э. И. Чембарисов, И. Э. Махмудов, Т. Ю. Лесник, Ю. С. Вахидов, А. И. Долидудко Минерализация и гидрохими- чекий режим вод среднего течения реки Сырдарьи. Пути повышения эффективности орошаемого земледелия, Материалы конференции № 2(62)/2016

2. P.Leng, Q.Zhang, F.Li, R.Kulmatov, G.Wang, Y.Qiao, J.Wang, Y.Peng , C.Tian, N. Zhu, H.Hirwa,S.Khasanov. Agricultural impacts drive longitudinal variations of riverine water quality of the Aral Sea basin (Amu Darya and Syr Darya Rivers), Central Asia. Environmental Pollution 284 (2021) 117405

3. W. Zhang, L. Ma, J.Abuduwail, Y.Ge, G.Issanova, G.Saparov. Hydrochemical characteristics and irrigation suitability of surface water in the Syr Darya River, Kazakhstan. Environ Monit Assess (2019) 191: 572. https://doi.org/10.1007/s10661- 019-7713-

4. S.Bissenbayeva, J.Abuduwaili, G.Issanova, K.Samarkhanov. Characteristics and Causes of Changes in Water Quality in the Syr Darya River, Kazakhstan. Water Resources, 2020, Vol. 47, No. 5, pp. 904–912. © Pleiades Publishing, Ltd., 2020

5. L. Ma, J. Abuduwaili, Zh. Smanov, Y. Ge, K.Samarkhanov, G.Saparov, G. Issanova. Spatial and Vertical Variations and Heavy Metal Enrichments in Irrigated Soils of the Syr Darya River Watershed, Aral Sea Basin, KazakhstanInt. J. Environ. Res. Public Health 2019, 16, 4398; doi:10.3390/ijerph16224398. www.mdpi.com/journal/ijerph

6. D.Arystambekova, N.Thevs, M.Tursumbayeva. Assessment of the hydroecological state of the Syrdarya delta. Central Asian Journal of Water Research (2019) 5(1): 29-41

7. P.Rzymski, P.Klimaszyk, P.Niedzielski, W.Marszelewski, D.Borowiak, K.Nowinski, A.Baikenzheyeva, R.Kurmanbayev, N.Aladin. Pollution with trace elements and rare-earth metals in the lower course of Syr Darya River and Small Aral Sea, Kazakhstan. Chemosphere 234 (2019) 81e88. https://doi.org/10.1016/j.chemosphere.2019.06.036

8. Long Ma, Jilili Abuduwaili, Yaoming Li, Salamat Abdyzhapar uulu, Shuyong Mu. Hydrochemical Characteristics and Water Quality Assessment for the Upper Reaches of Syr Darya River in Aral Sea Basin, Central Asia. Water 2019, 11, 1893; doi:10.3390/w11091893. www.mdpi.com/journal/water .

9. З.А. Разыков, М.М. Юнусов. Оценка уровня загрязнения воды реки Сырдарья тяжелыми металлами (на терри- тории республики Таджикистан). XXI век. Техносферная безопасность Том 1, № 4 2016

10. R.Kulmatov, J.Mirzaev ·A.Taylakov,· J.Abuduwaili, · B.Karimov. Quantitative and qualitative assessment of collector‑drainage waters in Aral Sea Basin: trends in Jizzakh region, Republic of Uzbekistan. Environmental Earth Sciences (2021) 80:122. https://doi.org/10.1007/s12665-021-09406-y

11. Одилов С., Кулматов Р., Мирзалиев М. Иқлим ўзгариши шароитида Сирдарё вилояти ер ости сув ресурслари сифат ўзгаришларини аниқлаш ва баҳолаш. ЎзМУ хабарлари, - Тошкент, 2020. №3/2.

12. А.Т. Козыкеева, З.Ф. Саркаева. Изменение минерализации воды реки Сырдарьи в условиях антропогенной деятельности. Мелиорация и водное хозяйство: проблемы и пути решения. Материалы международной научно- практической конференции (Костяковские чтения). 29-30 марта 2016 г Москва 2016.

13. R.A.Kulmatov and M.Hojamberdiev. Heavy Metals Concentration and Speciation in Arid Zone Rivers (Amudarya and Syrdarya) of Central Asia. Journal of Environmental Science and Engineering, Aug. 2010, Volume 4, No.8 (Serial No.33

14. R. Kulmatov, S. Khasanov, S.Odilov, F. Li. Assessment of the Space-Time Dynamics of Soil Salinity in Irrigated Areas Under Climate Change: a Case Study in Sirdarya Province, Uzbekistan. Water Air Soil Pollut (2021) 232: 216. https://doi. org/10.1007/s11270-021-05163-7

15. Одилов С., Хасанов С.З., Кулматов Р.А., Мирзаев Ж.А. Иқлим ўзгариши шароитида суғориладиган ерлар шўрланишининг ўзгариш динамикасини аниқлаш ва баҳолаш (Сирдарё вилояти мисолида). Guliston davlat universiteti axborotnomasi,Tabiiy va qishloq xo‘jaligi fanlari seriyasi.2021.№1

16. http://www.cawater-info.net

public

SLIB.uz — O'zbekiston ilmiy jurnallari va maqolalar yagona tizimda ilmiy nashirlarni bir joyda ko'rish, izlash va ulardan foydalanish imkonini beruvchi zamonaviy platforma.

Ijtimoiy tarmoqlarda
instagramtelegramyoutubefacebook

Bog'lanish uchun

Manzil:Chilonzor tumani Qatortol ko'chasi 60B

Tel:+998(55)511-44-00

Savol-javob va takliflar uchun

© 2026 Barcha huquqlar himoyalangan.