logo
calendar31 январ 2025
view2
Asosiy til:Ingliz

SPATIOTEMPORAL CHANGE OF ABSOLUTE MAXIMUM TEMPERATURE IN KARAKALPAKSTAN

Fan yo'nalishi:
pdf

file.pdf

PDF

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Annotatsiya. Iqlim o’zgarishi ekstremal havo harorati, suv toshqinlari, qurg’oqchilik, shiddatli tropik siklonlar va dengiz sathining ko’tarilishiga ta’sir qiluvchi uzoq muddatli muammodir. Iqlim o’zgarishining ekotizimga bo’lgan ta’sirining yo’nalishini aniqlash uchun eng muhim meteorologik o’zgaruvchilarning (masalan - havo harorati, uning o’rtacha, maksimum va minimum qiymatlari) uzoq yillik o’zgarish tendensiyalarini, shu bilan birgalikda ularning ekotizimga bo’lgan birgalikdagi ta’sirini aniqlash zarur. Mazkur tadqiqotda Qoraqalpog’istondagi 10 ta meteostansiyada qayd qilingan oylik maksimal mutlaq havo harorati tendensiyalari va keskin o’zgarish nuqtalari mos ravishda Mann-Kendall tendensiyani aniqlash va Mann-Kendall keskin o’zgarish nuqtasini aniqlash metodlari orqali aniqlandi. XXI asrning 2-o’n yilligida 10 ta meteostansiyaning 6 tasida yillik maksimal mutlaq havo haroratining keskin o’zgargani aniqlandi. Yillik maksimal mutlaq havo haroratining sezilarli o’sish tendensiyasi Mo’ynoq (Z=0.56) va Shoh-Sanam (Z=-0.33) meteostansiyalardan boshqa barcha meteostansiyalarda kuzatildi. Mann-Kendall keskin o’zgarish nuqtasini aniqlash metodiga ko’ra, barcha meteostansiyalarning o’rtacha fazoviy interpolyatsiya qilingan oylik mutlaq maksimal havo harorati 2014-yilda keskin o’zgarganligini ko’rsatdi. Mazkur natijaga ko’ra o’rganilish davri ikki qismga bo’linganda, barcha meteostansiyalardagi oylik mutlaq maksimal havo haroratining fazoviy interpolyatsiya qilingan o’rtacha qiymatlari ikkinchi davrda (2014-2022) birinchi davrdagiga (1975-2013) qaraganda sezilarli o’sish tendensiyasini ko’rsatdi va ikkinchi davrdagi mazkur o’sish tendensiyasi Qoraqalpog’istonning Shimoliy-g’arbiy va g’arbiy qismlarida kuzatildi.

MUALIFLAR

Teglar

# Keywords: Absolute maximum tempe# trend analyses# abrupt point change analyses# Mann-Kendall test.# Kalit so’zlar: Mutlaq maksimal h# tendensiya tahlillari# keskin o’zgarish nuqtasi tahlill# Mann-Kendall testi..# Ключевые слова: Aбсолютная макси# анализ тенденций# анализ резкого изменения точки# критерий Манна-Кендалла..

Maqolani baholang

0

0 ta

Maqola idintifikatorlari

Foydalanilgan adabiyotlar

16. X. Chen, H. Wang, W. Lyu, and R. Xu, “The Mann-Kendall-Sneyers test to identify the change points of COVID-19 time series in the United States,” BMC Med Res Methodol, vol. 22, no. 1, Dec. 2022, doi: 10.1186/s12874-022-01714-6.

17. A. K. Shrestha, A. Thapa, and H. Gautam, “Solar radiation, air temperature, relative humidity, and dew point study: Damak, jhapa, Nepal,” International Journal of Photoenergy, vol. 2019, 2019, doi: 10.1155/2019/8369231.

18. U. Makhmudova, S. Khasanov, A. Karimov, and S. Abdurakhmonov, “Evaluation of perennial reference evapotranspiration (ETo) over a typical dryland using satellite images: a case study from Uzbekistan,” Ecohydrology & Hydrobiology, Mar. 2023, doi: 10.1016/j.ecohyd.2023.03.006.

1. V. Masson-Delmotte et al., “Climate Change and Land An IPCC Special Report on climate change, desertification, land degradation, sustainable land management, food security, and greenhouse gas fluxes in terrestrial ecosystems Head of TSU (Operations) IT/Web Manager Senior Administrator,” 2019. Online. Available: www.ipcc.ch

2. L. Zhi, “Trend and Abrupt Analysis of Rainfall Change During Last 50 Years in the WeiHe Basin,” Earth Sciences, vol. 4, no. 6, p. 228, 2015, doi: 10.11648/j.earth.20150406.12

3. Key, “State of the Global Climate 2021 WMO Provisional Report.” Online. Available: https://library.wmo.int/ viewer/56294/download?file=State_of_the_Global_Climate_2021.pdf&type=pdf&navigator=1

4. “State of the Global Climate 2022 WMO report.” Online. Available: https://library.wmo.int/viewer/66214/ download?file=Statement_2022.pdf&type=pdf&navigator=1

5. M. Narbayep and V. Pavlova, “The Aral Sea, Central Asian Countries and Climate Change in the 21st Century,” 2022. Online. Available: http://www.unescap.org/kp

6. R. Feng, R. Yu, H. Zheng, and M. Gan, “Spatial and temporal variations in extreme temperature in Central Asia,” International Journal of Climatology, vol. 38, pp. e388–e400, Apr. 2018, doi: 10.1002/joc.5379.

7. M. Luo et al., “Spatiotemporal characteristics of future changes in precipitation and temperature in Central Asia,” International Journal of Climatology, vol. 39, no. 3, pp. 1571–1588, Mar. 2019, doi: 10.1002/joc.5901.

8. P. P. Micklin, “Desiccation of the Aral Sea: A Water Management Disaster in the Soviet Union,” 1988. Online. Available: www.sciencemag.org

9. M. G. Sam, I. L. Nwaogazie, and C. Ikebude, “Non-Stationary Trend Change Point Pattern Using 24-Hourly Annual Maximum Series (AMS) Precipitation Data,” J Water Resour Prot, vol. 14, no. 08, pp. 592–609, 2022, doi: 10.4236/ jwarp.2022.148031.

10. S. Khamidov, Z. Li, M. Nasirova, B. Pulatov, and A. Pulatov, “Assessment of temperature and precipitation trends in Kashkadarya, Uzbekistan,” in E3S Web of Conferences, EDP Sciences, Jan. 2023. doi: 10.1051/e3sconf/202336501005.

11. L. Xiong and S. Guo, “Trend test and change-point detection for the annual discharge series of the Yangtze River at the Yichang hydrological station,” Hydrological Sciences Journal, vol. 49, no. 1, pp. 99–112, 2004, doi: 10.1623/ hysj.49.1.99.53998.

12. Atta-ur-Rahman and M. Dawood, “Spatio statistical analysis of temperature fluctuation using Mann – Kendall and Sen ’ s slope approach,” Clim Dyn, 2016, doi: 10.1007/s00382-016-3110-y.

13. M. Gocic and S. Trajkovic, “Analysis of changes in meteorological variables using Mann-Kendall and Sen ’ s slope estimator statistical tests in Serbia,” Glob Planet Change, vol. 100, pp. 172–182, 2013, doi: 10.1016/j.gloplacha.2012.10.014.

14. Z. Li, F. L. Zheng, and W. Z. Liu, “Spatiotemporal characteristics of reference evapotranspiration during 1961-2009 and its projected changes during 2011-2099 on the Loess Plateau of China,” Agric For Meteorol, vol. 154–155, no. November 2017, 2012, doi: 10.1016/j.agrformet.2011.10.019

15. S. Peng, Y. Ding, Z. Wen, Y. Chen, and Y. Cao, “Spatiotemporal change and trend analysis of potential evapotranspiration over the Loess Plateau of China during 2011 – 2100,” Agric For Meteorol, vol. 233, pp. 183–194, 2017, doi: 10.1016/j. agrformet.2016.11.129.

public

SLIB.uz — O'zbekiston ilmiy jurnallari va maqolalar yagona tizimda ilmiy nashirlarni bir joyda ko'rish, izlash va ulardan foydalanish imkonini beruvchi zamonaviy platforma.

Ijtimoiy tarmoqlarda
instagramtelegramyoutubefacebook

Bog'lanish uchun

Manzil:Chilonzor tumani Qatortol ko'chasi 60B

Tel:+998(55)511-44-00

Savol-javob va takliflar uchun

© 2026 Barcha huquqlar himoyalangan.