logo
calendar26 апрел 2025
view2
Asosiy til:O'zbek

МАҲМУД ҒАЗНАВИЙ ВА ҚОРАХОНИЙЛАР ЎРТАСИДАГИ СИЁСИЙ АЛОҚАЛАРНИНГ АРАБ ҲАМДА ФОРС ТИЛИДАГИ МАНБАЛАРДА ЁРИТИЛИШИ

Fan yo'nalishi:
pdf

680cabe384272.pdf

PDF

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Султон Маҳмуд даврида ғазнавийларнинг қорахонийлар сулоласи билан сиёсий алоқалари тўғрисидаги маълумотлар манбаларда келтирилган бўлсада, бироқ бу масаланинг тизимли таҳлили ўзбек тарихчилигида деярли ишланмаган. Масаланинг аҳамияти 997 – 1030 йиллар оралиғида, яъни Сабуктегиннинг ўғли Маҳмуд етакчилиги даврида Турон ҳудудлари бошқарувини қўлга олиш учун ғазнавийлар ва қорахонийлар ўртасида кечган жараёнлар, жумладан, минтақа бошқарувини қўлга олишдаги ўзаро рақобат, ҳарбий ҳамкорлик ва тўқнашувлар, элчилар алмашинуви, сулҳ-никоҳ муносабатлари ҳамда бу жараёнларга таъсир кўрсатган ички ва ташқи омилларни ўз ичига олгани билан белгиланади. Ушбуларни ёритувчи манбалар ҳам ўзига хос бўлиб, улар ўрта асрларнинг турли даврларида, араб ва форс тилларида ижод этган Утбий, Байҳақий, Гардизий, Ибн Халликон, Кайковус, Низомулмулк, Ибн Асир, Мирхонд ва шу каби бошқа ёзувчиларга тегишлидир. Ғазнавийлар сулоласининг етакчиси султон Маҳмуд қорахонийлар сулоласи вакиллари Аҳмад Тўғонхон, Наср Элак, Али Тегин, Арслонхон Мансур, Юсуф Қодирхон билан баъзида уруш, баъзида эса тинчлик ҳолатида бўлди. Ўртадаги ҳудудлар даъвоси, ерлик халқнинг султондан ёрдам сўраб қилган мурожаати, Бағдод халифаларининг гиж-гижлаш сиёсати ва бошқа шу каби омиллар тўқнашувларга сабаб бўлди. Чегаралар хавфсизлигини таъминлаш, ички қаршиликларни бостиришда ўзаро ёрдамлашув ҳамда динни ёйиш байроғи остида ғазнавийларнинг жанубга, қорахонийларнинг шарқ ва шимолга йўналиши эса икки сулоланинг бош етакчилари ўртасида бир неча бор тинчлик ва бирлик битимлари тузилишига сабаб бўлди. Бу битмлар кўпчилик ҳолатда никоҳ келишувлари билан мустаҳкамланди.

MUALIFLAR

Teglar

# сулола# Турон# халифа# мактуб# элчи# Қорахонийлар# Ғазнавийлар# хоқон# султон Маҳмуд# элак# Жархиён кўприги# лақаблар

Maqolani baholang

0

0 ta

Maqola idintifikatorlari

Foydalanilgan adabiyotlar

W.Barthold. Turkestan down to the mongol invasion. London. 1928. P. 280.

А.Зиё. (2001). Ўзбек давлатчилиги тарихи: (Энг қадимги даврдан Россия босқинига қадар). Тошкент: Шарқ.

А.Мансур. (2004). Қуръони карим: маъноларининг таржима ва тафсири. Тошкент: Тошкент ислом университети.

Абдулҳай Гардизий. (2006). Зайн ал-ахбор. Қоҳира: ал-Мажлис ал-аъло ли-с-сақофа.

Абулфазл Байҳақий. (1956). Тарих ал-Байҳақий. Қоҳира: Дор ат-тибоъат ал-ҳадиса.

Ибн Асир. (2012) Ал-Комил фи-т-тарих. Байрут: Дор ал-китоб ал-арабий.

Ибн Халликон. (1978) Вафаёт ал-аъён ва анбоу ибно аз-замон. Байрут: Дору Содир.

Кайковус ибн Искандар. (2017). Қобуснома. Тошкент: Ўқитувчи.

Муҳаммад Мирхонд. (1988). Равзат ас-сафо фи сийрат ал-анбиё ва-л-мулук ва-л-хулафо. Дор ал-мисрийя ли-л-китоб.

Муҳаммад Утбий. (2004). Ал-Йаминий фи шарҳ ахбор ас-султон Йамин ад-давла ва амин ал-милла Маҳмуд Ғазнавий. Байрут: Дор ат-талиъа.

Низомулмулк. (2012). Сияр ал-мулук ав Сиёсатнома. Аммон–Урдун.

public

SLIB.uz — O'zbekiston ilmiy jurnallari va maqolalar yagona tizimda ilmiy nashirlarni bir joyda ko'rish, izlash va ulardan foydalanish imkonini beruvchi zamonaviy platforma.

Ijtimoiy tarmoqlarda
instagramtelegramyoutubefacebook

Bog'lanish uchun

Manzil:Chilonzor tumani Qatortol ko'chasi 60B

Tel:+998(55)511-44-00

Savol-javob va takliflar uchun

© 2026 Barcha huquqlar himoyalangan.