Ушбу мақолада, Ҳаким Термизийнинг «Манҳиёт» асарида ҳукмларнинг мақсад, урф-одат, замон ва маконга қараб ўзгариши масаласи ёритилган. Мақола ислом ҳуқуқи фонидаги қўлланиладиган ҳукмларнинг амалга оширишдаги муаммоларни ва уларнинг ижтимоий контекстдаги таҳлилини кўрсатади. Асарни ўрганишнинг мақсади ҳукмларнинг хар хил шарт-шароитларга мослашиш қобилиятини кўрсатиш ва бунинг ижтимоий ва ҳуқуқий асосларини тушунишдан иборат. Мақола, шунингдек, замон ва маконга кўра ҳукмларнинг ўзгаришининг ижтимоий ва ахлоқий асослари ҳақидаги назарий ва амалий фикрлар билан тўлдирилган. «Манҳиёт» асарини таҳлил қилиш орқали, бу мақола ислом ҳуқуқида урф-одат ва социо-ҳуқуқий муҳитга боғлиқликни, шунга қўшимча равишда, ҳар бир хуқуқий ҳукмнинг таълимот ва амалий татбиқ қилишда энг тўғри шаклларни топишга интилишини кўрсатади. Ҳаким Термизийнинг «Манҳиёт» асарини ўрганиш, хусусан, ҳукмларнинг ўзгарувчан табиати ва уларнинг замон ва маконга мослашишига оид фикрларни аниқлаш ва кўриб чиқиш учун муҳим аҳамиятга эга. Мақолада, ислом ҳуқуқи (шаръий ҳуқуқ)даги ҳукмларнинг тўғри ва адолатли амалга ошириш учун зарур бўлган шарт-шароитлар, жумладан, замон ва маконнинг ҳуқуқий қарорларга таъсирига доир турли назарий ва амалий тафсирлар тақдим этилган. Шу билан бирга, мақолада аҳлоқий ва ижтимоий заруриятлар, шунингдек, ҳукмларнинг ижтимоий жамият ва унинг тартибини сақлашдаги ролига ҳам алоҳида эътибор қаратилади.