logo
calendar2 июн 2025
view2
Asosiy til:O'zbek

SUYUQ MUHITLARNING KINEMATIK QOVUSHQOQLIGI MILLIY BOSHLANG‘ICH ETALONINI ISHLAB CHIQISH VA METROLOGIYA TAVSIFLARINI TADQIQ QILISH

Fan yo'nalishi:
pdf

683d40837d636.pdf

PDF

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasi metrologik taʼminotining etalonlar bazasini modernizatsiyalash dolzarbligi tadqiq etilgan; yangi etalon ishlab chiqish bo‘yicha olingan natijalar va ulardan kelib chiqadigan ilmiy-amaliy xulosalar bayon qilingan; suyuq muhitlarning muhim sifat va xavfsizlik ko‘rsatkichlaridan biri bo‘lgan kinematik qovushqoqlikni yuqori metrologik aniqlikda o‘lchash masalalari ko‘rib chiqilgan. Muallifning taʼkidlashicha, ishchi o‘lchash vositalarini kalibrlash orqali o‘lchash natijalarining metrologik kuzatuvchanligi o‘rnatiladi. Аsosiy eʼtibor tajriba-sinov ishlari natijalarini tahlil qilish, qurilmani verifikatsiyalash, laboratoriya ichidagi va laboratoriyalararo solishtiruv sinovlarini o‘tkazish hamda qovushqoqlikning metrologik kuzatuvchanligini o‘rnatilgan standart namunalar (sertifikatlangan suyuqlik) bilan taqqoslashga qaratilgan. Tajribalar o‘lchash qurilmasining metrologik yaroqliligini baholash maqsadida o‘tkazilgan. Shu bilan birga, qovushqoqlikning suyuq muhit harorati va zichligi kabi omillarga yuqori sezuvchanligini o‘rganish asosida korrelyatsion tahlil olib borilgan. Nazariy va tajriba-sinov tadqiqotlari natijalarini o‘lchov vositasining metrologik xossalarini kalibrlash jarayonida qo‘llash va tijoratlashtirishga yaroqliligi tasdiqlandi. Bugungi kunda kinematik qovushqoqlik birligi milliy boshlang‘ich eta- loni davlat metrologiya xizmatida qo‘llanib, yuqori darajada tijoratlashtirilgan. Ishlab chiqilgan o‘lchash vositasi korxona va tashkilotlarning ishchi vizkozimetrlarini keng haroratlar oralig‘ida va qovushqoqlik shkalasining o‘lchash diapazonida metrologik tadqiq qilish imkoniyatini yaratdi. Buning natijasida ISO/IEC 17025:2017 xalqaro standartiga muvofiq, akkreditlangan laboratoriyada kalibrlash ishlari bajarilib, tayanch qiymatdan og‘ish hamda kengaytirilgan o‘lchash noaniqligini baholash amalga oshirilmoqda. Taklif qilingan yondashuvga ko‘ra, o‘lchashning kengaytirilgan noaniqligi 95 % qamrab olish ehtimolini ta’minlovchi normal taqsimotga mos holda, o‘lchashning standart noaniqligini qamrab olish koeffitsiyenti k = 2 ga ko‘paytirish orqali baholanadi. Standart noaniqlik GUM va COOMET R/GM/32:2017 larga muvofiq aniqlandi.

MUALIFLAR

Teglar

# metrological support# эталон# standard# вязкость# viscosity# qovushqoqlik# etalon# жидкие среды# liquid media# metrologik kuzatuvchanlik# метрологическая прослеживаемость# kalibrlash va o‘lchash imkoniyat# metrologiya xossasi# suyuq muhitlar# metrologik taʼminot# калибровочные и измерительные во# метрологическое свойство# метрологическое обеспечение# calibration and measurement capa# metrological properties# metrological traceability

Maqolani baholang

0

0 ta

Maqola idintifikatorlari

Foydalanilgan adabiyotlar

Ajimotokan, H. A. (2024). Viscosity of Fluid Lubricants. In: Principles and Applications of Tribology. Springer Briefs in Applied Sciences and Technology. Springer, Cham. https://doi. org/10.1007/978-3-031-57409-2_3

Bhattad, A. (2023). Review on viscosity measurement: devices, methods and models. Therm Anal Calorim, 148, 6527-6543. https://doi.org/10.1007/s10973-023-12214-0

Chashechkin, Y. D. (2024). Analysis of Fundamentals of Calculation and Measuring Techniques in Fluid Dynamics. Tech. Phys. https://doi.org/10.1134/S1063784224700518

Chekirda, K. V., Demyanov, A. A., Neklyudova, A. A., Domostroev, A. V., & Sulaberidze, V. Sh. (2022). History of creation and modernization of state primary measurement standards of units of dynamic, kinematic viscosity of liquid and density. (In Russian). Measuring Technique, 7, 24-29.

Gupta, S. V. (2014). Kinematic Viscosity Scale and Uncertainty. In: Viscometry for Liquids. Springer Series in Materials Science (vol. 194). Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-319- 04858-1_2

International Organization of Legal Metrology. (2019). Newtonian viscosity standard for the calibration and verification of viscometers. Reference standard liquids. OIML D 33 Ed.

Joseph, L., Ramesh, P., Remya, N. S., et al. (2022). Significance of Metrological Tools in an ISO 17025 Accredited Quality System for a Biological Evaluation Facility. MAPAN, 37, 683-691. https://doi. org/10.1007/s12647-021-00517-2

Kerschbaum, S., & Rinke, G. (2004). Measurement of the Temperature Dependent Viscosity of Biodiesel Fuels. Fuel, 83. 287-291. https://doi.org/10.1016/j.fuel.2003.08.001.

Lau, J. P. K., & Fung, A. W. (2024). Promotion of metrological traceability through the provision of a metrologically traceable pro�iciency testing reference value for the mass fraction of benzoic acid in fish sauce. Accred Qual Assur. https://doi.org/10.1007/s00769-024-01618-6

Liu, S., Okada, A. & Kitamura, T. (2024). Fundamental study on dielectric oil viscosity for high- performance wire EDM. Int J Adv Manuf Technol., 135, 3451-3461. https://doi.org/10.1007/s00170- 024-14693-3

Malyugin, R. V., Yelina, E. I., Grigoriev, B. V., & Yelin, A. (2024). Investigation of Newtonian liquids �low in circular horizontal tubes at small inlet pressures. (In Russian). Measuring Equipment, 2.

Mandell, A. M. (2023). Viscosity. In: M. Gargaud et al. Encyclopedia of Astrobiology. Springer, Berlin, Heidelberg. https://doi.org/10.1007/978-3-662-65093-6_1661

Masharipov, Sh. M., & Rakhmatullayev, S. A. (2023). Kinematic viscosity of liquid media and providing metrological observability of experimental results. Proceedings of the VIII International Conference on Advanced Agritechnologies, Environmental Engineering and Sustainable Development (AGRITECH-VIII 2023), Krasnoyarsk, Russia. E3S Web of Conf., 390.

Masharipov, Sh. M., Mavlyanov, M. A., & Abdumajidov, I. B. (2022). Modern methods for measuring the kinematic viscosity of liquid media and ensuring metrological traceability of experimental results. Journal of Science and Innovative Development, 2, 98-111. Tashkent.

Matschat, R., Richter, S., Vogl, J., et al. (2023). On the way to SI traceable primary transfer standards for amount of substance measurements in inorganic chemical analysis. Anal Bioanal Chem, 415, 3057-3071. https://doi.org/10.1007/s00216-023-04660-4

Miles, R. N. (2024). Effects of Viscosity. In: Physical Approach to Engineering Acoustics. Mechanical Engineering Series. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-031-33009-4_9

Mirgorodskaya, A. V. (2023). The history of the development of the capillary method for measuring kinematic viscosity: from the Lomonosov viscometer to the information-measuring system. Meas Tech, 66, 610-618. https://doi.org/10.1007/s11018-023-02273-y

Neklyudova, A. A., & Sulaberidze, V. Sh. (2024). Analysis of metrological reliability indicators of glass capillary standard viscometers. (In Russian). Bulletin of Bauman Moscow State Technical University. Series: Instrument Engineering, 1 (146). https://cyberleninka.ru/article/n/ analiz-pokazateley-metrologicheskoy-nadezhnosti-viskozimetrov-steklyannyh-kapillyarnyh- etalonnyh

Owuna, F. J., Chapoy, A., Ahmadi, P., et al. (2024). Viscosity of Hydrogen and Methane Blends: Experimental and Modelling Investigations. Int J Thermophys, 45, 119. https://doi.org/10.1007/ s10765-024-03394-4

Qasem, N. A. A., Generous, M. M., Qureshi, B. A., & Zubair, S. M. (2023). Viscosity. In: Thermodynamic and Thermophysical Properties of Saline Water. Springer Water. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-031-35193-8_9

Ryltsev, I. A., Ryltseva, K. E., & Shrager, G. R. (2020). Kinematics of a power-law fluid flow in a pipe with a varying cross section. (In Russian). Bulletin of Tomsk State University, 63, 125-138.

Sargent, M. (2020). The provision and use of traceability statements for reference materials. Accred Qual Assur, 25, 367-372. https://doi.org/10.1007/s00769-020-01450-8

Tsurko, A. A., & Demyanov, A. A. (2014). State of metrological support of oil products viscosity measurements. (In Russian). Measuring Equipment, 4, 65-66.

Wang, W., Zhang, G., Wang, H., et al. (2023). Influence of Kinematic Viscosity of Base Oil on Magnetorheological Grease. Shanghai Jiaotong Univ. (Sci.), 28, 676-685. https://doi.org/10.1007/ s12204-022-2438-1

Zaccone, A. (2023). Viscosity of Supercooled Liquids. In: Theory of Disordered Solids. Lecture Notes in Physics (vol. 1015). Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-031-24706-4_7

public

SLIB.uz — O'zbekiston ilmiy jurnallari va maqolalar yagona tizimda ilmiy nashirlarni bir joyda ko'rish, izlash va ulardan foydalanish imkonini beruvchi zamonaviy platforma.

Ijtimoiy tarmoqlarda
instagramtelegramyoutubefacebook

Bog'lanish uchun

Manzil:Chilonzor tumani Qatortol ko'chasi 60B

Tel:+998(55)511-44-00

Savol-javob va takliflar uchun

© 2026 Barcha huquqlar himoyalangan.