logo
calendar11 июн 2025
view2
Asosiy til:O'zbek

Маҳмуд Ломишийнинг «Тамҳид» асарида имон ва унга боғлиқ масалалар баёни

Fan yo'nalishi:
pdf

6849761ee16d8.pdf

PDF

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Маҳмуд ибн Зайд Ломиший ҳижрий XI-XII асрларда Самарқандда фаолият юритган ҳанафий-мотуридий олим ҳисобланади. У мутакаллим ва усулий олим сифатида танилган. Унинг калом илмига оид «ат-Тамҳид ли-қавоид ат-тавҳид», усулул-фиқҳга доир «Китоб фи усул ал-фиқҳ», фиқҳий атамалар таърифига бағишланган «Баён кашф ал-алфоз» номли асарлари бизгача етиб келган. Ломиший асарлари Усмонли ва Салжуқ мадрасаларида ҳам дарслик сифатида ўқитилган. Ушбу мақолада олимнинг калом илмига оид «ат-Тамҳид ли-қавоид ат-тавҳид» асарининг сўнгги бобидан ўрин олган имон ва унга тааллуқли масалалар ёритилган. Беш фаслдан иборат мазкур бобда имоннинг моҳияти, унинг ортиши ёки камайиши, имоннинг махлуқ ёки махлуқ эмаслиги, муқаллиднинг имони, имонда истисно қилиш каби масалалар ўрин олган. Муаллиф дастлаб имоннинг моҳияти, унга аҳли сунна уламолари томонидан берилган таърифлар, мотуридийларнинг бу борадаги қарашлари ва уларнинг далиллари, амаллар имоннинг таркибий қисмига кирмаслиги, хорижий ва жаҳмийларнинг бу борада тутган йўллари ҳақида тўхталган. Имон бобининг учинчи фаслида унинг махлуқ ёки махлуқ эмаслиги борасида сўз боради. Бу бобда тасдиқ ва иқрор банданинг феъли бўлгани учун имоннинг махлуқлиги, лекин Аллоҳнинг тавфиқи ва ҳидояти махлуқ эмаслиги баён этилган. Кейинги икки фасл муқаллиднинг имони ва имонда истисно масаласига бағишланган. Мазкур ўринда муаллиф мотуридийлар наздида муқаллиднинг имони эътиборли экани, имонда истисно эса жоиз эмаслиги ҳақидаги далилларни келтириб ўтади.

MUALIFLAR

Teglar

# тасдиқ# имон# калом илми# Ломиший# ҳанафий-мотуридий# мутакаллим ва фақиҳ# «ат-Тамҳид»# муқаллид# иқрор

Maqolani baholang

0

0 ta

Maqola idintifikatorlari

Foydalanilgan adabiyotlar

Shahin, A. A. (2001). al-Manhal al-Hadith. Beirut: Alam al-Kutub.

al-Taftazani, S. (2018). Sharh al-Aqidah an-Nasafiyya. Tashkent: Movarounnahr.

Uvatov, U., & Sayfiyev, H. (2018). Abu Muin Nasafi's Life and Scholarly Legacy. Tashkent: Movarounnahr.

Yusuf, S. M. (2011). Sunniy Aqidalar. Tashkent: Sharq.

Tulepov, A. (2013). Islom va aqidaparast oqimlar. Tashkent: Sharq.

Abdurahim, A. (2012). E'tiqod durdonalari. Tashkent: Tashkent Islamic University.

Tojiboyev, B., & Mamarasulov, Y. (2020). «Salafiy»larga ilmiy raddiyalar. Tashkent: Azon Kitoblari.

al-Baghdadi, A. I. (1995). al-Farq bayna al-firaq. Beirut: Maktaba al-Asriya.

al-Bukhari, I. (2002). Sahih al-Bukhari. Damascus: Dar Ibn Kathir.

al-Hanafi, A. I. (2016). Sharh aqidah at-Tahawiyyah. Cairo: Dar al-Ghad al-Jadid.

Jalal al-Din al-Suyuti & Jalal al-Din al-Mahalli. (2016). Tafsir al-Jalalayn. Damascus: Dar Ibn Kathir.

al-Lamishi, M. I. (2007). at-Tamhid li Qawa'id at-Tawhid. Beirut: Dar al-Kutub al-Ilmiyya.

Abdulaziz Mansur. (2009). Qur'an Karim: Translation and Commentary of Meanings. Tashkent: Tashkent Islamic University.

al-Maturidi, A. M. (2019). Kitab at-Tawhid. Beirut: Dar al-Kutub al-Ilmiyya.

al-Nasafi, M. I. (2000). Bahr al-Kalam. Damascus: Dar al-Farfur.

Olloyor, S. (2016). Maslak al-Muttaqin. Tashkent: G'afur G'ulom.

al-Pazdawi, A. Y. (2005). Usul ad-Din. Cairo: Maktaba al-Azhariya lit-Turath.

al-Qari, M. A. (2017). Zaw' al-Ma'ali. Istanbul: Dar al-Bayruti.

al-Qari, M. A. (2019). Sharh al-Fiqh al-Akbar. Beirut: Dar an-Nafais.

al-Qutqu, M. Z. (1999). Ahl al-Sunnah wal-Jama'ah Beliefs. Tashkent: Movarounnahr.

Oqilov, S. (2020). Abu Mansur al-Maturidi's Scholarly Legacy and Maturidiyya Teachings. Tashkent: Hilol-Nashr.

al-Samarqandi, A. L. (1993). Bahr al-Ulum. Beirut: Dar al-Kutub al-Ilmiyya.

al-Samarqandi, S. (1985). as-Sahif al-Ilahiyya. Riyadh: Maktaba al-Fallah.

Zohid, R. (2018). Rawaih ar-Rayhan (Commentary on Sabat al-Ajizin). Tashkent: Sharq.

public

SLIB.uz — O'zbekiston ilmiy jurnallari va maqolalar yagona tizimda ilmiy nashirlarni bir joyda ko'rish, izlash va ulardan foydalanish imkonini beruvchi zamonaviy platforma.

Ijtimoiy tarmoqlarda
instagramtelegramyoutubefacebook

Bog'lanish uchun

Manzil:Chilonzor tumani Qatortol ko'chasi 60B

Tel:+998(55)511-44-00

Savol-javob va takliflar uchun

© 2026 Barcha huquqlar himoyalangan.