logo
calendar8 август 2025
view2
Asosiy til:O'zbek

ISPAN, RUS VA O‘ZBEK TILLARIDA QON-QARINDOSHLIKNI BILDIRUVCHI LEKSEMALARNING STRUKTUR-SEMANTIK XUSUSIYATLARI (padre – отец – ota; madre – мать – ona)

Fan yo'nalishi:
pdf

6895c9d68c9df.pdf

PDF

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Maqola ispan, rus, o‘zbek tillarida qonqarindoshlikka oid terminlarning xususiyatlarini qiyoslabchog‘ishtirib o‘rganishga hamda o‘xshash va farqli jihatlarining tahliliga bag‘ishlangan. O‘rganilayotgan muammoga tegishli qator ilmiy ishlarni tadqiq qilish yo‘li bilan muallif maqolaning dolzarbligini ochib bergan. Faktik material (lug‘atlar, badiiy adabiyot matnlari) asosida: 1. Ispan, rus va o‘zbek tillarida qo‘llanilgan barcha qarindoshlik terminlarining tizimli ravishda soddalashtirilganligi, oilalardan tashqari, ularning munosabatlarini ijtimoiy mavqei bilan belgilanganligi ko‘rsatib berilgan. 2. Ispan, rus yoki o‘zbek madaniyatida mavjud bo‘lmagan ekvivalentsiz qon-qarindoshlikni bildiruvchi leksemalarning semantikasi faqat tavsif yoki talqin yo‘li bilan aniqlanishi mumkinligi qayd qilingan. 3. Lug‘atlarda keltirilgan padre, madre (ispan) отец, мать (rus) va ota, ona (o‘zbek) kabi so‘zlarning izohlari tadqiq qilingan, ispan, rus va o‘zbek xalqlarining oilaviy-qarindoshlik munosabatlarining shakllanishi hamda rivojlanishining o‘ziga xosligi ochib berilgan. 4. Ispancha padre, madre, ruscha отец, мать, o‘zbekcha ota, ona so‘zlarining kelib chiqishi va semantik strukturasini bir-birovidan farqlari dalillangan. 5. Ispan va rus tillariga tegishli ravishda taalluqli bo‘lgan рарá, mamá; пáпа, мáма so‘zlari bolalarning ilk talaffuz jarayonlarida pa- (па-), ma- (мa-) bo‘ginlarining ikki marotaba qaytarilishi evaziga paydo bo‘lgani isbotlangan. 6. Má-má so‘zi o‘zbek tilida go‘daklar tilida muayyan yoshgacha, ispancha madre va ruscha мать leksemalaridan farqli ravishda, “ona siynasi” ma’nosida qo‘llanilishi ochib berilgan.

MUALIFLAR

Teglar

# Uzbek language# узбекский язык# мать# ona# русский язык# отец# o‘zbek tili# ota# Spanish# consanguinity terms# ispan tili# испанский язык# padre# madre# Russian language# rus tili# qon-qarindoshlik terminlari# термины кровного родства

Maqolani baholang

0

0 ta

Maqola idintifikatorlari

Foydalanilgan adabiyotlar

Головкина С. Х. Термины родства в поэзии Н. Клюева (в лексикографическом аспекте): Автореф. дисс. … канд. филол. наук. — Вологда, 1999. — 21 с.

Исмоилов И. А. Туркий тилларда қавм-қариндошлик терминлари (ўзбек, уйғур, қозоқ, қирғиз, қорақалпоқ, туркман тиллари материаллари асосида). — Тошкент: Ўзбекистон ССР “Фан” нашриёти, 1966. — 149 б.

Ишаев А. Ўзбек шеваларидаги кариндошлик терминлари // Ўзбек халк шевалари луғати. — Тошкент, 1971. — Б. 320–385.

Зельдин А.Е. Голофраза в протоязыке — семантика и морфология // Вестник удмуртского университета. Серия история и филология, 2024. — Т. 34. — Вып. 2. — С. 247–269.

Зельдин А.Е. Звуковой символ «мама» в синхроническом и диахроническом аспекте // Вопросы психолингвистики, 2018. — Т. 4. — Вып. 38. — С. 120-136;

Кошелева Е. Ю. Терминология родства в русском языке // Альманах современной науки и образования. — Томск: Издательство «Грамота», 2009. — № 2 (21). — Часть 2. — С. 73–74.

Ломтев Т. П. Принципы выделения дифференциальных семантических элементов // Общее и русское языкознание. Избранные работы. — М : Наука, 1976. — С. 272–289.

Моисеев А.И. Термины родства в современном русском языке // Филологические науки: Научные доклады высшей школы. — М.: Наука, 1963. — № 3. — С. 120–132

Сандлер Ю. Н. Межъязыковые лакуны в наименовании родственных взаимоотношений в русском и испанском языках // Освоение семантического пространства русского языка иностранцами: сб. материалов Междунар. науч.-практ. онлайн-конференции. — Н. Новгород : Изд-во НГЛУ, 2020. — С. 232–239.

Саидова М. Ш. Наманган шеваларидаги кариндошлик терминларининг лексик-семантик тахлили: Автореф. дисс. ...канд. филол. наук. — Тошкент, 1995. — 21 б.

Сравнительно-историческая грамматика тюркских языков. Лексика: 2- е изд., доп., кн. 4. — М.: Наука, 2001. — 822 c.;

Трубачев О. Н. История славянских терминов родства и некоторых древнейших терминов общественного строя. — М.: Изд-во АН СССР, 1959. — 211 с

Черных П. Я. Очерк русской исторической лексикологии. Древнерусский период. — М.: Изд-во Моск. ун-та, 1956. — 243 с.

https://www.udep.edu.pe/castellanoactual/origen-de-las-palabras-madre-y-mama/

https://dialnet.unirioja.es/servlet/autor?codigo=699908

Compostela, 14–18 de septiembre de 2009 / coord. por Emilio Montero Cartelle, Carmen Manzano Rovira, 2012. — Vol. 2. — P. 1385–1394.

Nelly María Trelles Castro. Riqueza léxica y semántica de la palabra madre https://www.udep.edu.pe/castellanoactual/riqueza-lexica-y-semantica-de-lapalabra-madre/

Nuevo diccionario esencial de la lengua Española / Gregorio Salvador. — Santillana, 2000. — 1414 p.

Ricardo Soca. La fascinante historia de las palabras. — Buenos Aires : Interzona Editora, 2011. (https://www.elcastellano.org/palabra/mam%C3%A1)

Traducción de «родитель-одиночка» en Español. URL: https://context.reverso.net/traduccion/ruso-espanol;

Wallace A., Atkins J. Meaning of Kinship Terms. American Anthropologist. 1960. Vol. 62. — Pt. I. — Рp. 58–80.

Wilson García Mérida. El origen de la palabra mamá // https://www.soldepando.com/el-origen/

Yacobson R. Why ‘Mama’ and ‘Papa’? // Perspectives in Psychological Theory: Essays in Honour of Heinz Werner / Kaplan B., Wapner S.-NY: International University Press, 1960. — P. 124–134.

Бегматов Э.А. Ўзбек исмлари маъноси: (Изоҳли луғат). — Т.: “Ўзбекистон миллий энциклопедияси” Давлат илмий нашриёти, 2007. — 608 б.

Большой толковый словарь русского языка / Гл. ред. С.А.Кузнецов. — СПб.: «Норинт», 2000. — 1536 с.

Будагов Л. З. Сравнительный словарь турецко-татарских наречий. — СПб., 1869–1871. — Т. I. — 810 c.

Как обращаться к родственникам и любимым. URL: https://ichebnik.ru/tonkosti-ispanskogo/772-kakobrashchatsya-k

Мама моя женщина: что не так со словом «мать» https://www.izbornik.ru/opinions/about_mat Перевод mis papas на русский язык // https://context.reverso.net

Перевод «para su trabajo» на русский язык. URL: https://context.reverso.net/перевод/испанский-русский/ para+su+trabajo Перевод «museo» на русский. URL: https://context. reverso.net/перевод/испанский-русский/museo.

Перевод Papá Noel на русский язык // https://context.reverso.net Перевод «para su trabajo» на русский язык. URL: https://context.reverso.net/перевод/испанский-русский/ para+su+trabajo.

Радлов В. В. Опыт словаря тюркских наречий. — СПб., 1893. — Т. 1. — 967 c.

Русско-узбекский словарь: в 2 т. — Ташкент: Главная редакция УзСЭ, 1984. — Т. 2. — 800 с.

Раҳматуллаев Ш. Ўзбек тилининг этимологик луғати (туркий сўзлар). — Тошкент: “Университет”, 2000. — 600 б.

Севортян Э.В. Этимологический словарь тюркских языков (Общетюркские и межтюркские основы на гласные). — М.: Наука, 1974. — 767 с.

Словарь русского языка XI-XVII вв. — М.: Наука, 1982. — Вып. 9. — 357 с.

Словарь русского языка XI—XVII вв. — М.: Наука, 1987. — Вып. 13. — 318 с

Современный толковый словарь русского языка / гл. ред. С. А. Кузнецов. — М.: Ридерз Дайжест, 2004. — 960 с.

Фасмер М. Этимологический словарь русского языка. — М.: Изд-во «Прогресс», 1967. — Т. II. — 671 c.

Шанский Н. М., Иванов В. В., Шанская Т. В. Краткий этимологический словарь русского языка. Пособие для учителя. 2-е изд., исп. и доп. — М. : Просвещение, 1971. — 542 с.

Этимологический словарь русского языка / под ред. А.Ф. Журавлева, Н.М. Шанского. — Вып. 10. — М.: Изд-во МГУ, 2007. — 400 с.

Diminutiv ‘kamaytiruvchi shakl — odatda kichraytiruvchi affikslar orqali ifodalanadigan kichik hajm, hajm va hokazolarning subyektiv-baho ma’nosini bildiruvchi so‘z yoki so‘z shakli’ // https://kartaslov.ru

Ekspressivlik (lotincha: ifodalanish, namoyon boʻlish) — har xil individlarda maʼlum gen allelining fenotipik namoyon boʻlish darajasi // https://www.google.com/search?q=ekspressivlik+nima

Diccionario de la lengua española // https://es.wikipedia.org/wiki/Diccionario_de_la_lengua_espa1ola;

Corominas J. Y., Pascual, J.A. Diccionario Crítico Etimológico Castellano e Hispánico. — Madrid, 1980. — 850 p. (https://archive.org/details/joanco2/JO1540~1/)

El padrino — translation from Spanish into Russian. — URL: https://translate.yandex.com/dictionary/es-ru/ el%20padrino

Nuevo diccionario esencial de la lengua Española / Gregorio Salvador. 2-е изд., илл., перепеч. — Santillana, 2000. — 1414 p.

O‘zbek tilining izohli lug‘ati. — Т.: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyotmatbaa uyi, 2023. — J. I. — 964 b.

O‘zbek tilining izohli lug‘ati. — Т.: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyotmatbaa uyi, 2022. — J. III. — 844 b.

public

SLIB.uz — O'zbekiston ilmiy jurnallari va maqolalar yagona tizimda ilmiy nashirlarni bir joyda ko'rish, izlash va ulardan foydalanish imkonini beruvchi zamonaviy platforma.

Ijtimoiy tarmoqlarda
instagramtelegramyoutubefacebook

Bog'lanish uchun

Manzil:Chilonzor tumani Qatortol ko'chasi 60B

Tel:+998(55)511-44-00

Savol-javob va takliflar uchun

© 2026 Barcha huquqlar himoyalangan.