logo
calendar13 август 2025
view2
Asosiy til:O'zbek

ALISHER NAVOIY G‘AZALLARIDA NUTQ SUBEKTINING IFODALANISHI

Fan yo'nalishi:
pdf

689c6b9f2f520.pdf

PDF

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Nutq lingvistikasi nutq akti ishtirokchilari: adresant (nutq egasi) – nutq – adresat (o‘quvchi – tinglovchi) munosabatlarini o‘rganuvchi fan sanaladi. Ammo nutqning ichki mazmunidan anglashiluvchi yana bir subyekt ham borki, uning ishtiroki har qanday nutqni samarali va natijali qiladi. Bu nutqqa ko‘chgan, nutqning ichki struktura elementlari ma’nosidan anglashiladigan nutq subyektidir. Nutq egasi va nutq subyekti har qanday nutq (og‘zaki va yozma nutq)ning markaziy kategoriyasi sanaladi va nutqning xarakterini belgilaydi; ularning o‘zaro hamkorligi nutqning turli uslubiy ko‘rinishlari, nutq hosilalarini yuzaga chiqaradi. Shuning uchun nutq lingvistikasida nutq yaratuvchisi (egasi) va nutq subyekti munosabatlarini birga o‘rganish, ularning lingvistik xususiyatlarini tadqiq qilishni talab qiladi. Nutq lingvistikasida nutq egasi o‘zining fikrlari va histuyg‘ularini real vaziyatlarda qanday va qay tarzda ifodalashi muhim sanaladi. Shu ma’noda, nutq subyektining lingvistik xususiyatlarini ijodkorlar asarlari misolida o‘rganish dolzablik kasb etadi. Mazkur maqolada markaziy kategoriyalarining nutqda ifodalanishi masalasi Alisher Navoiyning “G‘aroyib-us sig‘ar” devoniga kiruvchi g‘azallar misolida o‘rganildi. Tahlillarda nutq subyektining qaysi til belgilari yordamida qanday tashkil etilishiga e’tibor qaratildi, nutq subyekti va jumla subyekti bilan bog‘liq masalalar o‘rganildi. Lirik asarlarda nutq egasi va lirik subyektning lirik “men”da ifodalanishi, ba’zan nutq egasi o‘zining lirik histuyg‘ulari bayonida II shaxs “sen”, ba’zan III shaxs “u” olmoshlariga murojaat qilishi, ularning субъект mazmuni (нутқ эгаси ва жумла субъекти) ochib berildi.

MUALIFLAR

Teglar

# sentence# jumla# высказывание# грамматическая форма# субъект речи# grammatik shakl# subject of speech# owner of speech# masculine pronoun# inner subject# grammatical person# nutq subekti# nutq egasi# ichki subekt# kishilik olmoshi# grammatik shaхs# производитель речи# личное местоимение# внутренний субъект# грамматическое лицо

Maqolani baholang

0

0 ta

Maqola idintifikatorlari

Foydalanilgan adabiyotlar

Alisher Navoi. Xazoyin ul-maoniy. G‘aroyib us-sig‘ar, 20 jildlik, 3-jild. — Toshkent, 1988. — 616 b.

Davlatov O. Ma’nolar xazinasi, 1-jild. — Toshkent, Tamaddun. 2021. — 331 b.

Iskhoqov Y. Navoiy poetikasi. — Toshkent, Fan. 1983. — 168 b.

Husayniy, Ataulloh. Badoyi us-sanoyi. — Toshkent, Adabiyot va sanat. 1981. — B.182–185.

Lutfullayeva D., Хudoyberganova D. Tilshunoslikda lisoniy shaхs muammosi. //O‘zbek tili va adabiyoti. — 2017. — No. 6, — B. 39–40.

Raxmatov M. Poetik sintaksis: struktura va semantika. — Тoshkent, Bookmany print. 2023. —144 b.

Rustamov A. Alisher Navoiyning badiiy mahorati. — Тoshkent, Адабиёт ва санъат. 1979. — 216 b.

Sarimsoqov B. Lirikada badiiy tafsil. //O‘zbek tili va adabiyoti. — 1992. — No.5, — B. 6–10.

Ковтунова И. Поэтический синтаксис. — Москва, Наука. 1986. — 61 c.

Солганик, G. О структуре речи (категории производителя и субъекта речи). //Экология языка и коммуникативная практика. — 2014. — No.1, — C. 57–66.

public

SLIB.uz — O'zbekiston ilmiy jurnallari va maqolalar yagona tizimda ilmiy nashirlarni bir joyda ko'rish, izlash va ulardan foydalanish imkonini beruvchi zamonaviy platforma.

Ijtimoiy tarmoqlarda
instagramtelegramyoutubefacebook

Bog'lanish uchun

Manzil:Chilonzor tumani Qatortol ko'chasi 60B

Tel:+998(55)511-44-00

Savol-javob va takliflar uchun

© 2026 Barcha huquqlar himoyalangan.