logo
calendar14 август 2025
view2
Asosiy til:O'zbek

ZAMONAVIY O‘ZBEK TILIDA TRANSLITERATSIYA VA AMALIY TRANSKRIPTSIYA

Fan yo'nalishi:
pdf

689de0b86230c.pdf

PDF

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Maqolada o‘zbekcha atoqli otlar, shaxs, joy, muassasa nomlarining chet tillariga, ayniqsa, ingliz va nemis tillariga, aksincha, xorijiy atoqli otlarni o‘zbek tillariga transliteratsiya va transkripsiya qilishdagi muammolar hamda usullar tahlil qilingan. Shuningdek, rasmiy hujjatlardagi o‘zbekcha atoqli otlarning ingliz tiliga rasmiy transliteratsiyasi amaliyotida rus tili va kirill alifbolari transliteratsiya an’analarining ta’siri va zamonaviy standartlashtirish ehtiyoji izohlangan. Asosiy muammolar sifatida bunda o‘zbek tilining o‘ziga xos bir qator harflarining amaldagi xalqaro transliteratsiya standartlariga (ISO 9: 1995, ALA-LC) amal qilmasdan transliteratsiya qilinishi, o‘zbek tili uchun yagona transliteratsiya qoidalarining mavjud emasligi ko‘rsatilgan. Maqolada ISO 9: 1995 xalqaro standartlariga asoslangan milliy transliteratsiya me’yorlarini ishlab chiqish, o‘zbek tili alifbolari uchun mavjud xalqaro transliteratsiya jadvallarini ilmiy hamjamiyat va keng jamoatchilikka yetkazish bo‘yicha me’yoriy tavsiyalar keltirilgan. Bundan tashqari, maqolada o‘zbekcha atoqli otlarning zamonaviy nemis tili hamda xorijiy tillardan olingan atoqli otlarning zamonaviy o‘zbek tilidagi amaliy transkripsiyalari o‘zbek va Germaniya OAV materiallari asosida amaliy tahlil qilingan. Mazkur tahlil natijalariga ko‘ra, o‘zbek tili amaliyotidagi amaliy transkripsiyaning status quo holati umumlashtirilib, tavsiflangan hamda uni muvofiqlashtirish borasida takliflar berilgan.

MUALIFLAR

Teglar

# uzbek alphabet# language policy# транслитерация# transliteration# practical transcription# transliteratsiya# имена собственные# proper nouns# Cyrillic-Latin# ISO 9:1995 international standar# normative recommendations# amaliy transkriptsiya# atoqli otlar# o‘zbek alifbosi# kirill-lotin# ISO 9: 1995 xalqaro transliterat# til siyosati# me’yoriy tavsiyalar# практическая транскрипция# узбекский алфавит# кириллица-латиница# международный стандарт транслите# языковая политика# нормативные рекомендации

Maqolani baholang

0

0 ta

Maqola idintifikatorlari

Foydalanilgan adabiyotlar

Abdulxayrov M. Asliyat va tabdil muammolari. Navoiy asliyati tabdillari. — Т.: Adast Poligraf, 2023. — 205 b.

Abjalova M., Geldiyeva X. O‘zbek tiliga xorijiy tillardan kirib kelgan iqtisodiy va biznes sohadagi neologizmlar. // O‘zbekiston: Til va madaniyat. — 2022. — № 2 (1). — B. 47–63.

Islomov S. R. Oʻzbek tili alifbosi islohoti–yangicha yondashuv. // Academic research in educational sciences. — 2024. — № 5(2) — B. 29- 49. — URL: https://ares.uz/en/maqola-sahifasi/ozbek-tili-alifbosi-islohotiyangicha-yondashuv (Murojaat sanasi: 08.04.2025).

Жамолхонов Ҳ., Сапаев Қ. Имло муаммолари. — Т.: Низомий номидаги ТДПУ, 2007 — 191 б.

Jomonov R. Soʻz oʻzlashtirishning nolisoniy omillari. // O‘zbekistonda xorijiy tillar. — 2014. —№ 1. — B. 40–45. — URL: https://journal.fledu.uz/uz/suz-uzlashtirishning-nolisonij-omillari/ (Murojaat sanasi: 15.04.2025).

Nuritdinova N. Fransuz tilidagi burun tovushli sо‘zlarni O‘zbek tiliga transliteratsiya qilish masalalari. // Worldly knowledge conferens. — 2024. — № 8(2) — P. 110–113.

Sodiqov Q. (2017). Matnshunoslik va manbashunoslik asoslari. — T.: TDShI, 2017 — 216 b.

Tog‘ayev T. O‘zbek tilining imlo muammolari. — T.: Navoiy Universiteti NMU, 2019 — 164 b.

Abdullaev Z. (2021). Usbekische Personennamen-Etymologie, Grammatik, Pragmatik. Dissertation — Regensburg. — 308 p.

ALA-LC Romanization Tables. American Library Association & Library of Congress. Uzbek Romanization Table. — 2017. URL: https://www.loc.gov/catdir/cpso/romanization/uzbek.pdf. (Murojaat sanasi: 17.10.2024).

BS 2979: 1958. Transliteration of Cyrillic and Greek characters. BSI British Standards Institution & Chemical Abstracts Service. — 1958.

Bussmann H., Hartmut L. Lexikon der Sprachwissenschaft. 4. Aufl. — Stuttgart: Alfred Kröner Verlag, 2008. — 863 p.

DIN 1460-2:2010. Umschrift kyrillischer Alphabete. / Teil 2: Umschrift kyrillischer Alphabete nicht-slawischer Sprachen. // Albrecht R., Wiesner H. J./ Eds. Umschrift in Bibliotheken. Anwendung, Verfahren, Tabellen. — Berlin: Beuth Verlag GmbH, 2011 — 29 p.

Drosdowski G. Duden, Rechtschreibung der deutschen Sprache. 20., Völlig neu bearb. und erw. Aufl. — Mannheim: Dudenverlag, 1991. — 832 p.

GOST 7.79-2000. Межгосударственный стандарт «Правила транслитерации кирилловского письма латинским алфавитом. Система стандартов по информации, библиотечному и издательскому делу». Межгосударственный совет по стандартизации, метрологии и сертификации. — Минск. — 2000.

Islomov S. R., Jumaniyozov Z. O. Transliteration und Transkription im Usbekischen. Eine praxisbezogene Analyse. // Qiyosiy adabiyotshunoslik, chog´ishtirma tilshunoslik va tarjimashunoslikning dolzarb masalalari. Xalqaro ilmiy-amaliy anjuman materiallari. / Jumaniyozov Z.O. / ed. — Urganch: Khwarezm Publication, 2024. — P. 235–260.

ISO 9: 1995. International Standard. Information and documentation — Transliteration of Cyrillic characters into Latin characters — Slavic and non-Slavic languages. Second edition. / International Organisation for Standardization. / ed. — 1995.

Paraschkewow B. Transkription und Transliteration: Zur schriftlichen Wiedergabe deutscher Eigennamen im Bulgarischen und Russischen. // Barry W.J., Mangold M. eds. Festschrift für Max Mangold zum 80. Geburtstag. — Saarbrücken: Inst. für Phonetik, Univ. d. Saarlandes, 2002. — P. 181–190.

Scholze-Stubenrecht, Werner. Duden, Rechtschreibung der deutschen Sprache. 21., Völlig neu bearb. und erw. Aufl. — Mannheim: Dudenverlag, 1997 — 910 p.

Суперанская А. В. Теоретические основы практической транскрипции. — М.: Наука, 1978. — 288 c.

Zekalle, R. Transkription und Transliteration kyrillischer Buchstaben. // Pedobiologia. — Berlin: 1964 — 4. — P. 88–91.

public

SLIB.uz — O'zbekiston ilmiy jurnallari va maqolalar yagona tizimda ilmiy nashirlarni bir joyda ko'rish, izlash va ulardan foydalanish imkonini beruvchi zamonaviy platforma.

Ijtimoiy tarmoqlarda
instagramtelegramyoutubefacebook

Bog'lanish uchun

Manzil:Chilonzor tumani Qatortol ko'chasi 60B

Tel:+998(55)511-44-00

Savol-javob va takliflar uchun

© 2026 Barcha huquqlar himoyalangan.