logo
calendar14 август 2025
view2
Asosiy til:O'zbek

KOGNITIV SEMANTIKA NAZARIYASIDA ANTROPONIMIK KOMPONENTLI FRAZEOLOGIK BIRLIKLAR TAHLILI

Fan yo'nalishi:
pdf

689de44b8f20b.pdf

PDF

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Frazeologik birlik — yagona semantik ma’no ostida birlashgan hamda inson faoliyatining turli sohalari haqida ma’lumot berish imkoniyatiga ega boʻlgan ikki yoki undan ortiq soʻzlardan tashkil topgan turgʻun soʻz birikmalaridir. Hozirgi zamonaviy tilshunoslikda onomastik komponentli frazeologik birliklarni lingvokognitiv hamda lingvomadaniy nuqtayi nazardan oʻrganishga boʻlgan e’tibor sezilarli darajada oʻsdi. Kognitiv nuqtayi nazardan, antroponimik komponentli frazeologik birliklarning semantik ma’nosi ularning tarkibida ishtirok etgan antroponimlar bilan chambarchas bogʻliq boʻlib, mazkur ma’noviy bogʻliqlik insonning lisoniy faoliyati hamda uning antroponimlar haqidagi ensiklopedik bilimi orqali yaqqol namoyon boʻladi. Mazkur ensiklopedik bilim esa oʻz ichiga tarix, adabiyot, madaniyat, din, xalq ijodiyoti, afsona va rivoyatlar, geografiya kabilarni qamrab oladi. Inson ensiklopedik bilimi haqida soʻz yuritilganda, frazeologik birliklarning onomastik komponentlari, mazkur maqolada esa antroponimlar, aniq bir madaniy, tarixiy, adabiy, siyosiy, ijtimoiy va diniy ma’lumotlarni tashuvchi element sifatida muhim ahamiyatga ega. Mazkur maqolaning maqsadi ingliz va oʻzbek tillari kabi bir-biriga qardosh boʻlmagan tillar frazeologik qatlami tarkibidan joy olgan antroponimlarning muayyan konseptlarni hosil qilishidagi oʻrnini aniqlash, konseptuallashtirish va kategoriyalashtirish hamda kognitiv semantika nazariyasidagi freym tahlili orqali ularning murakkab ensiklopedik hamda semantik xususiyatlarini ochib berishdan iborat. Shunisi ayon boʻldiki, ingliz va oʻzbek tillari kabi turli tizimli tillarda antroponimik komponentli frazeologik birliklarning kognitiv aspekti, freym-semantik tahlili yetarlicha oʻrganilmagan. Shundan kelib chiqqan holda, maqola chogʻishtirilayotgan tillarda antroponimik komponentli frazeologik birliklarning muayyan konseptlarni hosil qila olishidagi potensialini, murakkab semantik ma’noga hamda ensiklopedik tabiatga egaligini e’tirof etadi.

MUALIFLAR

Teglar

# frazeologik birlik# фразеологическая единица# phraseological unit# conceptualization# категоризация# концептуализация# categorization# assotsiativ ma’no# ассоциативное значение# associative meaning# ensiklopedik axborot# энциклопедическая информация# anthroponymic component# encyclopedic information# frame analysis# antroponimik komponent# freym tahlil# konseptuallashtirish# kategoriyalashtirish# антропонимический компонент# фреймовый анализ

Maqolani baholang

0

0 ta

Maqola idintifikatorlari

Foydalanilgan adabiyotlar

Ashurova D., Galiyeva M. Cognitive linguistics. — Tashkent: VneshInvestProm, 2018. — 160 p.

Cocchiarella N.B. Formal ontology and conceptual realism. — Dordrecht: Springer, 2007. — 332 p.

Efimova N.N., Violina M.I. Linguosemiotic aspects of idiomatics: vectors of cognitive modelling and didactic perspectives // Perspectives of Science and Education. — 2022. — № 4 (58). — Р. 266–280.

Khudoyorova S.T. Semantic and etymological classification of English and Uzbek phraseological units with personal names // Theoretical and Applied Science: Philadelphia. — 2020. — №7 (87). — 227–230 p.

Kun N.A. Qadimgi yunon afsona va rivoyatlari. — Samarqand: Zarafshon, 2005. — 250 b.

Lopez A.M.R. Applying Frame Semantics to Translation: A Practical Example // Meta: Translator’s Journal. — 2002. — № 3. — 311–350 p.

Safarov Sh. Kognitiv tilshunoslik. — Jizzax: Sangzor nashriyoti, 2006. — 92 b.

Xudoyberganova D. Zamonaviy tilshunoslik terminlarining izohli lugʻati (The explanatory dictionary of contemporary linguistic terms). — Toshkent: Bookmany print, 2024. — 112 b.

Ying H., Yan S. English Idioms Interpretation in Perspective of Cognitive Semantics // US-China Foreign Language. — 2020. — №18 (3). — 88–91 p.

Абакумова О.Б. Пословичные концепты в паремическом дискурсе (Proverbial concepts in paremic discourse): Автореф. дисс. доктора филол. наук. — Орел, 2013. — 46 с.

Герас Ю.А. Английские лексико-фразеологические поля эпистемических и интенциональных состояний в лингвокогнитивном и лингвоконцептологическом аспектах (English lexical and phraseological fields of epistemic and intentional states in linguocognitive and linguoconceptological aspects): Автореф. дисс. канд. филол. наук. — Самара, 2009. — 26 с.

Голубаева Ю.В. Репрезентация фрейма «жестикуляция» английскими глаголами и глагольными сочетаниями (Representation of the “Gesticulation” frame by English verbs and verb combinations): Автореф. дисс. канд. филол. наук. — Белгород, 2006. — 24 с.

Голубаева Ю.В., Трубаева Е.И., Перелыгина Т.А. Прямая и метафорическая репрезентация концепта-фрейма «Кинесика» английскими глаголами и глагольными сочетаниями (Direct and metaphoric representation of the concept-frame “Kinesics” by English verbs and verb combinations) // Гуманитарные и социальные науки. — 2020. — №2. — С. 146–154.

Иванова Е.В. Пословичная концептуализация мира (на материале английских и русских пословиц) (The proverbial conceptualization of the world): Автореф. дисс. доктора филол. наук. — Санкт-Петербург, 2003. — 38 с.

Коновалова Ю.С. Фразеологизмы, паремии и афоризмы как средство объективации возрастных концептов в англо-американской языковой картине мира (Phraseological units, paroemias and aphorisms as a means of objectification of age concepts in the Anglo-American linguistic worldview): Автореф. дисс. канд. филол. наук. — Воронеж, 2012. — 24 с.

Оботнина Е.В. Функционально-когнитивное описание актуализации внутренней формы английских фразеологических единиц в переводе (Functional and cognitive description of the actualization of the internal form of English phraseological units in translation): Автореф. дисс. канд. филол. наук. — Уфа, 2006. — 28 с.

Рыжкина Е.В. Фразеологическая окказиональность в английском языке: когнитивно-коммуникативные аспекты (Phraseological occasionalism in English: cognitive and communicative aspects): Автореф. дисс. канд. филол. наук. — М., 2003. — 27 с.

Сафина З.М. Когнитивно-лексикографическое описание фразеологических единиц со структурно-семантическим компонентом цвета (на материале английского, русского и башкирского языков) (Cognitive-lexicographic description of phraseological units with structural-semantic component of colour): Автореф. дисс. канд. филол. наук. — Уфа, 2004. — 23 с.

Томберг О.Г., Ананьина М.А. Фреймовая структура аллюзивного антропонима как художественного концепта (на материале романа Донны Тартт «Тайная история») (Frame structure of allusive anthroponym as a literary concept) // Филологические науки. Вопросы теории и практики. — 2024. — №2 (17). — С. 564–572.

Туарменская А.В. Когнитивные аспекты восприятия и категоризации пространственного опыта (на материале английских фразеологизмов со словами, обозначающими части тела человека) (Cognitive aspects of perception and categorization of spatial experience): Автореф. дисс. канд. филол. наук. — М., 2006. — 25 с.

Филичкина Т.П. Деонтические нормы в семантике фразеологических единиц русского и английского языков (на материале глагольных фразеологизмов, содержащих наименования головных уборов) (Deontic norms in the semantics of phraseological units of the Russian and English languages): Автореф. дисс. канд. филол. наук. — Орел, 2006. — 25 с.

public

SLIB.uz — O'zbekiston ilmiy jurnallari va maqolalar yagona tizimda ilmiy nashirlarni bir joyda ko'rish, izlash va ulardan foydalanish imkonini beruvchi zamonaviy platforma.

Ijtimoiy tarmoqlarda
instagramtelegramyoutubefacebook

Bog'lanish uchun

Manzil:Chilonzor tumani Qatortol ko'chasi 60B

Tel:+998(55)511-44-00

Savol-javob va takliflar uchun

© 2026 Barcha huquqlar himoyalangan.