logo
calendar20 август 2025
view2
Asosiy til:Rus

O‘ZBEKISTONDA ENERGIYA TEJAMKOR BINOLAR UCHUN IQLIMGA MOSLASHUVCHAN ARXITEKTURA STRATEGIYALARI: BIOKLIMATIK YONDASHUV

Fan yo'nalishi:
pdf

68a7df9e0d619.pdf

PDF

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Annotatsiya. Ushbu maqolada O‘zbekiston iqlim sharoitida energiya samarador binolarni loyihalashda Givoni bioklimatik diagrammasidan foydalanish masalasi o‘rganiladi. Mavzuning dolzarbligi shundaki, mamlakatning keskin kontinental iqlimi (jazirama quruq yoz va sovuq qish) binolarning isitish va sovutish tizimlariga katta yuklama yuklaydi. Binolarning energiya sarfini kamaytirish maqsadida tabiiy iqlim resurslaridan (quyosh radiatsiyasi, tabiiy shamollatish, tun bo‘yi sovutish va boshqalar) foydalanishga asoslangan passiv loyihalash strategiyalarini qo‘llash taklif etiladi. Tadqiqot doirasida 2000–2023-yillar davomidagi O‘zbekistonning 12 hududiga oid meteorologik ma’lumotlar Givoni diagrammasida tahlil qilinib, tashqi sharoitlarning qulaylik zonalari hamda muayyan passiv usullar talab qilinadigan diapazonlar aniqlandi (masalan, tabiiy shamollatish, konstruksiyalarning yuqori issiqlik sig‘imi, bug‘lanish orqali sovutish, passiv quyosh isitishi kabi). O‘zbekiston sharoitida tashqi havoning qulay parametrlari faqat yilning qisqa fasllarida (asosan bahor va kuzda) kuzatiladi, issiq va quruq mavsumda esa taxminan 4–5 oy davomida sovutish, sovuq davrda (3–5 oy) esa isitish talab etiladi. Passiv usullar yilning muhim qismida bino ichida qulaylikni ta’minlay oladi: masalan, yozda tunda bino ichini shamollatish va adiabatik bug‘lanma yo‘li bilan sovutish kombinatsiyasi konditsionerlarga ehtiyojni sezilarli darajada kamaytiradi, qishda esa quyosh energiyasidan foydalanish isitishga bo‘lgan yuklamaning 20–30% gacha qoplanishiga olib keladi. Shunga qaramay, hech bir hududda faqat passiv usullar hisobiga to‘liq komfortga erishib bo‘lmaydi – ekstremal issiq yoki sovuq kunlarda faol isitish va sovutish tizimlari zarur bo‘ladi. Shuning uchun optimal yechim sifatida passiv va aktiv usullarni uyg‘unlashtiruvchi gibrid yondashuv tavsiya etiladi. Ushbu ishning amaliy ahamiyati shundaki, u iqlimga mos arxitektura yechimlari bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqadi: har bir hududda mavjud passiv imkoniyatlardan maksimal darajada foydalanish va binoda qulay mikroiqlimni minimal energiya sarfi bilan ta’minlash uchun qayta tiklanuvchi energiya manbalariga asoslangan aktiv tizimlarni integratsiya etish.

MUALIFLAR

Teglar

# энергоэффективные здания# тепловой комфорт# thermal comfort# O‘zbekiston iqlimi# климат Узбекистана# биоклиматическая диаграмма Givon# пассивные стратегии проектирован# Givoni bioclimatic chart# passive design strategies# energy-efficient buildings# climate of Uzbekistan# Givoni bioklimatik diagrammasi# passiv loyihalash strategiyalari# energiya samarador binolar# issiqlik qulayligi

Maqolani baholang

0

0 ta

Maqola idintifikatorlari

Foydalanilgan adabiyotlar

[20] Shen J. et al. Passive Design Strategies for Container Buildings in Continental Climate, Energies 14(13), 2021. Retrieved from mdpi.commdpi.com.

[1] Гивони Б. Climate Considerations in Building and Urban Design // Wiley, 1998.

[2] Avezova N.R. et al. Passive Project Strategy: Givoni Diagram // JCET 2(2), 2024 – применение диаграммы Гивони для г. Ферганы. Retrieved from zenodo.org.

[3] ASHRAE. Handbook Fundamentals. Atlanta, GA: ASHRAE, 2009.

[4] Fanger, P.O. Thermal Comfort: Analysis and Applications in Environmental Engineering. New York: McGraw-Hill, 1972.

[5] Olgyay, V. Design with Climate: Bioclimatic Approach and Architectural Regionalism. Princeton: Princeton University Press, 1963.

[6] Givoni, B. Comfort, Climate Analysis and Building Design Guidelines. Energy and Buildings, 1992.

[7] Givoni, B. Passive and Low Energy Cooling of Buildings. New York: Van Nostrand Reinhold, 1994.

[8] Blazejczyk, K., Epstein, Y., Jendritzky, G., Staiger, H., & Tinz, B. (2012). Comparison of UTCI to selected thermal indices. International Journal of Biometeorology, 56(3), 515–535.

[9] Höppe, P. (1999). The physiological equivalent temperature – a universal index for the biometeorological assessment of the thermal environment. Int. J. Biometeorol. 43, 71–75.

[10] ERA5-Land hourly data from 1950 to present. [Online]. Retrieved from https://cds-beta.climate.copernicus.eu/datasets/reanalysis-era5-land?tab=overview.

[11] Рахимов Э.Ю., Омонов Б.Ю., Холматжонов Б.М., Абдыкулов Ф.И., “Возможности использования данных о температуре воздуха баз NASA POWER и ERA5 в Узбекистане”, Гидрометеорологии и мониторинга окружающей среды, № 3, стр. 8–20, 2023.

[12] Rakhmatova N. et al., “Evaluation of the Perspective of ERA-Interim and ERA5 Reanalyses for Calculation of Drought Indicators for Uzbekistan”, Atmosphere, vol. 12, no. 5, p. 527, 2021. [Online]. Retrieved from https://doi.org/10.3390/atmos12050527.

[13] Sayigh, A., Marafia, A. H. (1998). Thermal comfort and the development of bioclimatic concept in building design. Renewable and Sustainable Energy Reviews 2(1), 3–24.

[14] Avezova N.R., Rakhimov E.Yu., Frid S.E. et al. Assessment of the Technical Potential of Photovoltaic Convertors: The Case of the Fergana Valley Part I: Dynamics of Climate Data Changes in the Region. Appl. Sol. Energy 58, 697–707 (2022). https://doi.org/10.3103/S0003701X22600977.

[15] Rakhimov E.Yu. A Way to Verify the Actinometric Data of On-Ground and Satellite Observations for the Republic of Uzbekistan. Appl. Sol. Energy 57, 584–587 (2021). https://doi.org/10.3103/S0003701X21060141.

[16] Авезова Н.Р., Матчанов Н.А., Рахимов Э.Ю., Хакимов М.А., Далмурадова Н.Н., Дехконова М.Х. Оценка потенциала солнечной энергии Кашкадарьинской области// «Альтернативная энергетика и экология», № 01 (394), 2022, с 36-52.

[17] Авезова Н.Р., Рахимов Э.Ю., Далмурадова Н.Н. Возможности оценки показателей HDD и СDD для территории Узбекистана с помощью международных баз метеорологических данных// «Альтернативная энергетика и экология» ISJAAE. № 04, 2023, с 16-26. (РИНЦ). https://doi.org/10.15518/isjaee.2023.04.016-026.

[18] Koke J. et al. Strategies of Design Concepts and Energy Systems for Nearly Zero-Energy Buildings in Different Climates // Buildings 11(8), 2021. Retrieved from mdpi.commdpi.com.

[19] Al-Azri N. et al. Development of Bioclimatic Chart for Passive Building Design in Oman, Renew. Energy & Power Quality J. 1(11), 2013. Retrieved from indico.ictp.itresearchgate.net.

public

SLIB.uz — O'zbekiston ilmiy jurnallari va maqolalar yagona tizimda ilmiy nashirlarni bir joyda ko'rish, izlash va ulardan foydalanish imkonini beruvchi zamonaviy platforma.

Ijtimoiy tarmoqlarda
instagramtelegramyoutubefacebook

Bog'lanish uchun

Manzil:Chilonzor tumani Qatortol ko'chasi 60B

Tel:+998(55)511-44-00

Savol-javob va takliflar uchun

© 2026 Barcha huquqlar himoyalangan.