O‘ZBEKISTON HUDUDIDA KUNDUZGI MANFIY HARORATLAR DAVOMIYLIGI ASOSIDA FOTOELEKTRIK MODULLAR FRONTAL YUZASIDA MUZ HOSIL BO‘LISH XAVFINI BAHOLASH

AVEZOVA NILUFAR RABBANAKULOVNA; DEXKONOVA MAXLIYOXON XUSNIDDIN QIZI

doi:https://doi.org/10.70769/2181-2284.ME.2(23).2026.1

Admin bo'lib kirish (www.admin.slib.uz)

Tizim sinov (TEST) rejimida ishlamoqda! Murojat uchun @slib_support

Eski talqinga o'tish link

3 июл 2026

Asosiy til:Rus

O‘ZBEKISTON HUDUDIDA KUNDUZGI MANFIY HARORATLAR DAVOMIYLIGI ASOSIDA FOTOELEKTRIK MODULLAR FRONTAL YUZASIDA MUZ HOSIL BO‘LISH XAVFINI BAHOLASH

Fan yo'nalishi:Energiya (turli xil)Energetika muhandisligi va energiya texnologiyasiQayta tiklanadigan energiya, barqarorlik va atrof -muhit

1. AE_2_2026_2(23)-9-18....pdf

PDF

MUQOBIL ENERGETIKA

Maqola chop etish see more

MAQOLA ANNOTATSIYASI

Annotatsiya. Kirish. Maqolada O‘zbekiston hududida fotoelektrik modullar frontal yuzasida muz hosil bo‘lishining potensial xavfini baholashga doir yondashuv taklif etilgan. Baholash uchun kunduzgi manfiy haroratlar davomiyligi, bunday kunlar soni va normallashtirilgan xavf indeksi asos qilib olingan. Natijalar tog‘li, tog‘oldi va ayrim shimoliy hududlarda xavf darajasi yuqoriroq ekanini ko‘rsatadi. Usul va materiallar. Tadqiqotda O‘zbekiston hududi bo‘yicha kunduzgi 0 °C va undan past haroratlar davomiyligi hamda shunday kunlar sonini ifodalovchi kartografik materiallardan foydalanildi. Asosiy ko‘rsatkichlar sifatida H0,kun, N0,kun va Imuz indekslari joriy qilindi. Tahlilda modul yuzasi harorati, namlik, yog‘in, shamol, radiatsiya va qiyalik burchagi kabi omillar muzlanishning real davomiyligini aniqlashtiruvchi omillar sifatida ko‘rib chiqildi. Natijalar. Tahlil natijasida kunduzgi manfiy haroratlarning hududiy tarqalishi bo‘yicha O‘zbekistonda potensial muzlanish xavfi notekis ekani aniqlandi. Eng yuqori xavf tog‘li va tog‘oldi hududlarida, shuningdek ayrim shimoliy zonalarda kuzatiladi; markaziy va janubiy tekisliklarda esa xavf nisbatan past. Taklif etilgan indeks asosida hududlarni past, o‘rta, yuqori va juda yuqori xavf toifalariga ajratish imkoniyati ko‘rsatildi. Xulosa. Kunduzgi manfiy haroratlar davomiyligi fotoelektrik modullar frontal yuzasida muz hosil bo‘lish xavfini dastlabki baholash uchun qulay iqlimiy-termik ko‘rsatkich hisoblanadi. Taklif etilgan yondashuv joy tanlash, qiyalik burchagini asoslash, qishki monitoring va ekspluatatsion reglamentlarni ishlab chiqishda amaliy ahamiyatga ega. Biroq real muzlanish va energiya yo‘qotishlarini aniq baholash uchun dala kuzatuvlari asosida qo‘shimcha verifikatsiya zarur.

MUALIFLAR

Science ID: DTN-0525-0156

Science ID: MFR-0525-0121

Teglar

# температура# эксплуатация# покров# модуль# поверхность# индекс# риска# фотоэлектрический# фронтальная# обледенение# иней# снежный# дневная# отрицательная# узбекистан# зимняя

Maqolani baholang

0

0 ta

Maqola idintifikatorlari

ROI:

https://eroi.uz/11.32/A026-109685

DOI:

https://doi.org/10.70769/2181-2284.ME.2(23).2026.1

Foydalanilgan adabiyotlar

МЭК 61724-1:2021. Эксплуатационные характеристики фотоэлектрических систем. Часть 1: Мониторинг. – 2021.

King D.L., Boyson W.E., Kratochvil J.A. Sandia photovoltaic array performance model. – Sandia National Laboratories, Report SAND2004-3535, 2004. – DOI: 10.2172/919131.

IEA PVPS Task 13. Soiling losses: impact on photovoltaic power plant performance. – Report IEA-PVPS T13-21:2022. – 2022.

Marion B., Schaefer R. et al. Measured and modeled photovoltaic system energy losses from snow cover // Solar Energy. – 2013. – Vol. 97. – Pp. 112–121. – DOI: 10.1016/j.solener.2013.07.029.

Baldus-Jeursen C., Petsiuk A.L. et al. Snow losses in photovoltaic systems: validation of the Marion and Townsend models // IEEE Journal of Photovoltaics. – 2023. – Vol. 13, No. 4. – Pp. 610–620. – DOI: 10.1109/JPHOTOV.2023.3264644.

Jahn U., Herteleer B. et al. Operation and maintenance guidelines for photovoltaic power plants under various climatic conditions. – IEA PVPS Task 13, Report T13-25:2022. – 2022.

IEA PVPS Task 13. Photovoltaics and energy security in the Arctic region. – Report IEA-PVPS T13-40:2026. – 2026.

Quan Z., Lu H. et al. Experimental measurement and numerical modeling of snow coverage processes on PV modules // Coatings. – 2023. – Vol. 13, No. 2. – Article 427. – DOI: 10.3390/coatings13020427.

Ryberg D.S., Freeman J. et al. Integration, validation and application of a PV snow coverage model in SAM. – NREL Report NREL/TP-6A20-68705. – 2017.

PV Performance Modeling Collaborative. Sandia module temperature model // Sandia National Laboratories / PVPMC [Electronic resource].

Gilman P., Dobos A. et al. System Advisor Model (SAM) photovoltaic model technical update. – NREL Report NREL/TP-6A20-67399. – 2018.

Regional Energy Yearbook (REY). Cartographic materials and climate data of daily temperatures. – 2026.