Ushbu maqolada XIX asr oxiri - XX asr boshlarida rus mustamlakachiligi davrida Turkistonda ta’lim tizimida yuz bergan o‘zgarishlar atroflicha tahlil qilinadi. Tadqiqotda mustamlakachilikdan avval faoliyat yuritgan an’anaviy maktab va madrasalarning o‘rni, ularning ta’lim mazmuni, o‘qitish metodlari hamda jamiyat ma’naviy hayotidagi ahamiyati yoritib berilgan. Shuningdek, Rossiya imperiyasi tomonidan joriy etilgan rus-tuzem maktablarining tashkil etilish sabablari, ularning maqsad va vazifalari, o‘quv dasturlari hamda mahalliy aholi ongiga ko‘rsatgan ta’siri tahlil etiladi. Maqolada jadidchilik harakati namoyandalarining ta’lim sohasidagi islohotchilik faoliyati, yangi usul maktablarining vujudga kelishi, ularning pedagogik yondashuvlari hamda milliy uyg‘onish jarayonidagi tarixiy ahamiyatiga alohida e’tibor qaratilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, rus mustamlakachiligi davrida Turkistonda ta’lim tizimi murakkab va ziddiyatli jarayonlar asosida rivojlangan. Ushbu jarayon bir tomondan mustamlakachilik manfaatlariga xizmat qilgan bo‘lsa, ikkinchi tomondan, mahalliy jamiyatda yangi ma’rifiy g‘oyalar va islohotlar shakllanishi uchun muhim zamin yaratgan.