logo
calendar30 Sentabr 2025
view11
Asosiy til:Rus

Avtomobil yo'llarida qum ko'chishi xavfli zonalarini rayonlashtirishda GATdan foydalanish

Fan yo'nalishi:Muhandislik (turli xil)Xavfsizlik, xavf, ishonchlilik va sifat
Milliy fan yo'nalishi (OAK):01.02.02 — Mashinalar, asboblar va uskunalar dinamikasi va mustahkamligi01.02.03 — Gruntlar va togʻ jinslari mexanikasi01.02.04 — Deformatsiyalanuvchan qattiq jism mexanikasi01.02.05 — Suyuqlik va gaz mexanikasi01.04.01 — Eksperimental fizikaning asboblari va usullari01.04.04 — Fizik elektronika01.04.10 — Yarimoʻtkazgichlar fizikasi04.00.10 — Geotexnologiya (ochiq, er osti va qurilish)04.00.04 — Gidrogeologiya va muhandislik geologiyasi04.00.09 — Marksheyderiya04.00.11 — Quduqlarni burgʻulash va oʻzlashtirish texnologiyasi04.00.12 — Neft va gaz quvurlari, baza va omborlarini qurish hamda ishlatish04.00.13 — Neft va gaz konlarini oʻzlashtirish hamda ishlatish04.00.14 — Foydali qazilmalarni boyitish04.00.15 — Geologik razvedka ishlari texnologiyasi va texnikasi04.00.16 — Konchilik mashinalari04.00.17 — Konchilikda fizik jarayonlar05.01.01 — Muhandislik geometriyasi va kompyuter grafikasi. Audio va videotexnologiyalari05.01.02 — Tizimli tahlil, boshqaruv va axborotni qayta ishlash05.01.04 — Hisoblash mashinalari, majmualari va kompyuter tarmoqlarining matematik va dasturiy taʼminoti05.01.05 — Axborotlarni himoyalash usullari va tizimlari. Axborot xavfsizligi05.05.04 — Sanoat issiqlik energetikasi05.02.03 — Texnologik mashinalar. Robotlar, mexatronika va robototexnika tizimlari05.01.08 — Texnologik jarayonlar va ishlab chiqarishlarni avtomatlashtirish va boshqarish05.01.10 — Axborot olish tizimlari va jarayonlari05.01.11 — Raqamli texnologiyalar va sunʼiy intellekt05.02.02 — Mexanizmlar va mashinalar nazariyasi. Mashinashunoslik va mashina detallari05.02.04 — Standartlashtirish va mahsulotlar sifatini boshqarish05.02.05 — Mexanik va fizik-texnik ishlov berish texnologiyalari va jarayonlari. Stanoklar va asbob-uskunalar05.02.07 — Mashinasozlik mashinalari, apparatlari, agregatlari va qurilmalari05.02.06 — Konstruktsion materiallarga ishlov berish texnologiyalari va uskunalari05.02.08 — Er usti majmualari va uchish apparatlari05.04.01 — Telekommunikatsiya va kompyuter tizimlari, telekommunikatsiya tarmoqlari va qurilmalari. Axborotlarni taqsimlash05.03.02 — Metrologiya va metrologiya taʼminoti05.03.01 — Asboblar. Oʻlchash va nazorat qilish usullari (tarmoqlar boʻyicha)05.05.02 — Elektrotexnika. Elektr energiya stantsiyalari, tizimlari. Elektrotexnik majmualar va qurilmalar05.04.02 — Radiotexnika, radionavigatsiya, radiolokatsiya va televidenie tizimlari va qurilmalari. Mobil, tolaoptik aloqa tizimlari05.05.01 — Energetika tizimlari va majmualari05.05.03 — Yorugʻlik texnikasi. Maxsus yoritish texnologiyasi05.08.03 — Temir yoʻl transportini ishlatish05.05.08 — Elektronika05.05.09 — Yadro energetikasi qurilmalari va texnologiyalari05.05.10 — Atom reaktorsozligi, atom sanoati mashinalari, agregatlari va materiallari texnologiyasi05.06.01 — Toʻqimachilik va engil sanoat ishlab chiqarishlari materialshunosligi05.06.02 — Toʻqimachilik materiallari texnologiyasi va xomashyoga dastlabki ishlov berish05.06.03 — Teri, moʻyna, poyabzal va teri-galantereya buyumlari texnologiyasi05.06.04 — Tikuvchilik buyumlari texnologiyasi va kostyum dizayni05.07.02 — Qishloq xoʻjaligi va melioratsiya texnikalarini ishlatish, tiklash va tamirlash05.08.01 — Mamlakat, uning mintaqa, shahar va sanoat markazlarining transport tizimlari. Transport logistikasi05.08.02 — Temir yoʻllar va yoʻl xoʻjaligi05.08.04 — Navigatsiya va havo yoʻllari harakatini boshqarish05.08.05 — Temir yoʻllarning harakatlanuvchi tarkibi, poezdlarni tortish va elektrlashtirish05.09.01 — Qurilish konstruktsiyalari, bino va inshootlar05.08.06 — Gʻildirakli va gusenitsali mashinalar va ularni ishlatish05.09.02 — Asoslar, poydevor va er osti inshootlari. Koʻprik va transport tonnellari. Yoʻllar, metropolitenlar05.09.03 — Issiqlik taʼminoti. Ventilyatsiya, konditsionerlash. Gaz taʼminoti va yoritish05.09.04 — Suv taʼminoti. Kanalizatsiya. Suv havzalarini muhofazalovchi qurilish tizimlari05.09.05 — Qurilish materiallari va buyumlari05.10.01 — Mehnatni muhofaza qilish va inson faoliyati xavfsizligi05.10.02 — Favqulodda holatlarda xavfsizlik. Yongʻin, sanoat, yadro va radiatsiya xavfsizligi11.00.06 — Geodeziya. Kartografiya18.00.01 — Arxitektura nazariyasi va tarixi. Arxitektura yodgorliklarini tamirlash va tiklash18.00.02 — Rayonlashtirish. Shaharsozlik. Qishloq turar-joylarini rejalashtirish. Landshaft arxitekturasi. Bino va inshootlar arxitekturasi21.01.08 — Qurolli Kuchlar front orti (jumladan Qurolli Kuchlar turlari, qoʻshin turlari va maxsus qismlar boʻyicha)21.01.09 — Boshqaruv va aloqaning harbiy tizimlari21.02.09 — Qoʻshinlar jangovar harakatlarining gidrometeorologik va topogeodezik taʼminoti21.02.05 — Operatsion (taktik) yoʻnalish, qoʻshinlar pozitsiyalari va joylashish hududlarining muhandislik uskunalari, fortifikatsiya, maskirovka21.02.12 — Harbiy kibernetika, tizimli tahlil, operatsiyalar tadqiqoti, jangovar harakatlar va harbiy tizimlarni modellashtirish (jumladan Qurolli Kuchlar turlari, qoʻshin turlari va maxsus qismlar boʻyicha)21.02.25 — Harbiy elektronika, harbiy majmualar apparatlari21.02.24 — Fuqarolar himoyasi. Favqulodda holatlarning oldini olish hamda ularni bartaraf etish vositalari va usullari01.04.08 — Atom yadrosi va elementar zarrachalar fizikasi. Tezlashtiruvchi texnika05.05.06 — Qayta tiklanadigan energiya turlari asosidagi energiya qurilmalari04.00.02 — Qattiq foydali qazilma konlarining geologiyasi, ularni qidirish va razvedka qilish. Metallogeniya va geokimyo05.01.06 — Hisoblash texnikasi va boshqaruv tizimlarining elementlari va qurilmalari05.02.01 — Mashinasozlikda materialshunoslik. Quymachilik. Metallarga termik va bosim ostida ishlov berish. Qora, rangli va noyob metallar metallurgiyasi. Kamyob, nodir va radioaktiv elementlar texnologiyasi05.05.05 — Issiqlik texnikasining nazariy asoslari05.05.07 — Qishloq xoʻjaligida elektr texnologiyalar va elektr uskunalar05.07.01 — Qishloq xoʻjaligi va melioratsiya mashinalari. Qishloq xoʻjaligi va melioratsiya ishlarini mexanizatsiyalash05.09.06 — Gidrotexnika va melioratsiya qurilishi05.09.07 — Gidravlika va muhandislik gidrologiyasi05.09.08 — Qurilish texnologiyasi va qurilish jarayonlarini tashkil qilish21.02.13 — Harbiy ishda informatika va kompyuter texnologiyalari21.02.14 — Qurol-aslaha va harbiy texnika, harbiy majmua va tizimlar (jumladan Qurolli Kuchlar turlari, qoʻshin turlari va maxsus qismlar boʻyicha)21.02.17 — Qurol-aslaha va harbiy texnikani ishlatish va qayta tiklash, texnik taʼminot (jumladan Qurolli Kuchlar turlari, Qurolli Kuchlar front orti, qoʻshin turlari va maxsus qismlar boʻyicha)
pdf

03_Abdullaev-Kurbanbaev....pdf

PDF

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Maqolada avtomobil yo'llarida qum ko'chishi xavfli zonalarini rayonlashtirish uchun geografik axborot tizimlaridan (GAT) foydalanish imkoniyatlari ko'rib chiqiladi. Iqlim, topografik, geologik va tarixiy ma'lumotlarni integratsiyalashga asoslangan kompleks yondashuv taqdim etilgan bo'lib, u yo'l tarmog'ining eng zaif uchastkalarini aniqlashga imkon beradi. GAT bilan ishlashning asosiy bosqichlari, jumladan shamol oqimlarini tahlil qilish, qum massalarining tarqalishini modellashtirish, hududni xavf darajasi bo'yicha rayonlashtirish, shuningdek, real vaqt rejimida xavfli hodisalarni prognozlash va monitoring qilish tavsiflangan. Olingan natijalar asosida shamol to'siqlarini o'rnatish, yo'llarni muntazam tozalashni tashkil etish va ekstremal ob-havo sharoitida transport harakatini vaqtincha tartibga solishni o'z ichiga olgan himoya choralari tizimi taklif etilgan. GATdan foydalanish yo'l harakati xavfsizligini oshirishga, ekspluatatsion xarajatlarni kamaytirishga va avtomobil yo'llarida qum ko'chishi xavflarini reaktiv boshqarishdan proaktiv boshqarishga o'tishga yordam berishi ko'rsatilgan.

MUALLIFLAR

X.Abdullayev

"TOSHKENT DAVLAT TRANSPORT UNIVERSITETI" DAVLAT MUASSASASI

Teglar

# monitoring# prognozlash# geografik axborot tizimlari# avtomobil yo'llari# qum ko'chishi# xavf zonalari# shamol qum tashishi# yo'l harakati xavfsizligi

O'XSHASH MAQOLALAR

SHU JURNALDAGI BOSHQA MAQOLALAR

Maqolani baholang

0
0 ta baho
5
4
3
2
1

Maqola idintifikatorlari

Foydalanilgan adabiyotlar

Zender, C. S., Bian, H., & Newman, D. (2003). Mineral dust entrainment and transport. Journal of Geophysical Research, 108(D14), 4416. https://doi.org/10.1029/2002JD002775

Kok, J. F., et al. (2014). The physics of wind-blown sand and dust. Reports on Progress in Physics, 77(6), 066901. https://doi.org/10.1088/0034-4885/77/6/066901

Al-Dousari, A. M., & Al-Awadhi, J. (2012). Dust fallout characteristics in arid regions. Aeolian Research, 5, 127–139. https://doi.org/10.1016/j.aeolia.2012.04.001

Huang, N., & Shi, Z. (2017). Wind erosion hazard mapping using GIS. Environmental Monitoring and Assessment, 189, 529. https://doi.org/10.1007/s10661-017-6244-8

Breckle, S.-W., & Veste, M. (2012). Arid dune ecosystems. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-642-31106-5

Burgess, T., Giles, J., & Thomas, D. (2019). GIS-based assessment of aeolian sand hazards along transportation corridors. Natural Hazards, 98(2), 645–662. https://doi.org/10.1007/s11069-019-03692-4

Zhang, H., Wang, X., & Dong, Z. (2021). Wind-blown sand hazards and mitigation strategies for highways in arid regions. Aeolian Research, 50, 100682. https://doi.org/10.1016/j.aeolia.2021.100682

Li, Y., Chen, F., & Liu, G. (2020). Integration of remote sensing and GIS for sandstorm hazard monitoring. Remote Sensing, 12(18), 3021. https://doi.org/10.3390/rs12183021

Dong, Z., & Qian, G. (2018). Aeolian sand transport and its geomorphological implications in desert environments. Geomorphology, 317, 1–12.https://doi.org/10.1016/j.geomorph.2018.05.021

Shao, Y. (2008). Physics and modelling of wind erosion. Springer. https://doi.org/10.1007/978-1-4020-8895-7

Prospero, J. M. (2002). Environmental characterization of global sources of atmospheric soil dust. Reviews of Geophysics, 40(1), 1002. https://doi.org/10.1029/2000RG000095

Ginoux, P., Prospero, J. M., Gill, T. E., Hsu, N. C., & Zhao, M. (2012). Global-scale attribution of anthropogenic and natural dust sources. Atmospheric Chemistry and Physics, 12, 10615–10637. https://doi.org/10.5194/acp-12-10615-2012

Okin, G. S. (2015). Connectivity in aeolian systems. Geomorphology, 238, 16–25. https://doi.org/10.1016/j.geomorph.2014.02.024

Thomas, D. S. G. (2011). Aeolian geomorphology: process and landforms. Earth-Science Reviews, 104(1–3), 1–3. https://doi.org/10.1016/j.earscirev.2010.09.001

Ravi, S., Breshears, D. D., Huxman, T. E., & D’Odorico, P. (2011). Land degradation in drylands: interactions among hydrologic–aeolian erosion and vegetation dynamics. Geomorphology, 116(3–4), 236–245. https://doi.org/10.1016/j.geomorph.2009.11.023

Middleton, N. J. (2017). Desert dust hazards: A global review. Aeolian Research, 24, 53–63. https://doi.org/10.1016/j.aeolia.2016.12.001

Katra, I., & Gross, A. (2014). The spatial distribution of dust emissions from sand dunes. Aeolian Research, 12, 53–60. https://doi.org/10.1016/j.aeolia.2013.10.004

Baddock, M. C., Strong, C. L., Leys, J. F., & Heidenreich, S. K. (2011). Dust emissions from drylands. Geomorphology, 134(3–4), 180–188. https://doi.org/10.1016/j.geomorph.2011.02.003

Kok, J. F., et al. (2012). An improved dust emission model. Geophysical Research Letters, 39(19), L19802. https://doi.org/10.1029/2012GL052439

Parajuli, S. P., & Zender, C. S. (2018). Connecting geomorphology and dust emission models. Journal of Geophysical Research: Earth Surface, 123(12), 3153–3171. https://doi.org/10.1029/2018JF004817

Alharbi, O. A., & Alghamdi, A. S. (2019). Sand encroachment hazard assessment using GIS. Environmental Earth Sciences, 78, 540. https://doi.org/10.1007/s12665-019-8570-4

Zhang, Z., Li, J., & Wang, T. (2016). Spatiotemporal variation of dust storms in Central Asia. Atmospheric Research, 178–179, 145–156. https://doi.org/10.1016/j.atmosres.2016.03.008

Goossens, D., & Buck, B. (2014). Dust dynamics in desert environments. Earth-Science Reviews, 138, 295–321. https://doi.org/10.1016/j.earscirev.2014.08.004

Katra, I. (2020). Aeolian dust transport and environmental impacts. Atmosphere, 11(2), 150. https://doi.org/10.3390/atmos11020150

Zhao, W., He, Z., & Chang, X. (2018). Wind erosion processes in arid landscapes. Catena, 167, 188–197. https://doi.org/10.1016/j.catena.2018.05.015

Sterk, G. (2003). Causes, consequences and control of wind erosion. Land Degradation & Development, 14(1), 1–14. https://doi.org/10.1002/ldr.526

Webb, N. P., & Strong, C. L. (2011). Soil erodibility dynamics and sand drift. Aeolian Research, 3(2), 105–116. https://doi.org/10.1016/j.aeolia.2011.03.001

Li, J., Okin, G. S., & Epstein, H. (2009). Quantitative assessment of wind erosion. Remote Sensing of Environment, 113(6), 1241–1251. https://doi.org/10.1016/j.rse.2009.02.001

Field, J. P., Belnap, J., & Breshears, D. D. (2010). Wind erosion risk assessment. Journal of Geophysical Research, 115, F03008. https://doi.org/10.1029/2009JF001599

Chappell, A., Webb, N. P., & Leys, J. F. (2018). Modelling dust emission. Earth Surface Processes and Landforms, 43(8), 1733–1744. https://doi.org/10.1002/esp.4358