«TABSIRAT AL-ADILLA» ASARIDA TILGA OLINGAN HANAFIY TA’LIMOTI VAKILLARI

Ushbu maqola Movarounnahr kalom maktabi va hanafiy-moturidiylik ta’limotining shakllanish tarixini ilmiy asosda yoritishga bag‘ishlangan. Asarda ta’limotning ildizlari ilk islom davrlariga borib taqalishi tarixiy va biografik dalillar asosida isbotlanadi. Muallif Abul Muin Nasafiyning «Tabsirat al-adilla» asari tahlil qilinib, undagi metodologik yondashuv – ilmiy silsila (isnod) orqali dalillash usuli ko‘rsatib beriladi. Maqolada Abu Ja’far Tahoviy, Abu Bakr Juzjoniy, Abu Nasr Iyoziy, Abu Ahmad Iyoziy, Abu Salama Samarqandiy va nihoyat Imom Abu Mansur Moturidiy kabi olimlarning ilmiy merosi, ularning o‘zaro ustoz-shogirdlik rishtalari asosida Movarounnahrda sog‘lom aqidaviy muhit qanday shakllangani yoritiladi. Tadqiqotda bu maktab vakillari mo‘taziliy va karromiy oqimlariga qarshi yozgan raddiyalar orqali «Ahli sunna val jamoa» e’tiqodini mustahkam himoya qilgani tahlil etiladi. Shuningdek, Imom Moturidiy faoliyatining mantiqiy va daliliy asoslari, uning «Kitob at-tavhid», «Ta’vilot al-Qur’on» kabi asarlarida aks etgan kalomiy metodologiyasi ochib beriladi. Xulosa sifatida, maqolada Hanafiy-Moturidiylik ta’limoti yangi paydo bo‘lgan emas, balki Movarounnahrda asrlar davomida uzluksiz rivojlangan ilmiy va ijtimoiy an’anaga ega ekanligi ilmiy asosda isbotlanadi.