logo
calendar3 Sentabr 2026
view7
Asosiy til:O'zbek

Abu Bakr Varroq Termiziy: hayoti va merosi

Fan yo'nalishi:Dinshunoslik ​
pdf

06_Jurabek_Chutmatov_Ab....pdf

PDF

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Termiziylik olimlar islom ilmlarining barcha asosiy yo‘nalishlarida shug'ullanib ko‘plab asarlar yaratishgan. Jumladan, Abu Bakr Varroq Termiziyning ham ko‘plab asarlari nomi bizgacha yetib kelgan bo‘lsa-da, ularni topib o‘rganish alohida ahamiyatga ega. Bugungi kungacha uning faqat “al-Olim val-muta’allim” (Ustoz va shogird) asari topib o‘rganilgan, ammo shuning o‘zi ham olimning serqirra mutafakkir ekanini ko‘rsatmoqda. Zero, asar islom ilmlarning juda ko‘plab yo‘nalishlari bilan birga dunyoviy bilimlar, jumladan, tibbiyot, biologiya va boshqa fanlarni o‘z ichiga olgan. Bu esa alloma va uning ustozi Hakim Termiziyda mavjud bo‘lgan hakim unvonining mazmuni diniy va dunyoviy bilimlar uyg‘unligida ekanligiga ishora qiladi. Shuningdek, allomaning tafsir manbalarida kelgan oyatlarga sharhlari ham alohida to‘planib, tadqiq va nashr etiladigan miqdorda ekani ma’lum bo‘ldi. Umuman, Abu Bakr Varroq Termiziy islom tafakkuri tarixida muhim o‘rin tutgan shaxslardan bo‘lgani aniqlanib, olim uslub jihatdan Hakim Termiziy izdoshi sifatida shuningdek, ham tasavvuf yo‘nalishida, ham Abulqosim Hakim Samarqandiy orqali kalom ilmi yo‘nalishida Movarounnahr islomiy muhitiga bevosita ta’sir ko‘rsatgan yirik olim ekani asoslandi. Movarounnahrda “hikmat” va “hakimlik” tushunchalari va bundagi vorisiylik tamoyillari tahlil etildi. Olimning asarlari butun islom dunyosida tarqalganligi va qadrlanishiga oid dalillar keltirildi. Maqolada Varroq Termiziy qarashlari haqida bevosita olim qalamiga mansub “al-Olim val-muta’allim” asariga suyangan holda xulosalar berildi. Bularning barchasidan kelib chiqib, olim faoliyati borasida alohida yirik tadqiqotlar olib borish lozimligi xulosa qilindi.

MUALLIFLAR

J.Chutmatov

Mustaqil tadqiqotchi

Teglar

# maktab# hikmat# Balx# silsila# varroq# Termiz# Ayoz# Siyohjurd# hakim# so'fiy

O'XSHASH MAQOLALAR

SHU JURNALDAGI BOSHQA MAQOLALAR

Maqolani baholang

0
0 ta baho
5
4
3
2
1

Foydalanilgan adabiyotlar

Ansoriy, Abu Ismoil Abdulloh ibn Muhammad ibn Ali Haraviy. (1983). Classes of the Sufis. Eron: Intishorot Farug‘iy.

Asbahoniy, Abu Nu’aym Ahmad ibn Abdulloh ibn Mihron ibn Ahmad. (1984). Ornament of Saints and Classes of the Elite. X. Bayrut: Dor al-kutub al-arabiy

Attor, Abu Homid Muhammad ibn Abu Bakr Ibrohim Farididdin Nishopuriy. (1997). Memorial of the Saints. Tehron: Behzod.

Balxiy, Abu Bakr Abdulloh ibn Umar ibn Muhammad ibn Dovud Voiz Safiyiddin. (1972). Virtues of Balkh (Abdulloh Muhammad ibn Muhammad ibn Husayn Husayniy Balxiy, Trans.). Tehron: Intishoroti bunyodi farhangi Eron, Dovurpanoh.

Bayhaqiy, Abu Bakr Ahmad ibn Husayn ibn Ali ibn Muso Xusravjirdiy Xurosoniy. (1990). Branches of Faith (Vol. VII). Bayrut: Dor al-kutub al-ilmiyya.

Buxoriy, Hofiz Tanish. (1999). Abdullanoma (“The Royal Sharafname”), Book One (S. Mirzayev, Trans.; B. Ahmedov, Ed.). Toshkent: Sharq.

Hujviriy, Abulhasan Ali bin Usmon bin Abu Ali Jullobiy Gʻaznaviy. (1974). Revelation of the Veiled (Is’ad Abdulhodiy Qandil, Trans.; Vol. II). Iskandariya: Majlis al-a’lo lish-shu’un al-islomiy.

Ibn Havqal, Abulqosim Muhammad ibn Havqal Bag‘dodiy Mo‘siliy. (1873). Book of Roads and Kingdoms. Leyden: Brill.

Ibn Hibbon, Abu Hotim Muhammad ibn Hibbon ibn Ahmad Tamimiy Bustiy. (1977). Garden of the Intelligent and Delight of the Excellent. Bayrut: Dor al-kutub al-ilmiyya.

Jomiy, Abulbarakot Nuriddin Abdurahmon ibn Nizomiddin Ahmad ibn Muhammad Dashtiy Xarjirdiy Naqshbandiy. (1989). Breezes of Companionship from the Holy Cities (Translated from Persian into Arabic). Qohira: Azhari Sharif.

Kaloboziy, Abu Bakr Muhammad ibn Is’hoq Buxoriy. (1994). Introduction to the Doctrine of the People of Sufism. Qohira: Maktaba al-xonajiy.

Kahola, Umar Rizo. (n.d.). Dictionary of Authors: Biographies of Arabic Books’ Authors (Vol. XV). Bayrut: Maktaba al-musanna, Dor uihyo at-turos al-arabiy.

Kenjabek, Mirzo. (2001). Termiz Memoirs. Toshkent: O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi.

Kenjabek, Mirzo. (2017). Great Termiz Scholars: Termiz Memoirs. Toshkent: O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi.

Maxmud, ibn Valiy. (1977). More on Nobility and Virtues (B.A. Axmedov, Ed.). Toshkent: Fan.

Muslim, Abulhusayn Muslim ibn Hajjoj ibn Muslim Qushayriy Nishopuriy. (1991). Sahih Muslim (Vol. V). Qohira: Dor al-hadis.

Navoiy, Alisher. (2001). Breezes of Love. Toshkent: Fan.

Nasafiy, Abu Hafs Najmiddin Umar ibn Muhammad ibn Ahmad. (1999). Candy Regarding the Scholars of Samarkand. Tehron: Oyna Meros.

Nishopuriy, Abulqosim Hasan ibn Muhammad ibn Habib. (1987). Madmen’s Garland. Bayrut: Dor an-nafois.

Qurtubiy, Shamsiddin Abu Abdulloh Muhammad ibn Ahmad ibn Abu Bakr ibn Farh Ansoriy Xazrajiy. (2003). Collection of Quranic Rulings (Vol. XX). Riyoz: Dor ’alam al-kutub.

Qushayriy, Abulqosim Abdulkarim ibn Havazon ibn Abdulmalik ibn Talha ibn Muhammad Nishopuriy Shofe’iy. (1989). Risala of Qushayri. Qohira: Dor ash-shu’ab.

Sa’labiy, Abu Is’hoq Ahmad ibn Muhammad ibn Ibrohim Nishopuriy. (2002). Revelation and Explanation (Vol. X). Bayrut: Doru ihyo at-turos al-arabiy.

Sam’oniy, Abu Sa’id Abdulkarim ibn Muhammad ibn Mansur Tamimiy. (1980–1984). Genealogies (Vol. XII). Qohira: Maktaba Ibn Taymiyya.

Sezgin, Fuad. (1991). History of Arabic Heritage (Mahmud Fahmiy Majoziy, Trans.; Vol. II). Riyoz: Idora as-saqofa van-nashr bil-jami’a.

Sha’roniy, Abu Muhammad Abdulvahhob ibn Ahmad ibn Ali. (1897). Great Classes (Occurrences of Lights in the Classes of the Excellent). Qohira: Matba’a al-omiro.

Sulamiy, Abu Abdurahmon Muhammad ibn Husayn ibn Muhammad ibn Muso Azdiy. (1998). Classes of the Sufis. Bayrut: Dor al-kutub al-ilmiyya.

Termiziy, Abu Bakr Muhammad ibn Umar. (2001). The Scholar and the Learner. Qohira: Maktaba al-xonajiy.

Tursunov, Sayfulla, Murtazoyev Bobonazar, & Allanov, Orif. (2015). Termiz Scholars. Toshkent: Yangi Nashr.

Xolmirzayev, Abdulla. (2015). Light from Termiz…. Toshkent: “San’at” Journal Publishing.

Zahabiy, Shamsiddin Abu Abdulloh Muhammad ibn Ahmad ibn Usmon ibn Qaymaz Turkmaniy Dimashqiy. (1987). History of Islam and Deaths of Eminent Figures (Vol. LII). Bayrut: Dor al-kutub al-arabiy.

Zahriy, Xolid (2012). Shayx va faylasuf: qiroatu fil-madiyna al-fozila baynal-Hakim at-Tirmiziy val-Forobiy (Shayx va faylasuf: fozil shaharda Hakim Termiziy va Forobiy qarashlari mutolaasi) // Les maîtres soufis et leurs disciples des IIIe-Ve sièclesIe (IXe-Ve siècles). Enseignment, shakllantirish va uzatish. Geneviève Gobillot va Jean-Jacques Thibon uchun koordonne. Damas-Beyroth.