SADR SHAHID HUSOMUDDIN UMAR BUXORIYNING “KITOB AL VAQF” ASARIDA FAQIHLARNING VAQF NAZARIYASI: FIQHIY BAHSLAR VA ULARNING HUQUQIY AHAMIYATI

Sadr shahid Husomuddin Umar Buxoriyyning “Kitob al-vaqf” asari islom huquqida vaqf masalalarini tizimli tarzda yoritadi. Kitob ikki qo‘lyozma asosida tadqiq etilgan va matnning asl nusxasi saqlangan. Muallif fiqhiy qarashlar, ijtihodiy tafovutlar va mashhur faqihlar fikrlarini keltirib, o‘z ijtihodini ham bayon qiladi. Asarda Abu Hanifa, Abu Yusuf, Muhammad ibn Hasan Shayboniy va boshqa hanafiy ulamolarning vaqf masalalaridagi qarashlari, xususan, vaqfning joizlik sharti, foyda va mulk taqsimoti, farzandlar va faqirlarga taqsimlash kabi masalalar tahlil qilinadi. Sadr shahid usul al-fiqhning qiyos va istihson metodlarini keng qo‘llab, farzandlar va qarindoshlar orasida vaqf huquqi va shartlarini aniq belgilaydi. Shuningdek, faqirlik mezonlari, vaqf daromadi va merosga o‘tishi, daromadning hisoblanish vaqti kabi murakkab masalalar bayon qilingan. Asar muta’axxir va mutaqaddim ulamolarning qarashlarini solishtirib, islom huquqining amaliy jihatlarini yoritadi. Tadqiqotchi kitobning ilmiy izohlar bilan boyitilgan nashrini taqdim etib, o‘quvchi va tadqiqotchilar uchun qadriyatli manba yaratgan. Kitob fiqhshunoslik, islomiy huquq tarixi va ijtihodiy tafovutlarni o‘rganishda muhim ahamiyatga ega.