logo
calendar8 May 2026
view10
Asosiy til:O'zbek

Мовароуннаҳрда фиқҳ илмий йўналишларининг шаклланиши ва ривожланиши

Fan yo'nalishi:Tarix
pdf

2_f51cc02d.pdf

PDF

ISLOM ZIYOSI

ISLOM ZIYOSI

Maqola chop etishsee more

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Ушбу мақолада Марказий Осиёда ҳанафийлик мазҳаби бошқа исломий мазҳаблар, фирқалар, мактаблар, тариқатлар орасида ўзига хос мавқени эгаллагани таҳлил этилган. Тадқиқ этилган манбалар шуни кўрсатадики, Мовароуннаҳрда IX асрдан бошлаб то XIII аср охиригача ҳанафийлик мазҳабида узлуксиз доимий анъаналар давом этган. Мақолада айнан мана шу жиҳатларга алоҳида урғу қаратилган. Ушбу мақолада мазҳабнинг буюк намоёндалари доираси - муфтийлар, мужтаҳидлар, устозлар, мўътабар матн, асарлар муаллифлари, ўз даврининг кўзга кўринган диний арбоблари шахсиятлари аниқланган. Улар ҳақида маълумотлар тўпланган. Биринчидан, ҳанафийлар анъаналарига суянган ҳолда, иккинчидан, йиғилган маълумотлар таҳлили натижаларига қараб, ушбу мактаблар тарихи бўйича янги илмий хулосалар илгари сурилган. Мақолада Мовароуннаҳрда шаклланган Самарқанд, Бухоро, Шош, Фарғона, Хоразм ва Уструшана мактабларида етишиб чиққан фақиҳлар тўғрисида библиографий маълумотлар тақдим этилган бўлиб, уларга тегишли асарларнинг минтақа фиқҳ илми ривожидаги аҳамиятига ҳам тўхтаб ўтилган. Мазкур олимларнинг етишиб чиқиши ҳамда улар томонидан ёзилган асарларнинг мусулмон дунёсининг турли минтақаларига тарқалишда муҳим рол ўйнаган минтақадаги сиёсий-ижтимоий ҳолат ҳам таҳлил этилган. Ушбу омиллар Мовароуннаҳр минтақаси XI-XIV асрлар оралиғида ҳанафий мазҳаби ривожланишининг марказига айланишига сабаб бўлгани мисоллар асосида тадқиқ этилган.

MUALLIFLAR

M.Kamilov

"O`ZBEKISTON XALQARO ISLOM AKADEMIYASI" DAVLAT MUASSASASI

Teglar

# фиқҳ# ҳанафийлик# фақиҳ# Мовароуннаҳр# мотуридийлик# фиқҳий мактаблар# ижтиҳод эшиклари# мужтаҳид

O'XSHASH MAQOLALAR

SHU JURNALDAGI BOSHQA MAQOLALAR

Maqolani baholang

0
0 ta baho
5
4
3
2
1

Foydalanilgan adabiyotlar

Абдуллаев, А. (2002). Абуллайс ас-Самарқандий ҳаёти ва ижоди. Тошкент ислом университети илмий таҳлил ахбороти, (1), 28–31.

Абдулкарим ас-Самъоний. (1999). Насабнома (Ал-Ансоб) (А. Раззоқ, тарж.). Бухоро: Бухоро.

Абул Муин Насафий. (2017). Табсират ал-адилла (С. Оқилов, тарж. ва изоҳлар муаллифи, Ж. 1). Тошкент: Ҳилол-нашр.

Аз-Заҳабий. (б.й.). Сияру аълом ан-нубало (Ж. 18).

Ат-Тамимий. (б.й.). Ат-Табақот (Ж. 2).

Бартольд, В. В. (1963). История Туркестана. В Собрание сочинений (Т. 2, Ч. 1). Москва.

Bedir, M. (1999). The Early Development of Hanafi Usul al-Fiqh (Doctoral dissertation). Manchester: University Press.

Bedir, M. (2010). Buhara Hukuk Okulu (Vakıf hukuku bağlamında 10–13. yüzyıl Orta Asya Hanefi hukuku üzerinde bir inceleme). İstanbul: Edam Akademi Kitaplığı.

Brockelmann, C. (1937). Geschichte der arabischen Litteratur. Supplementband I. Leiden.

Исмоил Бошо ал-Бағдодий. (1992). Ҳадият ал-‘орифин. Байрут.

Камалиддинов, Ш. (1993). «Китоб ал-ансаб» Абу Са‘да Абдалкарима ибн Мухаммада ас-Сам‘ани как источник по истории и истории культуры Средней Азии. Ташкент.

Каҳҳола, У. Р. (1980). Муъжам ал-муаллифин (Ж. 2). Байрут: Дор иҳёи-т-турос ал-арабий.

Комилов, М. М. (2000). Мовароуннаҳр фиқҳ илми ривожида Алоуддин ас-Самарқандийнинг ўрни ва «Туҳфат ул-фуқаҳо» асарининг аҳамияти (Тарих фанлари номзоди диссертацияси автореферати). Тошкент.

Қураший, Абу Муҳаммад Абдулқодир ибн Абилвафо Муҳаммад ибн Муҳаммад Мисрий. (1993). Жавоҳир ал-мудийа фи табақот ал-ҳанафийя (Ж. 1–5, А. М. Хулв таҳрири остида). Қоҳира: Ҳижр.

Муҳаммад Абдулҳай Лакнавий. (1998). Фавоид ал-баҳийя фи тарожим ал-ҳанафийя (А. Заҳабий таҳрири остида). Байрут: Дор ал-Арқам ибн ал-Арқам.

Муҳаммад Наршахий. (1966). Бухоро тарихи. Тошкент.

Муҳаммад ал-Кардарий ал-Баззозий ал-Хоразмий. (б.й.). Ал-Жомиъ ал-Важиз (Қўлёзма, Сулаймония кутубхонаси, №158). Истанбул.

Муминов, А. К. (1990). Мавераннахрская школа фикха (IX–XIII века). Общественные науки в Узбекистане, (10), 40–41.

Муминов, А. К. (2003). Роль и место ханафитских ‘улама’ в жизни городов Центрального Мавараннахра (II–VII/VIII–XIII вв.) (Докторская диссертация). Ташкентский исламский университет.

Хайруддин аз-Зириклий. (1998). Ал-Аълом (Ж. 4). Байрут: Дор ал-илм ли-л-малайин.

Халидов, А. Б. (1986). Арабские рукописи Института востоковедения Академии наук СССР (Т. 1). Москва: Наука.

Ҳусомуддин Садр Шаҳид. (1977–1978). Шарҳ адаб ал-қози ли-л-Хассоф (Ж. 1–4, М. Ҳ. Сархон таҳрири остида). Бағдод: Дор ал-Араб.

Юзеева, А. Н. (2003). Очерки Марджани о восточных народах. Казань: Татарское книжное издательство.

ابو الحسنات محمد عبد الحي اللكنوي. (1903). الفوائد البهية في تراجم الحنفية. قازان.