Мақолада тафсир илмининг ривожи натижасида нақлий ва ақлий тафсирларнинг вужудга келиши, ақлий тафсирларнинг тараққиёти ва бундай тафсирларга қўйилган талаблар таҳлил қилинган. Шунингдек, машҳур ақлий ва нақлий тафсир китоблари ҳақида ҳам маълумотлар берилган. В статье анализируется появление тафсиров бин накл и бир райъ в итоге прогрессе тафсиров, а также, развитие тафсир бир райъ и требование к таким тафсирам. Кроме этого, даны сведения о самых известных тафсирах. The article elucidates how development of tafsirs brought about the emergence of transmittd and rational tafsirs. Apart from it, author analyzes the evolution of rational tafsirs and the requirements to them and tries to give information about wide spread tafsirs.