logo
calendar13 декабр 2019
view2
Asosiy til:O'zbek

ЗАМАХШАРИЙ ИЛМИЙ МЕРОСИНИНГ ТАРИХНАВИСЛИГИ

Fan yo'nalishi:
pdf

5df36cd5afb6c.pdf

PDF

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Мақола таниқли мутафаккир Маҳмуд Замахшарий асарлари, рисолалари таҳлили ва олим меросининг Ўзбе­ кистонда ўрганилиш тарихига бағишланган. Маҳмуд Замахшарий илмий меросини тадқиқ қилиш том маънода Ўзбекистон мустақиллиги йилларидан бошлаб кун тартибидан жой олди. «Муқаддамату­л­адаб»нинг форсий ва туркий сўзлик киритилган нусхалари ўзбек тарихий лексикологияси, жумладан, лексикографияси учун жуда қимматлидир. Унда туркий сўзларнинг ҳам арабча, ҳам форс­тожикча муодиллари борлиги сўзлар маъносини тўғри аниқлашда катта ёрдам берган. «Муқаддамату­л­адаб»нинг Ўзбекистонда ўрганилиш ҳолатини таҳлил қилиш, мазкур асарнинг тил тарихига оид барча манбаларда қимматли асар сифатида эътироф этилиши ушбу мақолада яққол намоён бўлади. Шу билан бирга, Замахшарий ижодини ўрганишга ўз ҳиссасини қўшган қатор олимларнинг илмий изланишлари таҳлил қи­ линади. Эришилган ютуқ ва камчиликлар ҳақида фикр ва мулоҳазалар баён этилади. Мақоланинг асосий қисми эса бугунги кунга қадар тадқиқ этилмаган «Муқаддамату­л­адаб»нинг туркий сўзлик киритилган энг қадимий Ёзгат­Хоразм қўлёзмасининг манбашунослик, луғатшунослик, тилшунослик нуқтаи назаридан таҳлили ва унинг бошқа қўлёзма нусхалари ичида устун тарафларини очиб беради. Шунингдек, мақолада А.Рустамов, Ғ.А.Абдураҳмонов, А.Алиев, У.Уватов, З.Исломов, М.Ю.Ҳакимжонов, М.Носирова, Қ.Содиқов, И.Қўчқортоев, В.В.Бартольд, А.Е.Бертельс, Ф.Дорнзайф, Н.Сулаймонова, Б.Турдиали­ ев, А.А.Болтаевларнинг Маҳмуд Замахшарий илмий меросини ўрганиш бўйича олиб борган тадқиқотлари таҳлил қилинган. Статья посвящена истории изучения в Узбекистане научных трудов, трактатов и наследия известного мыс­ лителя Махмуда Замахшари. Исследование научного наследия Махмуда Замахшари началось с первых лет не­ зависимости Узбекистана. Экземпляры «Мукаддамату­л­адаб», в которые включены персидский и тюркский словники являются очень ценными материалами для узбекской исторической лексикологии, в том числе, и для лексикографии. Наличие арабских, персидско­таджикских эквивалентов тюркских слов способствовало точно­ му определению их значений. Анализ состояния изучения «Мукаддамату­л­адаб» в Узбекистане, признание данного научного труда во всех источниках относительно истории языка в качестве ценного произведения ясно показаны в данной научной статье. Вместе с тем, в статье проанализированы научные исследования ряда ученых, которые внесли достойный вклад в изучение творчества Замахшари, изложены мнения и предложения о достижениях и недостатках. Ком­ ментарии и комментарии о достижениях и недостатках. В основной части статьи с точки зрения источниковеде­ ния, лексикографии и языкознания проанализирована самая древняя Ёзгатско­Хорезмская рукопись произведе­ ния «Мукаддамату­л­адаб», в которую включен до сих пор не исследованный тюркский словник, освещены её преимущественные стороны среди других рукописных экземпляров. Также, в настоящем исследовании проанализированы научные исследования таких известных ученых, как А.Рустамов, Г.А.Абдурахмонов, А.Алиев, У.Уватов, З.Исломов, М.Ю.Хакимжонов, М.Носирова, К.Содиков, И.Кучкартаев, В.В.Бартольд, А.Е.Бертельс, Ф.Дорнзайф, Н.Сулаймонова, Б.Турдиалиев, А. А.Болтаев и др. по из­ учению наследия Махмуда Замахшари. Th present scientifi article is devoted to the history of study of works of well­known thinker Mahmud Zamakhshari, analysis of his treatises and his scientifi heritage in Uzbekistan. Th study of Mahmud Zamakhshari’s scientifi heritage has been placed on the agenda aftr the independence of Uzbekistan. Persian and Turkish versions of “Muqaddamatu­ladab” are valuable for Uzbek lexicology, including it’s lexicography. Th presence of Turkic words with both Arabic and Persian­Tajik equivalents was very important and useful in defiition their true meanings. Ths article clearly shows that the study of “Muqaddamatu­l­adab” in Uzbekistan is really valuable work in all sources of language history. At the same time, a number of scientists have contributed to the study of Zamaxshari’s creative works. Comments and comments on the achievements and disadvantages. Th main part of the article explains the superior aspects of the ancient Turkic word “Muqaddamatu­l­adab”, which has not been studied so far, in terms of sources, linguistics, linguistic analysis and other manuscripts of the oldest Yozgat­Khorezm manuscript. Scientifi researches of well­known scientists such as A. Rustamov, G. Abdurahmanov, A. Aliev, U. Uvatov, Z. Islomov, M. Yu. Hakimjonov, M. Nosirova, Q. Sodiqov, I. Kochchortoyev, V. V. Bartold, works of E. Bertels, F. Dornzayf, N. Sulaymonova, B. Turdialiev, A. A. Boltaev on the study of the heritage of Mahmud Zamakhshari have been analyzed in the article.

MUALIFLAR

Teglar

# «Муқаддамату-л-адаб»# «Адаб ил- мига кириш»# «Муфассал»# лексикология# арабча-форс- ча-туркий луғат# идеографик луғат# товушлар талаффу- зи# араб тилидаги флексия# назм ва наср. Ключевые слова: «М# «Адаб илмига кириш»# арабско-рус- ско-туркский словар# идеографический словарь# произно- шение звуков# флексия арабского языка# поэзия и проза. Key words: «Muka# «Enter to the study Adab»# «Mufassal»# lexicology# Arabic-Persian-Turkic vocabulary# graphic vocabulary# pronunciation of vowels# inflxion in Arabic# poetry and prose.

Maqolani baholang

0

0 ta

Maqola idintifikatorlari

Foydalanilgan adabiyotlar

public

SLIB.uz — O'zbekiston ilmiy jurnallari va maqolalar yagona tizimda ilmiy nashirlarni bir joyda ko'rish, izlash va ulardan foydalanish imkonini beruvchi zamonaviy platforma.

Ijtimoiy tarmoqlarda
instagramtelegramyoutubefacebook

Bog'lanish uchun

Manzil:Chilonzor tumani Qatortol ko'chasi 60B

Tel:+998(55)511-44-00

Savol-javob va takliflar uchun

© 2026 Barcha huquqlar himoyalangan.