Шу вақтгача ХIХ асрда яшаб ижод этган Хоразм маърифатпарварларининг нафс ва унга қарши кураш тўғрисидаги қарашлари деярли тадқиқ қилинмасдан келинмоқда. Мақолада ХIХ аср Хоразм маърифатпарвар ижодкорлари эътибор берган масалалардан бири: нафс тарбияси, нафсни жиловлаш, сабр-қаноат тушунчалари баёни берилган. Шунингдек, ушбу масалалар Қуръони карим, ҳадислар ва тасаввуф фалсафасида муҳим ўринни эгаллаши ва нафс инсоннинг руҳи, ички дунёси, моҳияти ва бошқа маъноларда қўлланилиши ҳамда унинг асосий мазмуни шаҳват, таъмагирлик, ҳирс, очкўзлик, бахиллик, эҳтирослилик ва шахсиятпарастликни билдириши таҳлил қилиган. Ушбу фикрлар Мунис ва Огаҳийларнинг фалсафий қарашлари мисолида ёритилган.