Мақолада илғор маърифатпарварлик ғояларига асосланган фалсафий қарашлар мозийдаги кўп шоирлар ва мутафаккирларнинг асарларида мавжуд бўлиб, улар ўзлари яшаган даврдаги баъзи ҳукмрон табақа вакиллари, миршаблар, ясовуллар, шайхлар, муфтий ва зоҳидлар, хуллас руҳонийларнинг ярамас қилиқларини танқид қилганлар. Жомий, Навоий, Машраб ва бошқалар баъзи ҳукмрон тоифага мансуб амалдорларнинг ахлоқсизлигини, диний қоидаларга зид хатти-ҳаракатларини очиб ташлаганлар. ХIХ аср Хива хонлигида ижод қилган шоирларнинг хизмати шундаки, улар баъзи руҳоний вакилларини фақат танқид қилиш билан кифояланмасдан уларни тўғри йўлга солишга, диний қоидаларни сидқидилдан бажаришга ундаганлар. Шунингдек, улар ғазал, рубоий ва маснавийларида дин ва тасаввуф фалсафасидаги ижтимоийфалсафий, сиёсий, ахлоқий, гуманистик ва умуминсоний ғоялардан унумли фойдаланиб, тарғиб ва ташвиқ қилганлиги хусусида сўз боради.