Ilmiy nashr etika siyosati

Mazkur etika siyosati jurnal tomonidan ilmiy maqolalarni qabul qilish, taqrizdan o‘tkazish, tahrirlash va nashr etish jarayonida akademik halollik, ilmiy xolislik, mualliflik huquqi va nashriyot mas’uliyatining yuqori standartlarini ta’minlashga qaratilgan.

Jurnal tahririyati ilmiy nashr etikasining xalqaro tamoyillariga, akademik halollik va mas’uliyatli ilmiy nashriyot prinsiplariga amal qiladi. Barcha maqolalar mazmuni, ilmiy yangiligi, metodologik asoslanganligi, mustaqilligi va etik talablarga muvofiqligi nuqtayi nazaridan ko‘rib chiqiladi.

1. Mualliflarning etik majburiyatlari

Muallif maqolani jurnalga taqdim etish orqali quyidagi talablarni bajarishini tasdiqlaydi:

maqola muallifning yoki mualliflar jamoasining mustaqil ilmiy ishining natijasi bo‘lishi;
maqolada keltirilgan barcha ilmiy g‘oyalar, ma’lumotlar, iqtiboslar va foydalanilgan manbalar tegishli tartibda ko‘rsatilishi;
plagiat, o‘z-o‘zini plagiat qilish, ma’lumotlarni soxtalashtirish yoki ularni ataylab buzib ko‘rsatishga yo‘l qo‘yilmasligi;
maqola bir vaqtning o‘zida boshqa jurnalga nashr etish uchun yuborilmasligi;
maqolada ko‘rsatilgan barcha mualliflar tadqiqotga munosib ilmiy hissa qo‘shgan bo‘lishi;
maqolaning barcha mualliflari uning yakuniy mazmuni uchun mas’ul bo‘lishi;
tadqiqotda manfaatlar to‘qnashuvi mavjud bo‘lsa, bu haqda tahririyatga ma’lum qilinishi;
tadqiqot davomida insonlar, voyaga yetmaganlar yoki boshqa ishtirokchilar bilan ishlangan hollarda tegishli etik talablarga rioya qilinishi.

Muallif maqola e’lon qilinganidan keyin jiddiy xato yoki noto‘g‘ri ma’lumot aniqlansa, bu haqda jurnal tahririyatini zudlik bilan xabardor qilishi lozim.

2. Tahrir hay’atining etik majburiyatlari

Tahrir hay’ati maqolalarni baholashda xolislik, mustaqillik va ilmiy mezonlarga amal qiladi.

Maqolani nashr etish yoki rad etish to‘g‘risidagi qaror faqat maqolaning ilmiy sifati, mavzuga muvofiqligi, ilmiy yangiligi, metodologik asoslanganligi va jurnalning tahririy talablaridan kelib chiqib qabul qilinadi.

Tahrir hay’ati:

muallifning jinsi, millati, dini, lavozimi, ilmiy darajasi yoki boshqa shaxsiy xususiyatlaridan qat’i nazar, maqolalarni xolis ko‘rib chiqadi;
maqola va muallifga oid ma’lumotlarning maxfiyligini ta’minlaydi;
manfaatlar to‘qnashuvi mavjud bo‘lgan hollarda maqolani ko‘rib chiqish jarayonidan chetlanadi;
maqola mazmunidan shaxsiy yoki tijoriy manfaatlar uchun foydalanmaydi;
plagiat, soxtalashtirish yoki boshqa akademik halollik buzilishi holatlari aniqlanganda tegishli choralarni ko‘radi.

3. Taqrizchilarning etik majburiyatlari

Taqrizchilar maqolalarni xolis, mustaqil va professional tarzda baholashlari lozim.

Taqrizchi:

maqola mazmunining maxfiyligini saqlashi;
maqoladan shaxsiy yoki professional manfaatlar yo‘lida foydalanmasligi;
muallifning ilmiy qarashlariga nisbatan shaxsiy munosabatini baholash jarayoniga ta’sir ettirmasligi;
maqolani faqat ilmiy mezonlar asosida baholashi;
maqoladagi asosiy ilmiy xatolar, metodologik kamchiliklar va muhim jihatlarni asoslangan holda ko‘rsatishi;
o‘zining maqola muallifi bilan manfaatlar to‘qnashuvi mavjud bo‘lsa, bu haqda tahririyatni xabardor qilishi va taqriz berishdan voz kechishi;
maqoladagi foydalanilgan, ammo manbasi ko‘rsatilmagan ilmiy g‘oyalar yoki natijalar aniqlansa, bu haqda tahririyatga ma’lum qilishi kerak.

4. Plagiat va akademik halollik

Jurnal akademik halollik tamoyillariga qat’iy amal qiladi. Plagiatning har qanday shakli, jumladan, boshqa mualliflarning matni, g‘oyalari, ilmiy natijalari, jadvallari, rasmlari yoki boshqa materiallarini tegishli manbasiz o‘zlashtirish taqiqlanadi.

Maqolalarda plagiat, ma’lumotlarni soxtalashtirish, natijalarni ataylab buzib ko‘rsatish, soxta manbalardan foydalanish, mualliflikni noto‘g‘ri ko‘rsatish va boshqa akademik halollik buzilishlariga yo‘l qo‘yilmaydi.

Shubhali holatlar aniqlangan taqdirda tahririyat maqolani ko‘rib chiqishni to‘xtatishi, maqolani rad etishi yoki zarur hollarda allaqachon nashr etilgan maqola bo‘yicha tegishli tahririy choralarni ko‘rishi mumkin.

5. Manfaatlar to‘qnashuvi

Mualliflar, taqrizchilar va tahrir hay’ati a’zolari maqolaning xolis ko‘rib chiqilishiga ta’sir qilishi mumkin bo‘lgan moliyaviy, ilmiy, professional yoki shaxsiy manfaatlar to‘qnashuvi mavjud bo‘lsa, bu haqda tahririyatga ma’lum qilishlari shart.

Manfaatlar to‘qnashuvi aniqlangan taqdirda jurnal tahririyati maqolani xolis baholashni ta’minlash uchun tegishli choralarni ko‘radi.

6. Ma’lumotlarning maxfiyligi

Jurnal tahririyati maqolalarni taqriz qilish va nashrga tayyorlash jarayonida olingan ilmiy va shaxsiy ma’lumotlarning maxfiyligini ta’minlaydi.

Mualliflarning shaxsiy ma’lumotlari qonunchilik va jurnalning maxfiylik siyosatiga muvofiq himoya qilinadi hamda ularning roziligisiz uchinchi shaxslarga berilmaydi, qonunchilikda belgilangan holatlar bundan mustasno.

7. Tadqiqot etikasi

Insonlar ishtirokidagi tadqiqotlarda mualliflar ishtirokchilarning huquqlari, sha’ni, qadr-qimmati, shaxsiy hayoti va maxfiyligini himoya qilishlari shart.

Zarur hollarda tadqiqot tegishli tashkilot yoki etik komissiyaning roziligi asosida amalga oshirilganligi haqida ma’lumot berilishi kerak.

Voyaga yetmaganlar ishtirokidagi tadqiqotlarda ularning qonuniy vakillarining roziligi va tegishli etik talablar ta’minlangan bo‘lishi lozim.

8. Tahririy qarorlar va shikoyatlar

Jurnal tahririyati maqolalarni qabul qilish yoki rad etish to‘g‘risidagi qarorlarni ilmiy va tahririy mezonlar asosida qabul qiladi.

Muallif tahririyat qaroridan norozi bo‘lgan taqdirda, asoslantirilgan murojaat bilan jurnal tahririyatiga murojaat qilishi mumkin. Shikoyatlar xolis va belgilangan tartibda ko‘rib chiqiladi.

9. Maqolani qaytarib olish va tuzatish

Nashr etilgan maqolada jiddiy ilmiy xato, noto‘g‘ri ma’lumot, plagiat yoki akademik halollikning boshqa buzilishi aniqlansa, jurnal tahririyati maqolaga tuzatish kiritish, maqolani qayta ko‘rib chiqish yoki zarur hollarda maqolani nashrdan qaytarib olish to‘g‘risida qaror qabul qilishi mumkin.

Bunday qaror tegishli sabablar asosida qabul qilinadi va jurnalning rasmiy axborot resurslarida tegishli tarzda aks ettiriladi.

10. Nashr etishning mustaqilligi

Jurnal tahririyati ilmiy maqolalarni nashr etish jarayonida tashqi bosim, shaxsiy manfaat yoki tijoriy manfaatlarning ilmiy qarorlarga ta’sir ko‘rsatishiga yo‘l qo‘ymaydi.

Maqolalarni nashr etish to‘g‘risidagi qaror ularning ilmiy qiymati, dolzarbligi, yangiligi va jurnalning ilmiy yo‘nalishiga muvofiqligi asosida qabul qilinadi.

11. Etika siyosatiga rioya qilish

Mazkur etika siyosati jurnalning barcha mualliflari, tahrir hay’ati a’zolari, taqrizchilari va boshqa ilmiy nashr jarayoni ishtirokchilari uchun amal qiladi.

Jurnal tahririyati ilmiy halollik, xolislik, shaffoflik va mas’uliyat tamoyillariga asoslangan holda faoliyat yuritadi hamda ilmiy nashr sifatini doimiy ravishda takomillashtirib boradi.

2026-yil 2-son, 1-qism

Tegishli maqolalar

Maqolalar topilmadi