NOFILOLOGIK OLIY O‘QUV YURTLARIDA XORIJIY TILNI O‘QITISHDA CLIL- METODIDAN FOYDALANISH

Shiddat bilan rivojlanayotgan zamonaviy dunyo har bir universitet bitiruvchisiga yanada yuqori talablarni qo‘yadi, chunki jamiyat yuqori malakali mutaxassislarni tayyorlashga muhtoj. O‘z-o‘zidan ravshanki, chet tilini bilish mutaxassislar mehnat bozorida raqobatdoshlikni oshiradi va shu bilan xalqaro harakatchanlikni oshiradi. Shu munosabat bilan universitetlarning nodavlat fakultetlarida “chet tili”fanining roli sezilarli darajada oshmoqda. Oliy ta’limning davlat ta’lim standarti chet tilini o‘rganishda kasbiy xususiyatlarni, uning bitiruvchilarning kelajakdagi kasbiy faoliyatiga oid vazifalarni bajarishga qaratilishini talab qiladi. Vazifa nafaqat chet tilida muloqot qilish ko‘nikmalarini egallash, balki tanlangan mutaxassislik bo‘yicha ixtisoslashgan bilimlarga ega bo‘lishdir. Yuqoridagi vazifani hal etishda ko‘p jihatdan innovatsion pedagogik usul va texnologiyalarni qo‘llash orqali erishiladi. Ushbu texnologiyalardan biri CLIL texnologiyasidir. CLIL (tarkibiy va tillarni birlashtirilgan o‘rganish) nima? Agar siz ushbu kontseptsiyani rus tiliga tarjima qilsangiz, unda bu mavzuga oid integratsiyalashgan mashg‘ulotdan boshqa narsa emas. CLIL atamasi 1994-yilda Devid Marsh tomonidan “qo‘shimcha” darslar yoki ularning alohida bo‘limlari o‘qitiladigan o‘quv sharoitlariga murojaat qilish uchun ishlab chiqilgan. Bunday mashg‘ulotning maqsadi akademik intizomni va chet tilini bir vaqtning o‘zida o‘rganish, ya’ni til o‘rganish obyekti emas, balki boshqa obektlarni o‘rganish vositasi sifatida qaraladi. Shunday qilib, ona tili va xorijiy tillarda dars berish bitta. Ta’lim berish ikki tilda olib boriladi, shunda o‘quv vaziyatlari mashg‘ulotning holati va maqsadiga mos keladigan til ishlatiladi. CLIL uslubiga binoan, ona tili bundan mustasno, barcha o‘quv fanlarida chet tilidan barcha darslarda foydalanish mumkin, ya’ni til o‘qitish obyektiga emas, balki uning vositalariga aylanadi. CLIL texnologiyasining ikkita maqsadi bor, ya’ni mavzuni xorijiy til orqali o‘rganish va o‘qitilayotgan mavzu orqali chet tilini o‘rganish. Ushbu maqolada til va mazmun-mohiyat integrallashuvi masalasi ko‘rib chiqiladi. Maqolada CLIL atamasi, qisqacha etimologiyasi, tilni o‘qitishda asosiy kompetensiyalari va maqsadi yoritilgan. Shuningdek maqolada, CLIL-metod bilan mashg‘ulotlarni tashkil qilishning didaktik-metodologik tamoyillari, shartlari hamda afzalliklari tahlil qilingan.