Текширув мақсади: артериал гипертензия (АГ) билан оғриган беморларда қон томир деворларининг тузилиш ва функционал параметрлари билан боғлиқ қон томир деворининг маҳаллий ва регионал қаттиқлик кўрсаткичларини ўрганиш. Текширув материали ва усуллари. Текширувга I–II босқичдаги гипертоник касаллиги (ГК) бор бўлган 151 киши киритилган (ўртача ёши 55,4 ± 11,4 йил, эркакларнинг улуши 41,7 %, ўртача қон босими 162/101 мм сим. уст.). Эхокардиография (ЭХОКГ) «Еn VisorC» ультратовуш тизими орқали («PHILIPS», Голландия) стандарт усуллар бўйича беморнинг чап томонида 45° бурчак остида 3,5 МГц сенсори ёр- дамида амалга оширилди. Уйқу артерияларни (умумий, ташқи ва ички) ультратовуш текшируви М-, В-, CDW- ва PW – режимларида 10 МГц частотали чизиқли сенсорли «Еn VisorC» ультратовуш тизими («PHILIPS», Голландия) ёрдамида амалга оширилди. SphygmoCor асбоби ёрдамида (AtCor Medical, Ав- стралия) артериал деворнинг тизимли ва регионал қаттиқлик кўрсаткичларини таҳлил қилиш учун ап- планацион тонометрияси ўтказилди. Статистик ишлов бериш Windows 7.0 учун лицензияланган SPSS дастурий таъминот тўплами ёрдамида амалга оширилди. Текширув натижалари. АГ билан оғриган беморларда УУА маҳаллий қаттиқлигининг ўртача кўрсаткичларини ўрганаётганда, қон томир девори эластиклигининг аксарият кўрсаткичларининг ёмонлашиши аниқланди, айниқса АГ ни даражаси ва босқичи ошганда: Ер = 625,8 ± 24,9 мм сим. уст. ГК I-босқичидаги беморларида ва Ер = 987,9 ± 34,9 мм сим. уст. – ГК II-босқичида (р = 0,031). Корреляцион таҳлил натижасида қаттиқлик индекси диастолдаги чап бўлмача катталиги (n = 151; r = –0,41; p = 0,013), чап қоринча (ЧҚ) охирги систолик катталиги (n = 151; r = –0,44; p = 0,007) ва ЧҚ охирги систолик ҳажми (n = 151; r = –0,44; p = 0,007) ўртасидаги статистик жиҳатдан аҳамиятли салбий муносабатлар аниқланди. Кўплик регрессион таҳлил натижасида қаттиқлик индексининг ЧҚ охирги диастолик ҳажмига мустақил таъсири қайд этилди (r = 0,157, β = –0,004, p = 0,018). АГ билан оғриган беморларда «интима-ме- диа» комплексининг қалинлигига қараб, чўзилиш ва Петерсоннинг эластик модули каби артериал қаттиқлигининг кўрсаткичларида сезиларли ўзгаришлар аниқланди. Босқичма-босқич усул натижаси- да, артериал қаттиқлигининг атиги иккита башорат қилувчиси (Петерсон ва Юнг эластик модуллари) ГК билан оғриган беморларда «интима-медиа» комплексини қалинлигининг боғлиқ бўлган ўзгаришига ҳисса қўшдилар. Хулоса. ГК билан оғриган беморларнинг аксарият қисмида ЧҚ концентрик гипертрофия ва миокар- дининг концентрик ремоделлаши шаклланади. ГК билан ҳасталанган эркакларда ва аёлларда ЧҚММ индексининг ўзгариши ЧҚ гипертрофиясининг юқори даражаси ва интенсивлигидан далолат беради, айниқса эркакларда ЧҚММ индекси максимал кўрсаткичларга эга бўлади. Бундан ташқари, «интима- медиа» комплексининг қалинлиги (умумий улуши 91 %) ва юракнинг чап бўшлиқларини тавсифловчи эхокардиографик параметрлар билан артериал қаттиқлик кўрсаткичлари орасида сезиларли ўзаро боғлиқлиги ўрнатилди.