Текширув мақсади: артериал гипертензияси (АГ) бўлган беморларда қон томирлари деворлари- нинг қаттиқлигини баҳолашда бир кунлик қон босимини мониторинг қилиш кўрсаткичларининг ролини ўрганиш, уларнинг миокард тузилиш ва функционал ремоделлаши, қон зардобидаги липидлар спектри ва гомеостаз тизимининг кўрсаткичлари билан ўзаро боғлиқлигини аниқлаш. Текширув материали ва усуллари. Тадқиқотда 138 бемор қатнашди, улардан 106 (77 %) АГ ташхиси қўйилган. Кўрилганлар орасида эркакларнинг 52 %, аёлларнинг 48 % ташкил топди. Текширилганлар- нинг ўртача ёши 56,7 ± 12,8 йилни ташкил этди. Тадқиқотга киритилган беморлар кетма-кет икки марта икки гуруҳга бўлинди, ёши (60 ёшдан катта ва 60 ёшдан кичик) ва кейинчалик изолирланган систо- лик гипертензия (ИСГ) мавжудлиги асосида. Танланган гуруҳларнинг бир ҳиллигини таҳлил қилганда, 60 ёшдан катта ва 60 ёшдан катта бўлмаган беморларнинг гуруҳлари артериал қон босимида (ҚБ) фарқ қилмаганлиги аниқланди – ўртача суткалик систолик қон босими (СҚБ) 129,3 ± 14,7 мм сим. уст. ва 136,5 ± 18,9 мм сим. уст (р = 0,1). Ўз навбатида, ўртача кунлик диастолик қон босими (ДҚБ) 81,9 ± 11,5 мм сим. уст. ва 81,0 ± 10,3 мм сим. уст. ни ташкил қилди (р = 0.9). Барча беморлар қуйидаги текширув- лардан ўтдилар: анъанавий хавф омилларини баҳолашг, физик текширув, клиник ва биокимёвий ла- боратория усуллари, 12-тармоқли ЭКГ, эхокардиография, 24 соатлик ҚБ мониторлаш (ҚБМ), артериал қаттиқлик параметрларини баҳолаш, айниқса каротид-феморал пульс тўлқинларини тарқалиш тезли- гини ўлчаш (ПТТТкф). Натижалар: 60 ёшдан катта гуруҳида 60 ёшдан кичик гуруҳига нисбатан артериал қаттиқликнинг се- зиларли ўсиши кўзатилди. 60 ёшдан катта гуруҳида кундузги ва тунги пульс босими (ПБ) ва кундузги СҚБ нинг ўзгарувчанлиги 60 ёшдан кичик гуруҳига қараганда анча юқори эди. Артериал қаттиқликнинг кучайиши кундузги ва тунги СҚБ ва ПБ нинг кўпайиши, кунлик СҚБ ва ПБ нинг ўзгарувчанлиги билан боғлиқ эди. Артериал қаттиқликнинг ошиши, шунингдек, чап қоринча миёкардини ремоделлаш дара- жасининг ортиши билан боғлиқ эди. ИСГ билан оғриган беморларда систолик-диастолик гипертензия билан оғриган беморларга қараганда артериал қаттиқликнинг сезиларли даражада ошиши аниқланди. ИСГ билан оғриган беморлар кунлик СҚБ ва ПБ да катта ўзгарувчанлик билан ажралиб туришди. АГ даги юрак-қон томир хавфи (ЮҚТХ) даражаси СҚБ, ДҚБ ва ПБ нинг кунлик ўзгарувчанлиги ошиши би- лан боғлиқ эди. Хулоса. АГ билан оғриган беморларни кенг қамровли текширишда кунлик ҚБМ ни ўтказиш ва бир вақтнинг ўзида артериал қаттиқлик параметрларини аниқлаш тавсия этилади. Артериал қаттиқликни ва қон босимининг ўзгарувчанлиги юқори гуруҳга кирувчи беморларда юқори ЮҚТХ га эга бўлганлиги аниқланди.