
Адабиётлар маълумотлари ва уз тадкикотларимизнинг материалларини куриб чиқишда биз клиник тиббиётнинг долзарб муаммосининг баъзи жиҳатларини-коморбидликни мухокама қиламиз. Ушбу ишнинг максади замонавий полиморбидия ва коморбидлик тушунчаларини адабиёт малумотларига асосланиб ўрганиш эди. Бир одамда бир неча касалликларнинг бирикмасидан келиб чикадиган атамалар келтирилган: «комбинатцияланган», «бирга келган» касалликлар ёки холатлар «коморбид» касалликлари еки холатлар, «коморбидлик», «полиморбидлик», «мультиморбидлик», «мультифакториал касалликлар», «полипатия», «хамдардлик», «икки томонлама ташхис», «плурипатология». Ҳозирги кунда энг кўп ишлатиладиган «коморбидлик», «полиморбидлик» ва «мультиморбидлик», атамаларига таърифлар берилган шунингдек уларнинг пайдо бўлишининг тарихий жиҳатлари куриб чиқилади. Синоним сифатида тез-тез ишлатилишига карамай, «коморбидлик» ва «полиморбидлик» тушунчалари уртасидаги фарк қўрсатилган. Коморбидлик мавжуд таснифлари, шу жумладан транссистематик, трансзологик ва хронологик адсорббция тушунчалари куриб чиқилади. H.C. Kraemer ва M. van den Akker (1998), томонидан ишлаб чиқилган таснифлаш қўрсатилган сабабли, асоратли, ятроген, аниқлангмаган ва тасодифий коморбидликни намойиш этади. Ушбу шароитда баҳолаш учун шкалалар берилган: Cumulative illness rating scale, индекс Kaplan–Feinstein, Cumulative illness rating scale for geriatrics, Index of co-existent disease, Geriatric index of comorbidity, Functional comorbidity index, Total illness burden index. Charlson индексидан фойдаланиб, энг кам ишлатиладиган ва энг кам камчиликларга эга бўлган коморбидликни батафсилрок тавсифи келтирилган. Полиморбидияни миқдорий баҳолаш тавсифи берилган ва одамнинг ёшига караб касалликлар сонининг узгариши қўрсатилган. Битта беморда бирлаштирилиши мумкин бўлган энг кенг таркалган патологиялар рўёҳати келтирилган. Коморбидлик муаммоси жамиятнинг ижтимоий шароитлари кекса ва ёши улуг одамларнинг умр куриш давомийлигини оширишга ёрдам берадиган мамлакатлар ва минтакаларда тобора мухим ахамият касб этади, бу эса бирлаштирилган патология муаммосига ягона нуқтаи назарни ишлаб чиқиш зарурлигини кўрсатади.