Тадқиқот мақсади: юрак ишемик касаллиги (ЮИК) бўлган беморларда D витамини концентрацияси ва юрак-қон томир тизими ҳолати ўртасидаги боғлиқликни ўрганиш. Тадқиқот материали ва усуллари. Тадқиқотга ЎзР ССВ Республика ихтисослаштирилган кардио- логия илмий-амалий маркази (РИКИАТМ) Юрак ишемик касаллиги ва атеросклероз лаборатория- сида даволанган Canadian Cardiovascular Society (CCS) кўра I–III функционал синфларга мансуб ста- бил зўриқиш стенокардияси эга бўлган 102 нафар бемор киритилган, улардан 39 эркаклар ва 63 аёл, ўртача ёши 61,7 ± 10,0 ташкил этди. D витамини ҳолатини баҳолаш учун Randox компанияси (Буюк Бри- тания) томонидан Randox тест-тизимлари ёрдамида «Daytona» автоматик биокимёвий анализаторида қон зардобидаги кальцидиол концентрацияси аниқланди. Ва қон плазмасидаги D витаминининг даст- лабки қийматига қараб, беморлар 2 гуруҳга бўлинган: 1-гуруҳни D витамини кўрсаткичлари 25 нг/мл дан паст бўлган ЮИК билан оғриган 67 бемор намойиш этди; 2-гуруҳда D витамини қиймати 25 нг/мл дан юқори бўлган ЮИК бўлган 35 бемор бор эди. Маълумотларнинг статистик таҳлили амалий ста- тистик таҳлил учун стандарт дастурий таъминот тўплами («Statistica 10.0, StatSoft», USA) ёрдамида амалга оширилди. Тадқиқот натижалари. Ушбу тадқиқотда D витамини қийматлари ЮИК бўлган беморларда жинс ху- сусиятларига эга эмас эди (р = 0,075). D витамини қиймати 25 нг/мл дан кам бўлган ЮИК бўлган бе- морларда ортиқча вазн/семириш, қандли диабет (ҚД) ва чекиш сезиларли даражада кенг тарқалган (р < 0,05) эканлиги аниқланди. Иккала гуруҳда қоринчалараро тўсиғи қалинлиги (ҚАТҚ) ва чап қоринча миокард массасини индекси (ЧҚММи) қийматлари чап қоринча гипертрофияси (ЧҚГ) белгиларига тўғри келди. Гуруҳлар ўртасидаги сезиларли фарқ фақат ЧҚММи кўрсаткичи бўйича қайд этилди: D вита- мини қиймати 25 нг/мл дан кам ЮИК бўлган беморлар орасида ЧҚГ янада ривожланган эди: ЧҚММи 133,3 ± 17,6 г/м2 га тўғри келди (р < 0,05). Уйқу артриялар сонографиясига кўра 1-гуруҳдаги 28,4% (19 бемор) ва 2-гуруҳдаги 22,8% (8 бемор) атеросклеротик пилакчага эга бўлган (р > 0,05). Бизнинг ЮИК билан касалланган когортамизда интима-медиа комплексининг қалинлиги D витамини даражасидан қатъи назар меъёрий қийматларидан ошган эди. Хулоса. ЮИК билан оғриган беморларда D витамини етишмовчилигининг даражаси сезиларли бўлди –65,7%, бу бир вақтнинг ўзида 2-турдаги ҚД, ЧҚГ нинг кўпайиши билан бирга келади, бу эса D вита- мини етишмовчилиги юрак-қон томир касалликлари ривожланишининг хавф омиллигини исботлади. Ушбу топилмалар ривожланган мамлакатларда D витамини етишмовчилигининг юқори тарқалиши, турмуш тарзи ва географиянинг D витамини ҳолатига таъсири ва D витамини етишмовчилигини даво- лашнинг қулайлиги, хавфсизлиги ва арзонлиги ҳисобга олинган ҳолда соғлиқни сақлашга кенг таъсир кўрсатиши мумкин. Бизнинг топилмаларимизни тасдиқлаш, юрак-қон томир касалликлари хавфини оширадиган механизмларни ўрганиш ва D витамини етишмовчилигини тўғирлаш юрак-қон томир ка- салликларининг олдини олишга ёрдам берадими ёки йўқлигини аниқлаш учун қўшимча клиник ва экс- периментал тадқиқотлар ўтказиш зарур.