Нодир Мирзо девонбегининг ҳаёти ва фаолияти

Ўзбек давлатчилиги тарихидаги йирик шахслар ҳақида сўз кетганида, асосан олий ҳукмдорлар, шаҳзодалар, вазирлар, қўшинбошилар – кўпчиликка таниш ва атоқли сиймоларга урғу берилади. Ваҳоланки, унча-мунча кишининг қўлидан келмайдиган хизматларни қилган, эътироф ва ҳурматга лойиқ, бироқ тарихчи олимлар томонидан «юзага чиқарилмаган» арбоблар ҳам кўплаб топилади. Улардан бири аштархонийлар даври ёрқин шахсларидан бири Нодир мирзо девонбегидир. Мақолада унинг ота-онаси, оиласи, фарзандлари ва таълими ҳақида манбаларда бор маълумотлар илк бор тўлиқ келтирилади. Нодир мирзо девонбегининг сиёсий фаолияти икки қисмга бўлинган ҳолда кўрсатиб берилади. Биринчисида марказий бошқарувда катта девонбеги мансабини эгаллаган ҳолда Имомқулихон юритган ички ва ташқи сиёсатда тутган ўрни, хусусан, Туроннинг шимолий ва жанубий чегарларининг хавфсизлигини сақлашдаги хизматлари таҳлил этилади. Иккинчи қисм эса, унинг Самарқанд вилояти ҳокими фаолияти билан боғлиқдир. Шунингдек, Нодир мирзо девонбегининг ташаббуси ва маблағлари ҳисобидан Бухоро ва Самарқандда қурилган қатор мадраса, масжид ва бошқа иморатлар ҳақида маълумотлар келтирилди.