Qurg‘oqchil iqlim sharoitida yarim shaffof fotoelektrik issiqxonalarining issiqlik va energiya balansi tahlili

Qurg‘oqchil va yarim qurg‘oqchil iqlim sharoitlarida issiqxona yetishtirish jarayoni ortiqcha quyosh issiqlik tushishi, yuqori sovitish talabi va yorug‘likning notekis taqsimlanishi kabi muhim muammolar bilan tavsiflanadi. Issiqxona tomlariga yarim shaffof fotovoltaik (STPV) panellarni integratsiya qilish elektr energiyasini ishlab chiqarish va quyosh energiyasini boshqarishni bir vaqtda amalga oshirish imkonini berib, energiyaga mustaqil oziq-ovqat ishlab chiqarish tizimlarini shakllantirishga xizmat qiladi. Mazkur ishda Samarqand viloyatining qurg‘oqchil iqlim sharoitlari (39.789° sh.k., 60.7° sh.u.) uchun mo‘ljallangan monokristalli STPV-integratsiyalashgan issiqxonaning issiqlik va energiya balansiga kompleks tahlil keltirilgan. Tadqiqot usuli spektral va elektr o‘lchovlar asosidagi eksperimental natijalarni issiqlik balansi bo‘yicha sonli modellashtirish bilan birlashtiradi hamda real iqlim sharoitlarida verifikatsiya qilinib, qurg‘oqchil hududlar uchun mavjud issiqxona energiya modellari bilan solishtirilgan. 190–900 nm diapazonda o‘tkazilgan spektrofotometrik tahlil fotosintez uchun faol nurlanish (PAR, 400–700 nm) oralig‘ida 85–95% yorug‘lik o‘tkazuvchanligini, ultrabinafsha (UV) nurlarining deyarli to‘liq yutilishini va yaqin infraqizil (NIR) diapazonda yuqori o‘tkazuvchanlikni ko‘rsatdi. Bu esa fotosintez uchun yetarli yorug‘likni ta’minlab, ortiqcha qizib ketishni kamaytiradi. STPV issiqxonasi ichidagi o‘simliklar qatlami harorati oddiy shisha issiqxonalarga nisbat