logo
calendar30 Dekabr 2025
view19
Asosiy til:O'zbek

Buyumlar Internetida (IoT) axborotlarni himoyalash usullari va ularning solishtirma tahlili

Fan yo'nalishi:Sun'iy intellektKompyuter tarmoqlari va kommunikatsiyalariAxborot tizimlariElektrotexnika va elektron muhandislik
pdf

64._Olimov_I.S._-_BUYUM....pdf

PDF

“Raqamli iqtisodiyot” ilmiy-elektron jurnali

“Raqamli iqtisodiyot” ilmiy-elektron jurnali

Maqola chop etishsee more

MAQOLA ANNOTATSIYASI

quote
Buyumlar Interneti (Internet of Things, IoT) texnologiyalarining jadal rivojlanishi aqlli shaharlar, sanoat avtomatlashtirish, sog‘liqni saqlash, transport va energetika kabi turli sohalarda raqamli transformatsiya jarayonlarini jadallashtirmoqda. Shu bilan birga, IoT tizimlarining taqsimlangan arxitekturaga ega bo‘lishi, ochiq tarmoq muhitida faoliyat yuritishi hamda qurilmalarning cheklangan hisoblash va energiya resurslari axborot xavfsizligini ta’minlash masalasini muhim ilmiy va amaliy muammoga aylantirmoqda. Ushbu maqolada IoT muhitida axborotni himoyalash usullari tizimli yondashuv asosida o‘rganilib, ularning samaradorligi solishtirma tahlil orqali baholanadi. Tadqiqot doirasida kriptografik himoya, autentifikatsiya va identifikatsiya, kirishni boshqarish hamda tarmoq darajasidagi himoya mexanizmlarining afzalliklari va cheklovlari tahlil qilinadi. Olingan natijalar an’anaviy axborot xavfsizligi yondashuvlari resurslari cheklangan IoT qurilmalari uchun yetarli darajada mos emasligini ko‘rsatadi. Yengil vaznli kriptografik va autentifikatsiya mexanizmlari esa xavfsizlik darajasi va resurs samaradorligi o‘rtasida maqbul muvozanatni ta’minlashi aniqlanadi. Shuningdek, kirishni boshqarish va tarmoq darajasidagi himoya mexanizmlarini gateway va edge qatlamlarda joriy etish IoT tizimlarining barqarorligi hamda ishonchliligini sezilarli darajada oshirishi asoslanadi. Tadqiqot natijalari IoT xavfsizligini ta’minlashda ko‘p qatlamli va integratsiyalashgan himoya arxitekturasini ishlab chiqish zarurligini ilmiy jihatdan asoslaydi.

MUALLIFLAR

I.Olimov

"MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI" DAVLAT MUASSASASI

Teglar

# kirishni boshqarish# axborot xavfsizligi# yengil vaznli kriptografiya# buyumlar interneti (IoT)# tarmoq xavfsizligi# autentifikatsiya va identifikatsiya# RBAC va ABAC modellari# IDS/IPS tizimlari

O'XSHASH MAQOLALAR

SHU JURNALDAGI BOSHQA MAQOLALAR

Maqolani baholang

0
0 ta baho
5
4
3
2
1

Maqola idintifikatorlari

ROI:

https://eroi.uz/11.142/A026-265728

DOI:

Mavjud emas

Foydalanilgan adabiyotlar

Liu, Y., et al. (2021). Capability-based IoT access control using blockchain. Internet of Things / ICT Express.

Rahman, M. M., et al. (2025). A survey on intrusion detection system in IoT networks.

Олимов И., Соатов О. Buyumlar internetiga qo ‘yilgan xavfsizlik talablari va unda qo ‘llaniladigan autentifikatsiyalash protokollar tahli li //Новый Узбекистан: наука, образование и инновации. – 2024. – Т. 1. – №. 1. – С. 224-227.

Akmuratovich S. M. et al. A Creation Cryptographic Protocol for the Division of Mutual Authentication and Session Key //2021 International Conference on Information Science and Communications Technologies (ICISCT). – IEEE, 2021. – С. 1-6.

Salimbayevich O. I. et al. Internet of things architecture and security challenges //2020 International Conference on Information Science and Communications Technologies (ICISCT). – IEEE, 2020. – С. 1-4.

Fagan, M., Megas, K., Scarfone, K., & Smith, M. (2020). IoT Device Cybersecurity Capability Core Baseline (NIST IR 8259A). National Institute of Standards and Technology.

Rana, M., et al. (2022). Lightweight cryptography in IoT networks: A survey. Future Generation Computer Systems.

Ragothaman, K., et al. (2023). Access Control for IoT: A Survey of Existing Research and Future Directions. Sensors.

Bertin, E., Hussein, D., Sengul, C., & Frey, V. (2019). Access Control in the Internet of Things: A Survey of Existing Approaches and Open Research Questions.