Инсоннинг ақлий тараққиётини тадқиқ қилиш бугунги кундаги фан олдида турган муҳим вазифалардан бири бўлиб қолмоқда. Интеллект муаммоси собиқ шўро психологиясида ҳам, чет эл психологиясида ҳам энг кўп ўрганилган мавзулардан биридир. Интеллект моҳиятини талқин қилиш масаласига турлича ёндашилса ҳам, лекин умумий мақсад битта бўлиб, у ҳам бўлса, инсоннинг интелектуал тараққиёти, унинг хусусиятлари, ўзига хослигини очиб беришдан иборатдир. Психологияда қобилиятни миқдор жиҳатидан ўлчаш, уни тавсифлаш учун интеллект тушунчаси қўлланилган. Тадқиқотчиларннинг назариясига биноан, ҳар бир инсон умумий интеллектнинг муайян даражасини ўзида акс эттиради, бу эса, ўз навбатида, унинг ташқи муҳит билан муносабатига боғлиқдир. Уларнинг фикрига кўра, ҳар бир одамда ўзига хос қобилиятни ривожлантиришнинг турли даражалари мавжуд бўлиб, улар яққол масалаларни ечиш жараёнида кўринади. Дастлаб интеллект тадқиқотларида унинг дифференциацияси мавжуд бўлмаган. Интеллект структурасини аниқлаш, айниқса, асримизнинг бошларида психолог олимларнинг диққатини ўзига тортди. Интеллект муаммоси хориж психологиясида жуда кенг ўрганилган бўлиб, улар турлича назариялар, концепциялар, ёндашишлар, позициялар, йўналишларга асосланган ҳолда тадқиқ қилинган. Шу билан бирга, интеллектни ўлчаш мезонлари, критерийлари, тараққиёт кўрсаткичлари, ўзига хусусиятлари, тест яратиш ва ундан турли ёшдаги кишилар ақлий ривожини текширишда фойдаланиш ҳилма-хил илмий назарий негизларга қурилгандир.