Муаммонинг келиб чиқиши. Қишлоқ хўжалиги ишлаб чиқаришида картошка ва дуккакли экинларига агротехник ишлов бериш билан бир қаторда, уларга ўсимлик баргларини тўкадиган ва натижада физиологик фаол моддаларнинг барг ва поядан ҳосилга ўтишини тезлаштирадиган кимёвий препаратлар билан ҳам ишлов бериш зарур. Ушбу ўтказилган тадбирлар ҳосилни эрта пишиб етилишини таминлайди ва ҳосилдорликни оширади, бу эса қишлоқ хўжалиги маҳсулотларини йиғиб олишда механизацияни кенг қўллаш имконини беради. Ишнинг мақсади. Хлорат тутган препаратлар H3PO4·CO(NH2)2 - NH3 - H2O системаси таркибига қўшимча сифатида киритиладиган фосфат карбамид ва аммиакларнинг ўзини тутишини ўрганиш билан самарали озуқавий препаратларни олиш жараёнини физик-кимёвий асослаш. Методологияси. Азот миқдори спектрофотокалориметрик усулда аниқланди. Эритмаларнинг қовушқоқлиги ВПЖ вискозометри ёрдамида ўлчанди, рН meterFE 20 METTLERTOLEDOда эритмаларнинг рНи аниқланди. Илмий янгилиги. Сув, фосфат карбамид ва аммиаклар иштирокида системанинг эрувчанлиги ўрганилди ва улар асосида “таркиб-хосса” ва политермик эрувчанлик диаграммалари яратилди. 36 % ли фосфат карбамидаммонийни синтез қилишнинг мақбул шароити аниқланди. Олинган маълумотлар. Икки компонентли системалар ва ички кесимлар асосида H3PO4·CO(NH2)2- NH3-H2O системаси -23,6°С дан 30,8°С харорат оралиғида политермик эрувчанлик диаграммаси қурилди. [40 % H3PO4·CO(NH2)2 + 60 % H2O] - [20 % NH3 + 80 % H2O] системада эритманинг кристалланиш харорати, қовушқоқлиги, зичлиги ва рН мухити компоненталар нисбатига боғлиқ холда ўрганилди. Хусусиятлари: - системада компоненталарнинг кристалланиш майдонлари чегараланди; - 36% ли фосфат карбамидаммоний олишни мақбул шароитлари аниқланди.