Муаммонинг келиб чиқиши. Ҳозирги вақтда термик ёки экстракцион фосфор кислотасидан зарарли моддаларни кимёвий ажратиб олиш жараёни кенг қўлланилмоқда. Зарарли моддалар сақламайдиган фосфат хомашёсини қайта ишлаш, шунингдек фторсиз фосфат олиш ва ундан бир ва икки алмашган озуқавий фосфоритини олиш жараёнлари долзарб бўлиши мумкин. Қўйилган вазифанинг ечими минерал озиқлантиришнинг таннархини камайтиради, уларни чорвачиликда ишлатиш самарадорлигини оширади. Ишнинг мақсади тозаланган моноаммонийфосфатдан унинг кальций сақловчи компонентларининг Ca(NO3)2, Ca(OH)2, CaCl2, CaCO3 конверсияси йўли билан кальций фосфат олиш жараёнинг муқобил технологик параметрларини аниқлашнинг графоаналитик усулини ишлаб чиқишдан иборат. Методология. Тажрибалар ЭФК-ни натрий сульфати ва дастлабки фосфорити билан фторсизлантириш ва сульфатсизлантиришдан иборат. SiF62- ва SO42- га стехиометриядан сульфат кислотанинг меъёри 100%, фосфоритники 120%. Жараён 60 минут давомида 70ºС да олиб борилди. Илмий янгилиги. Биринчи марта моноаммоний фосфат (МАФ) ни кальций нитрат (КН) билан конверсиялаш ва ҳосил қилинган пульпаларнинг аммонизациясини назорат қилиш учун графоаналитик усул ишлаб чиқилди. Ушбу усул узоқ вақт талаб этиладиган кимёвий тахлилни бартараф этиш орқали жараённинг параметрларни тезда кузатиб бориш имконини беради. Олинган натижалар. Тозаланган МАФ эритмаси ва кальций нитрат конверсияси асосида дикальцийфосфат олиш жараёни ўрганилди. 50 минут давомида рН=4.2-4.8 бўлганда тез фильтрланадиган маҳсулот кристаллари ҳосил бўлиши аниқланди. Олинган дикальцийфосфат озуқавий фосфатлар стандартига жавоб беради. Хусусиятлари: - тозаланган МАФ ва КН эритмаларидан суюқ азотфосфорли ўғитлар ва дикальцйифосфат олиш технологияси ишлаб чиқилди; - ишлаб чиқилган технологияни материал баланси тузилди.