OLINGAN KOMPLEKS HOSIL QILUVCHI ANIONITNING KINETIK XOSSALARINI O‘RGANISH

Muammoning kelib chiqishi. Fan va texnikaning turli sohalarida kompleks hosil qiluvchi anionitlardan foydalanishda ularning rangli metallar ionlari bo‘yicha sorbsion sig‘imi, ion almashinish tezligi va bu xossalarning suvli eritma ion kuchi hamda pH ga bog‘liqligi kabi asosiy kinetik va fizik-kimyoviy xossalari to‘g‘risidagi bilimlarni bilish talab etiladi. Shuningdek, anionitlarning sorbsiyalanuvchi metall ionlari bilan sorbsiya jarayonida kompleks hosil qilishini o‘rganish noorganik va analitik kimyoning dolzarb vazifalaridan biri hisoblanadi. Ishning maqsadi. Tadqiqotni bajarishda tiomochevina, epixlorgidrin va melamin asosida sintez qilingan anionitning kinetik xossalari, xususan, mis va nikel ionlari bo‘yicha sorbsiya tezligi hamda diffuziya koeffisiyentini o‘rganish maqsad qilib olindi. Metodologiya. Sintez qilingan kompleks hosil qiluvchi anionitning sorbsion-kinetik xossalari kompleksonometrik va potensiometrik titrlash usullari yordamida o‘rganildi. Ilmiy yangiligi. Tiomochevina (T), epixlorgidrin (EXG) va melamin (M) asosida yuqori sorbsion ko‘rsatkichlarga ega bo‘lgan va ba’zi oraliq metallar kationlari bilan kompleks birikmalar hosil qiladigan yangi polifunksional anionit (TEM) sintez qilingan. Olingan natijalar. Olingan natijalar shuni ko‘rsatadiki, sintez qilingan TEM anionitining to‘yinish darajasi 2.4 mg-ekv/g ga teng bo‘lib, olingan anionit o‘zining kinetik xossalari bilan EDE-10P mashhur universal anionitidan (1.8 mg-ekv/g) qolishmaydi. Shuningdek, misning diffuziya koeffitsienti kattaligi 7 soat fazalar kontaktidan so‘ng TEM anioniti uchun – 6.8·10-8, EDE-10P anioniti uchun esa – 5.6·10-8 bo‘lishi aniqlandi. Xususiyatlari: -ionitdagi yutilgan mis ionlarining nikel ionlariga almashinish mexanizmi o`rganildi. -shu maqsadda ion almashinish tezligining vaqtga bog`liqligidan foydalanildi.