Муаммонинг келиб чиқиши. Хозирги пайтда, ҳаво ҳавзасини саноат ташланмаларидан ҳимоялаш дунёнинг барча давлатларига маълум даражада тегишли муҳим муаммолардан бири ҳисобланади. Газдан тозалаш масалаларига ўта юқори диққат қилинмоқда ва саноати ривожланган давлатлар, жумладан Ўзбекистонда ҳам чуқур амалий ва назарий тадқиқотлар ўтказилмоқда. Бунда атроф муҳитни ҳимоялаш масалалари, тозалаш қурилмаларининг техник имконияларига жуда боғлик эканлиги, ҳамда улар юқори самарадорлик, эксплуатацион ишончлилик, кам энергия сиғимлилик талабларига жавоб бериши лозимлиги ўрнатилган. Ишнинг мақсади. Заррачаларни ўлчами бўйича тарқалиши ва уларни вужудга келиш табиатининг турлича эканлигини эътиборга олиб, субмикрон ўлчамли заррачаларни самарали тозалаш учун ҳаракатланувчи насадкали чанг тозалаш ускунасини яратишга йўналтирилган холда, энг мақбул гидродинамик режимни аниқлаш ва иш катталикларини ҳисоблаш эмпирик тенгламаларни ишлаб чикиш. Методология. Мақолада тажриба натижаларини қайта ишлашнинг статистик услублари, технологик жараёнларни оптималлаштириш услублари, гидродинамика қонуниятларини ўрганиш борасида тажрибалар ўтказишнинг синалган ва умумий деб қабул қилинган услублари, метрологик текширувдан ўтказилган замонавий ўлчов-назорат асбоблари воситасида технологик катталикларни аниқ ўлчаш услубларидан фойдаланилган. Илмий янгилиги. Янги чанг тозалаш ускунасининг конструктив ўзига хослиги ва гидравлик катталикларини ҳисобга олган холда, уч муҳитли газ-суюқлик қатламининг энергетик ҳаражатларига таъсир этувчи омиллари аниқланган, ҳамда газ сиғими ва суюқлик тутиб қолиш катталикларини ҳисоблаш эмпирик тенгламалари олинган. Тадқиқотлар натижасида, саноат ҳавосини аэрозоллардан чуқур тозалаш учун, гидравлик қаршилиги ўхшаш ускуналарга нисбатан 20-25% паст кўрсаткичга эга, самарали чанг тозалаш ускунаси ишлаб чиқилган. Олинган натижалар. Тадқиқот газ тезлиги Uг=10÷20 м/с ва суюқлик зичлиги L = 20 ÷ 100 м3/м2 соат ёки 0.56 ÷ 2.78 м/с ўзгарганида амалга оширилди. Эркин юзаси 26.0; 34.0; 45.0 и 59.0% ли тўсиқли-тақсимловчи тўрлар ўрганилди. Насадка сифатида ўлчами 20х20 мм, резинадан ясалган, оғирлиги 30÷40 г. бўлган насадкали унсурлар қўлланилди. Элаксимон кўринишдаги тўр эркин юзасининг камайиши гидравлик қаршиликни кескин ошишига олиб келади. Масалан, газ тезлиги 18 м/с бўлганда 26% ли «қуруқ» тўсиқли тўрнинг гидравлик каршилиги 960 Па бўлса, кесим юзаси 59% да бу миқдор, 350 Па чегарасида бўлади. Ушбу холат тезликнинг бошқа миқдорларида ҳам кузатилади. Хусусиятлари: - таянч тўр қўлланилмаслиги сабабли ускунанинг қаршилиги камаяди; - халқа кўринишидаги насадка қатлами баландлигининг ўсиши билан суюклик ушлаш миқдори ортади;