Ushbu ishda shakar sanoati chiqindisi ya’ni defekatni ishqoriy muhitda (NaOH eritmasi) faollashtirish natijasida hosil bo‘lgan namunaning tarkibiy va funksional tahlili IQ-spektroskopiya usulida o‘rganildi. Spektr tahlillari kalsiy karbonatning qisman kalsiy gidroksidi va natriy karbonatiga aylanganini, yuzada faol gidroksil guruhlari hosil bo‘lganini ko‘rsatdi. Shu bilan birga organik moddalar (pektin, shakar qoldiqlari, azotli va azotsiz organik birikmalar) ning karbonil, karboksil va C–H tebranishlari qayd etildi. Defekat tarkibidagi mineral qo‘shimchalar magniy, kaliy, fosfor birikmalari va silikatlar ham spektrda aks etdi. Olingan natijalar ko‘rsatdiki shakar ishlab chiqarish chiqindi mahsuloti defekatni ishqoriy muhitda faollashtirish jarayonida olingan namunalar ya’ni, sorbentlarning yuza maydoni va faol markazlarini ko‘paytirishi mumkinligini ko‘rsatdi.
Ushbu ishda shakar sanoati chiqindisi ya’ni defekatni ishqoriy muhitda (NaOH eritmasi) faollashtirish natijasida hosil bo‘lgan namunaning tarkibiy va funksional tahlili IQ-spektroskopiya usulida o‘rganildi. Spektr tahlillari kalsiy karbonatning qisman kalsiy gidroksidi va natriy karbonatiga aylanganini, yuzada faol gidroksil guruhlari hosil bo‘lganini ko‘rsatdi. Shu bilan birga organik moddalar (pektin, shakar qoldiqlari, azotli va azotsiz organik birikmalar) ning karbonil, karboksil va C–H tebranishlari qayd etildi. Defekat tarkibidagi mineral qo‘shimchalar magniy, kaliy, fosfor birikmalari va silikatlar ham spektrda aks etdi. Olingan natijalar ko‘rsatdiki shakar ishlab chiqarish chiqindi mahsuloti defekatni ishqoriy muhitda faollashtirish jarayonida olingan namunalar ya’ni, sorbentlarning yuza maydoni va faol markazlarini ko‘paytirishi mumkinligini ko‘rsatdi.
В данной работе методом ИК-спектроскопии исследованы структурные и функциональные изменения образца, полученного при активации дефеката — отхода сахарной промышленности — в щелочной среде (раствор NaOH). Анализ спектров показал, что карбонат кальция частично превращается в гидроксид кальция и карбонат натрия, при этом на поверхности образуются активные гидроксильные группы. Одновременно были зафиксированы колебания карбонильных, карбоксильных и C–H групп, относящихся к органическим веществам (пектин, остатки сахара, азотсодержащие и безазотистые органические соединения). Минеральные примеси дефеката — соединения магния, калия, фосфора и силикаты — также проявились в спектре. Полученные результаты показали, что процесс активации дефеката в щелочной среде способствует увеличению удельной поверхности и числа активных центров сорбентов, повышая их эффективность при адсорбции тяжелых металлов.
This study investigates the structural and functional properties of a sample obtained by activating defecate — a sugar industry by-product — in an alkaline medium (NaOH solution) using IR spectroscopy. Spectral analysis revealed that calcium carbonate was partially transformed into calcium hydroxide and sodium carbonate, accompanied by the formation of active hydroxyl groups on the surface. Vibrations corresponding to carbonyl, carboxyl, and C–H groups of organic substances (pectin, sugar residues, nitrogenous and non-nitrogenous organic compounds) were also identified. Mineral components of the defecate, such as magnesium, potassium, phosphorus compounds, and silicates, appeared in the spectrum as well. The obtained results demonstrated that the activation of defecate in an alkaline medium leads to an increase in the specific surface area and the number of active sites of the resulting sorbents, thereby improving their adsorption efficiency toward heavy metal ions.
| № | Author name | position | Name of organisation |
|---|---|---|---|
| 1 | Azimova D.A. | Texnika fanlari falsafa doktori (PhD) | Navoiy davlat konchilik va texnologiyalar universiteti |
| 2 | Norqulov M.I. | tayanch doktorant | Navoiy davlat konchilik va texnologiyalar universiteti |
| № | Name of reference |
|---|---|
| 1 | [1] Vesentsev, V. S., Vlasov, V. A., & Malyshenko, N. V. (2018). A composite sorbent based on bentonite-like clay and hydroxyapatite. Journal of Water Chemistry and Technology, 40, 45–53. |
| 2 | [2] Вишнякова, А. А. (2021). Фосфорные удобрения из каратауских, гулиобских и других фосфоритов. Москва: Наука. |
| 3 | [3] Phaenark, C., Lin, F., Wei, X., Pang, J., & Liang, B. (2024). Moss biomass as effective biosorbents for heavy metals in contaminated water. Heliyon, 10(2), e27232. |
| 4 | [4] Younis, A. M., Alkahtani, F., El-Naggar, A. H., El-Sayed, M., Alotaibi, B. S., & Alhussaini, M. S. (2024). Enteromorpha compressa macroalgal biomass nanoparticles as eco-friendly biosorbents for the efficient removal of harmful metals from aqueous solutions. Environments, 5(3), 21. |
| 5 | [5] Abiodun, O.-A. O., Oyebamiji, A. S., Oladipo, A. Y., Alade, O. S., & Babatunde, E. O. (2023). Remediation of heavy metals using biomass-based adsorbents: Adsorption kinetics and isotherm models. Surfaces, 5(3). |
| 6 | [6] Азимова, Д. А., & Салиханова, Д. С. (2021, 24 март). Шакар ишлаб чиқариш чиқиндиси дефекат асосида юқори самарали сорбентлар олиш. В Қорақалпоғистон Республикасида кимё ва кимёвий технология соҳаларининг долзарб муаммолари (сс. 418–419). Нукус. |
| 7 | [7] Azimova, D. A., Salikhanova, D. S., Bakhranova, N. S., Eshmetov, I. D., & Temirov, U. Sh. (2023, September). Treatment of industrial wastewater with activated samples based on defekate and bentonite. International Journal of Advanced Research in Science, Engineering and Technology, 10(9). |