
Mualliflar uchun axloqiy majburiyatlar
- Plagiatga yo‘l qo‘ymaslik: Boshqa shaxslarning fikri, ma’lumotlari yoki natijalarini manbasini ko‘rsatmasdan o‘zlashtirish qat’iyan man etiladi.
- Ma’lumotlarning haqiqiyligi: Tadqiqot natijalari soxtalashtirilmasligi (fabrication) yoki noto‘g‘ri talqin qilinmasligi (falsification) lozim.
- Original ma’lumotlar: Maqola avval hech qayerda chop etilmagan va bir vaqtning o‘zida bir necha jurnalga yuborilmagan bo‘lishi kerak.
- Mualliflik huquqi: Maqola mualliflari ro‘yxatiga tadqiqotga haqiqiy hissa qo‘shgan shaxslargina kiritilishi lozim ("soxta mualliflik"ka yo‘l qo‘yilmaydi).
Tahririyat va muharrirlarning majburiyatlari
- Xolislik: Maqola muallifning jinsi, irqi, dini yoki siyosiy qarashlaridan qat’i nazar, faqat uning ilmiy qiymatiga qarab baholanadi.
- Konfidentsiallik: Maqola chop etilguniga qadar tahririyat uning mazmunini uchinchi shaxslarga oshkor qilmasligi shart.
- Manfaatlar to‘qnashuvi: Muharrir o‘zi bilan shaxsiy yoki professional aloqada bo‘lgan mualliflarning maqolalarini ko‘rib chiqishdan bosh tortishi kerak.
Taqrizchilar (Reviewers) uchun talablar
- Maxfiylik: Taqrizga berilgan maqola maxfiy hujjat hisoblanadi. Undagi g‘oyalardan taqrizchi o‘z maqsadlarida foydalanishi mumkin emas.
- Obyektivlik: Taqriz shaxsiy hujum emas, balki dalillarga asoslangan ilmiy tanqid bo‘lishi kerak.
- Muddat: Agar taqrizchi maqolani o‘z vaqtida baholay olmasa yoki mavzu uning mutaxassisligiga mos kelmasa, bu haqda tahririyatni ogohlantirishi lozim.
Etika buzilganda ko‘riladigan choralar
- Agar maqolada plagiat yoki xatolik aniqlansa, quyidagi choralar ko‘riladi:
- Maqolani rad etish: Ko‘rib chiqish jarayonida xatolik aniqlansa, maqola qaytariladi.
- Maqolani qaytarib olish: Agar maqola chop etilgandan keyin jiddiy xato yoki plagiat aniqlansa, u tahririyat tomonidan rasman "chaqirib olinadi" (bekor qilinadi).
- Tuzatish : Kichik xatolar uchun jurnalda "tuzatish xati" e'lon qilinadi.