Mazkur maqolada Surxondaryo vohasining qadimgi davrlardagi mudofaa devorlari, ularning shaharsozlik, mudofaa me’morchiligi hamda davlat boshqaruvi jarayonidagi o‘rni yoritiladi. Jarqo‘ton, Dalvarzintepa, Kampirtepa, Eski Termiz, Soppolitepa, Qizqo‘rg‘on kabi yirik arxeologik yodgorliklar asosida vohaning qadimiy shahar madaniyati va mudofaa tizimining shakllanishi tahlil qilinadi. Devorlarni qurish texnologiyalari, materiallari va funksional xususiyatlari ilmiy manbalar asosida o‘rganilgan. Ushbu devorlar nafaqat harbiy maqsadlarda, balki siyosiy hokimiyatni mustahkamlash, shahar hududini belgilash hamda iqtisodiy markazlarni himoya qilish vazifasini ham bajargan. Shuningdek, maqolada devorlarning qurilish texnikasi, qo‘llanilgan materiallar hamda ularning davrlar bo‘yicha farqlari haqida so‘z yuritiladi.
Mazkur maqolada Surxondaryo vohasining qadimgi davrlardagi mudofaa devorlari, ularning shaharsozlik, mudofaa me’morchiligi hamda davlat boshqaruvi jarayonidagi o‘rni yoritiladi. Jarqo‘ton, Dalvarzintepa, Kampirtepa, Eski Termiz, Soppolitepa, Qizqo‘rg‘on kabi yirik arxeologik yodgorliklar asosida vohaning qadimiy shahar madaniyati va mudofaa tizimining shakllanishi tahlil qilinadi. Devorlarni qurish texnologiyalari, materiallari va funksional xususiyatlari ilmiy manbalar asosida o‘rganilgan. Ushbu devorlar nafaqat harbiy maqsadlarda, balki siyosiy hokimiyatni mustahkamlash, shahar hududini belgilash hamda iqtisodiy markazlarni himoya qilish vazifasini ham bajargan. Shuningdek, maqolada devorlarning qurilish texnikasi, qo‘llanilgan materiallar hamda ularning davrlar bo‘yicha farqlari haqida so‘z yuritiladi.
В данной статье рассматриваются оборонительные стены Сурхандарьинского оазиса в древние времена, их роль в градостроительстве, оборонительной архитектуре и государственном управлении. На основе таких крупных археологических памятников, как Джаркутан, Дальверзинтепа, Кампиртепа, Старый Термез, Сополитепа, Кызкурган, анализируется формирование древней городской культуры и оборонительной системы оазиса. Технологии, материалы и функциональные свойства строительства стен изучены на основе научных источников. Эти стены служили не только военным целям, но и укрепляли политическую власть, определяли территорию города и защищали экономические центры. Также в статье рассказывается о технике строительства стен, использованных материалах и их различиях по периодам.
This article highlights the defensive walls of the Surkhandarya oasis in ancient times, their role in urban planning, defensive architecture, and the process of state governance. Based on such large archaeological monuments as Djarkutan, Dalverzintepa, Kampirtepa, Old Termez, Soppolitepa, Kyzkurgan, the formation of the ancient urban culture and defense system of the oasis is analyzed. The technologies, materials, and functional properties of wall construction were studied based on scientific sources. These walls served not only military purposes but also strengthened political power, defined the city’s territory, and protected economic centers. The article also discusses the construction techniques of the walls, the materials used, and their differences across different periods.
| № | Имя автора | Должность | Наименование организации |
|---|---|---|---|
| 1 | Nazirov B.S. | “Tarix va falsafa” kafedrasi dotsеnti | Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti |
| 2 | Pardaboyev I.N. | “Tarix va falsafa” kafedrasi talabasi | Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti |
| № | Название ссылки |
|---|---|
| 1 | Asqarov, A. Toshkent eng qadimgi shaharlari. – Toshkent: Fan, 1992. – B. 178. |
| 2 | Berdimurodov, A. Surxandaryo vohasining arxeologik yodgorliklari. – Termiz, 2001. – B. 31. |
| 3 | Muhammedov, X. O‘zbekistonning qadimiy mudofaa inshootlari. – Toshkent, 1961. – B. 28. |
| 4 | Пугаченкова, Г. А. Дальварзинтепа. Кушанское городище. – Ташкент: Фан, 1966. – C. 240. |
| 5 | Shirinov, T. Kushonlar davri yodgorliklari. – Samarqand: Samarqand universiteti nashriyoti, 2018. – B. 126. |
| 6 | Pidayev, Sh. O‘zbekiston tarixi. II-qism. – Toshkent, 2023. |
| 7 | Asqarov, A. O‘zbekiston qadimiy madaniyati. – Toshkent: Fan, 1992. – B. 260. |
| 8 | Asqarov, A. Eng qadimgi shahar. – Toshkent, 2001. – B. 168. |
| 9 | Xo‘janoyozov, G‘. Qadimgi mudofaa inshootlari. – Toshkent, 2007. – B. 212. |
| 10 | Abdusamatov, A. Qadimgi mudofaa devorlari tarixidan // International Journal of Intellectual and Cultural Heritage. 2022, T. 2, № 5. ISSN P: 2181-2306, E: 2181-2314. |
| 11 | Абдуллаев, К. О северных рубежах государственной границы Бактрии в эллинистическую эпоху // Российская археология. № 1. – М, 1998. – С. 54-60. |
| 12 | Адылов, Ш. Т. Истоки и возникновение цивилизации и государственности в Западном Согде // Общественные науки Узбекистана. № 4-5. 1998. |
| 13 | Рахманов, Ш. А. Стена таможенного пункта в Шерабадской Дахане // Археология Средней Азии. – Ташкент, 1989. |
| 14 | Пугаченкова, Г. А, Ртвеладзе, Э. В. Северная Бактрия–Тохаристан: Очерки истории и культуры. Древность и средневековье. – Ташкент: Фан, 1990. – C. 218. |